ΕΞΟΥΣΙΑ, ΕΘΝΟΣ, ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ - Γιάννης Μηλιός

Ένα πολύ καλό κείμενο για τα ανθρωποφάγα καπιταλιστικά Έθνη-Κράτη (εδώ).

-------------

Από μια καθαρά ταξική ματιά, ο σχηματισμός του Έθνους-Κράτους είναι μια διεργασία επιβολής των καπιταλιστικών κανόνων, επιβολής της κυριαρχίας μέσω του κεφαλαίου. Το κεφάλαιο είναι μια κοινωνική σχέση κυριάρχησης η οποία παράγει δύο αντιμέτωπες, ανταγωνιστικές μεριές: τον καπιταλιστή (κεφαλαιοκράτη - ο έχων κεφάλαιο) και τον προλετάριο (ο μη-έχων κεφάλαιο). Οι χαρακτηρισμοί αυτοί είναι πλήρως αντικειμενικοί: η κατοχή ή μη, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, είναι μεγεθοποιημένη, ποσοτικοποιημένη. Αυτός που έχει τρεις παράδες, θα αγοράσει την εργατική δύναμη του προλετάριου που δεν έχει ούτε μια. Ο προλετάριος για να επιβιώσει θα πρέπει να πουλήσει στον κεφαλαιοκράτη την εργατική του δύναμη. Ο κεφαλαιοκράτης, κάτοχος των μέσων παραγωγής και αναπαραγωγής, "εκχωρεί" τα μέσα παραγωγής στον προλετάριο για να παράξει προϊόντα. Ας πούμε ότι ο προλετάριος παράγει 10 ψωμιά στον φούρνο του καπιταλιστή. Ο καπιταλιστής πληρώνει στο τέλος της μέρας τον προλετάριο ένα καρβέλι ψωμί και κρατάει τα άλλα 9 για την πάρτι του, ανταλλάσσοντάς τα με άλλα προϊόντα. Τα 9 ψωμιά που παρήγαγε και δεν πήρε ο προλετάριος, είναι η υπεραξία που καρπώνεται ο καπιταλιστής. Δηλαδή ο προλετάριος παράγει 10 ψωμιά και καρπώνεται μόνο το 1. Άδικο;
Μέχρι εδώ, θα μου πει κάποιος: ναι, καλά, αλλά ο καπιταλιστής έβαλε κεφάλαιο, δηλαδή λεφτά, για να φκιάξει τον φούρνο. Κάπως πρέπει να αποσβέσει την επένδυσή του.
Ωραία, αλλά το ζητούμενο είναι: πως ο καπιταλιστής απέκτησε αυτό το κεφάλαιο; Κι εδώ έρχεται, σφήνα, αυτό που ο Μαρξ αποκαλούσε, πρωταρχική συσσώρευση. Η αρχική κεφαλαιοποίηση δηλαδή. Η αρχική αυθαίρετη κεφαλαιοποίηση.
Κατά μια έννοια η δόμηση Έθνους-Κράτους ήταν η βίαιη υποταγή των ανθρώπων και των ικανοτήτων τους προς εργασία στο κεφάλαιο και η κεφαλαιοποίηση πόρων και σχέσεων προηγούμενων οικονομικών-παραγωγικών συστημάτων. Στην αρχή δεν ήταν ακριβώς ιμπεριαλισμός, με την έννοια που θα έδινε στην λέξη αργότερα ο Λένιν. Στην αρχή ήταν η σταδιακή εκχέρσωση των παλιών συστημάτων και η εγκατάσταση του καπιταλισμού.
Ιμπεριαλισμός, ήταν η επέκταση των κρατικών συνόρων κατά τους βαλκανικούς πολέμους με τον Βενιζέλο. Αυτό που τώρα μαθαίνουμε ως απελευθέρωση των ελληνικών κατεχόμενων εδαφών, ήταν η επέκταση των επικρατειών των αφεντικών με μπροστάρη τον Βενιζέλο. Και εν δυνάμει, Ελλάδα θα μπορούσε να είναι παντού: η απελευθέρωση δεν αφορούσε έτσι και αλλιώς κατεχόμενα εδάφη, αλλά εδάφη που κατά την επέκταση ελληνοποιούνταν.
Και ξέρετε τι σημαίνει ελληνοποίηση ε; Έχετε ακούσει για τον Τούρκικο εθνικισμό του Κεμάλ. Γίνεται για μια στιγμή Τούρκοι και θα καταλάβετε. Ή γίνεται για μια στιγμή άμαχοι, γυναικόπαιδα της περιοχής, ανυποψίαστοι εργάτες γης. Φανταστείτε να έρχεται κάποιος (όποιος προλάβει) και να σας ελληνοποιεί ή να σας τουρκοποιεί: φανταστείτε όμως κυρίως να σας προλεταριοποιεί. Να σας διώχνει από το κομμάτι γης που ζούσατε και εργαζόσασταν και να σας στέλνει σε αναζήτηση εργασίας. Αναζήτηση εργασίας σε κάποιον κεφαλαιοκράτη ο οποίος με την βοήθεια των σπαθιών και της ιδεολογίας κεφαλαιοποίησε ό,τι ανήκε σε άλλους και σε άλλα οικονομικά συστήματα.
Η ιδεολογία του εθνικισμού είχε (και έχει αμείωτα) το εξής: ομοιoγενοποιούσε την επικράτεια, όχι μόνο σε θέματα γλώσσας, ή θρησκείας... αλλά κυρίως σε θέματα τάξης. Όλοι, αφεντικά και εργαζόμενοι, έχουν ένα στόχο: να διαπρέψει το έθνος... (θυμηθείτε τους Ολυμπιακούς αγώνες του 2004 σαν εθνικό σκοπό: στην καλοπιστία των εθνικοπαρμένων η Αγγελοπούλου ΑΕ έβγαλε λεφτά με το τσουβάλι) αλλά ποιό έθνος τους; Ποιά πατρίδα;
Η εθνική ιδεολογική χαβούζα, μπόρεσε και κατάπιε πάντως πολλούς προλετάριους: πιστέψανε στο ιδεώδες των αφεντικών (αυτοί κάποια στιγμή θα γίνουν οι γερμανοτσολιάδες, οι Μάυδες και γενικώς οι εθνικόφρονες που θα κυνηγήσουν τους κομμουνιστοσυμμορίτες). Κάποιοι όμως δεν το έχαψαν: οι προλετάριοι, λέγανε, (αυτοί που δεν το έχαψαν), δεν έχουν σχέση με όλες αυτές τις αηδίες. Οι προλετάριοι, λέγανε, είναι αυτοί που παράγουν τον πλούτο και τον θέλουνε όλο. Είναι αυτοί που εκδιώχτηκαν από τη γη τους και την θέλουν πίσω. Βουρ για επανάσταση, είπαν, για μια κοινωνία ισότητας, ελευθερίας και δικαιοσύνης. Για μια κοινωνία όπου ο παραγόμενος πλούτος θα μοιράζεται ίσα. Οι προλετάριοι, για αυτό δεν έχουνε πατρίδα... γιατί δεν τους εκφράζει η ιδεολογία της πατρίδας: η πατρίδα είναι εναντίον τους... η πατρίδα δομήθηκε στις πλάτες τους.



Ερχόμενος στην παρούσα οικονομική κρίση: τα αφεντικά αβαντάρουν τον ναζιστικό-εθνικισμό του καρατζαφέρη... γιατί άραγε; Μήπως επειδή η πατριδολατρεία, η εθνολατρεία και γενικότερα η εθνοφαντασίωση είναι μια ταξική φίμωση; Δείτε τι γίνεται με τους μετανάστες-προλετάριους...
...το πρόβλημα με το σύγχρονο προλεταριάτο είναι ότι δεν έχει κάποιο πολιτικό χαρακτήρα όπως είχε μέχρι και την δεκαετία του '80. Τώρα είναι διασπασμένο σε ανειδίκευτους, σε επισφαλείς σε εργάτες λάστιχο, σε μουσουλμάνους, σε αφγανούς σε αλβανούς εργάτες... και είναι εύκολο να στρέψεις την μια ομάδα ενάντια της άλλης. Οι ιδεολογίες των αφεντικών έχουν εμποτίσει βαθιά τους ανθρώπους: βλέπεται καθημερινά βομβαρδίζονται από τα ΜΜΕ και εκτίθενται σε συγκεκριμένες απόψεις για τα πράματα, τρέφοντας φυσικά και τα ανάλογα αντανακλαστικά...
Αλλά... οι λογαριασμοί δεν έκλεισαν ποτέ μεταξύ των αφεντικών και των προλετάριων: το θέμα είναι προς τα ποια κατεύθυνση θα στραφούν οι προλετάριοι. Θα αλληλοκανιβαλιστούν ή θα συσπειρωθούν ενάντια σε αυτό που τους καταδυναστεύει στην πραγματικότητα;

Παγκόσμια Κρίση

Να υπενθυμίσω αυτό το κείμενο: (εδώ)...

Πρασινάδες...

Σε εφαρμογή το πρόγραμμα απόσυρσης παλιών κλιματιστικών

Ο υπουργός Ανάπτυξης, κ.Κ.Χατζηδάκης, τόνισε ότι το πρόγραμμα εντάσσεται στην πολιτική του υπουργείου για την προώθηση της πράσινης ενέργειας.

Αναρωτιέμαι, τι σχέση έχει η απόσυρση κλιματιστικών με την πράσινη ενέργεια. Και αναρωτιέμαι για δύο συγκεκριμένους λόγους: α) η αναβάθμιση τεχνολογίας στα κλιματιστικά δεν εντάσσεται πουθενά αλλού παρά μόνο στην εξοικονόμηση ενέργειας β) τα κλιματιστικά λειτουργούν με ηλεκτρικό ρεύμα ασχέτως αν αυτό προέρχεται από «πράσινες» τεχνολογίες, από λιθάνθρακα ή πυρηνικά, ή ακόμα και από την χειροκίνητη ηλεκτροπαραγωγή (βάλτε έναν δούλο να γυρνάει μια ηλεκτρογεννήτρια και θα έχετε ρεύμα!).

Κατά το α) η εξοικονόμηση ενέργειας δεν έχει καμιά σχέση με την πράσινη ενέργεια. Η εξοικονόμηση ενέργειας είναι απλώς μια προσπάθεια «καλύτερης οικονομικής αξιοποίησης» της ίδιας της ενέργειας (ανεξάρτητα από την πηγή της), με την αύξηση των συντελεστών λειτουργίας των μηχανών ή αλλιώς την αύξηση της αποδοτικότητάς τους.

Έρχομαι τώρα στο κύριο θέμα: τι σχέση έχει η απόσυρση κλιματιστικών με την πράσινη ενέργεια; Ό,τι σχέση έχουν όλες οι εξαγγελίες των αφεντικών και των υπουργείων τους με την πράσινη ενέργεια. Όπως έχω πει και σε άλλο ποστ, η επόμενη (βραχυχρόνια ωστόσο) αναδιάρθρωση του καπιταλισμού θα έχει χρώμα πράσινο: αλλά όχι ως πρακτικά φιλικού στο περιβάλλον, αλλά σαν ιδεολογία και διαφημιστικό σλόγκαν. Στην τωρινή υπερ-συσσώρευση, δηλαδή στην πλεονασματική παραγωγή (λόγω της υποκατανάλωσης) ο καπιταλισμός, για να συνεχίσει να έχει κέρδη, πρέπει να πείσει τους καταναλωτές να «αναβαθμίσουν»/αντικαταστήσουν τον μηχανολογικό τους στόλο. Αφού πλέον η αναβάθμιση δεν μπορεί να έχει ως αρκετά πειστικό λόγο το "ένα παραπάνω κουμπάκι" ή την αλλαγή του λουκ του μηχανήματος (πέραν της παρούσας οικονομικής αδυναμίας της μάζας, εξ ου και η υποκατανάλωση), ο επόμενος (παρόντας) πειστικός λόγος θα είναι μπαμπουλίστικος: αλλάξτε τα μηχανήματα γιατί αλλιώς κινδυνεύει ο πλανήτης μας!!!

Όλα αυτά τα πράσινα αυτοκίνητα, πράσινα κλιματιστικά, πράσινα πλυντήρια, πράσινα απορρυπαντικά, πράσινα τοξικά και ραδιενεργά απόβλητα κλπ, έχουν ένα σκοπό: να απενεχοποιήσουν τον καταναλωτισμό και τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής (που ωθεί στον καταναλωτισμό). Καταναλώστε ελεύθερα, δεν ζημιώνεται το περιβάλλον, τουναντίον με την καινούρια μάρκα αυτοκινήτου ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΤΑΙ το περιβάλλον.

Και ένα κουίζ: στο δίλημμα μεταξύ (οικονομικής) ανάπτυξης ή προστασίας του περιβάλλοντος, τα αφεντικά, τα τσιράκια τους και τα υπουργεία τους, τι νομίζεται ότι διαλέγουν; Πρασινάδες;

Νο τοκ;

Θεωρώ ότι είναι ένα σχετικά καλό άρθρο που παρουσιάζει κάποιες από τις διαφορές στους οικονομικούς κανόνες του καπιταλισμού και των συστημάτων στα ισλαμιστικά κράτη. Το αναδημοσιεύω ως συμπλήρωμα κάποιων σημείων στο Αλλάχ δολάρ! Μετά από όλα αυτά, πως να μην είναι όλοι αυτοί οι ισλαμιστές τρομοκράτες; (Μην παρεξηγηθώ όμως: ο ισλαμισμός δεν αποτελεί κανέναν σοσιαλισμό, είναι και αυτός ταξικό σύστημα... ).

Το ισλαμικό «πρότυπο» αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης

Η απουσία τόκων «θωράκισε» τα οικονομικά συστήματα των ισλαμικών χωρών.

Σε μία εποχή που όλες οι μοντέρνες οικονομίες στενάζουν κάτω από τη θύελλα της οικονομικής κρίσης, ένα μοντέλο που μέχρι πρότινος θεωρούνταν ως αναχρονιστικό φαίνεται ικανό να επιβιώσει: ο λόγος για τα οικονομικά συστήματα των ισλαμικών χωρών.

Η βασική διαφορά ανάμεσα στο ισλαμικό και το δυτικό σύστημα είναι ουσιαστικά η απουσία του χαρακτηριστικού που θεωρούνταν παραδοσιακά ως το «κύριο όπλο» των δυτικών οικονομιών: οι τόκοι. Το Ισλάμ απαγορεύει την ύπαρξη και εκμετάλλευση τόκων.

Αν και εκ πρώτης όψεως κάτι τέτοιο φαντάζει ως τροχοπέδη, πλέον κάποιοι αναλυτές διαφωνούν: «οι μεγαλύτερες ισλαμικές τράπεζες πλέον βρίσκονται σε μια πολύ σταθερότερη θέση από ότι οι μεγαλύτερες αμερικανικές» είπε σχετικά σε συνέντευξή της προς το ρωσικό πρακτορείο Bigness.ru η αναλύτρια Ζαρίνα Σαΐντοβα, της Finnam Investment Company.

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του ισλαμικού συστήματος, που το διαφοροποιεί από το αντίστοιχο δυτικό, είναι η ισότητα: η ισλαμική οικονομία δε βασίζεται στην αρχή της επίτευξης του μεγαλύτερου δυνατού κέρδους: το χρήμα θεωρείται ως μέσον ανταλλαγής «πραγματικών» προϊόντων, όχι σαν κάτι του οποίου η διαχείριση/ εκμετάλλευση (μέσω των τόκων και των περίπλοκων επενδυτικών προγραμμάτων) μπορεί να οδηγήσει σε επίτευξη οικονομικής ευημερίας. Στο ισλαμικό σύστημα, το χρήμα χρησιμοποιείται για να διευκολύνει την κυκλοφορία «απτών» προϊόντων και υπηρεσιών, κάτι το οποίο ευνοεί και αναζωογονεί μια παραγωγική οικονομία- σε καμία περίπτωση δεν παρατηρείται η αποστασιοποίηση από την «πραγματική οικονομία» που παρατηρήθηκε στο δυτικό κόσμο. Επίσης αφήνει εκτός ολόκληρο το οικοδόμημα των περίπλοκων οικονομικών υπολογισμών/ υποθέσεων και ρίσκων που αποτελεί στοιχείο «εκ των ουκ άνευ» της Δύσης: η Σαρία απαγορεύει την αβεβαιότητα ή την ασάφεια στα συμβόλαια ή την απόκρυψη πληροφοριών, ενώ παράλληλα επιτάσσει το «παιχνίδι εκ του ασφαλούς» - οι τράπεζες διαφυλάσσουν τα κεφάλαιά τους αντί να τα χρησιμοποιούν με σκοπό την επίτευξη αστρονομικών κερδών. Όσον αφορά τις υπηρεσίες υποθηκών, στο ισλαμικό μοντέλο υπαγορεύει τα εξής: η τράπεζα και ο πελάτης συμφωνούν σε συγκεκριμένο ύψος δανείου, περίοδο αποπληρωμής και την τελική τιμή του ακινήτου πριν ο πελάτης πάρει τα χρήματα. Αν ο πελάτης δεν μπορεί να αποπληρώσει το ακίνητο, τότε αυτό θα μπει σε δημοπρασία και τα κέρδη θα μοιραστούν ανάμεσα στην τράπεζα και αυτόν. Κατ' επέκτασιν, και οι δύο πλευρές φέρουν ευθύνες- κάτι το οποίο αποτελεί άλλωστε γενικότερο χαρακτηριστικό του ισλαμικού συστήματος. Δεν είναι τυχαίο πως άλλωστε πως κάποιοι δυτικοί αναλυτές έχουν αρχίσει να υιοθετούν τέτοιες απόψεις: κατά τον καθηγητή Κένεθ Ρόγκοφ του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ, «σε έναν ιδεατό κόσμο, η ισότητα όσον αφορά τους δανεισμούς και οι άμεσες επενδύσεις θα έπαιζαν έναν πολύ σημαντικό ρόλο [στη λειτουργία της οικονομίας]».

Σχετικά με τον κοινωνικό ρόλο των οικονομικών ιδρυμάτων, η Σαρία επιτάσσει πως είναι υποχρέωσή τους να συνεισφέρουν στην κοινωνική πρόοδο: οικονομικά μεταφράζεται ως συνεχή παροχή (ατόκων) κεφαλαίων με σκοπό την ανάπτυξη του κοινωνικού συνόλου, ενώ ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στο θέμα της αποταμίευσης με σκοπό την εξασφάλιση της συνταξιοδότησης.

«Αξίζει να σημειωθεί πως τα χρέη που επιβαρύνουν τις μεγαλύτερες ισλαμικές τράπεζες…είναι πολύ μικρότερα από ότι τα αντίστοιχα των αμερικανικών» συμπλήρωσε η κ. Σαΐντοβα.

Αυτό φυσικά δε σημαίνει πως ο ισλαμικός κόσμος έχει μείνει ανεπηρέαστος από την οικονομική κρίση. Πολλές από τις χώρες που τον αποτελούν βασίζονται στις εξαγωγές πετρελαίου για τη λειτουργία της οικονομίας τους, και οι διακυμάνσεις στις τιμές είχαν τις επιπτώσεις τους- ενώ σημαντικά πλήγματα επέφεραν στις εν λόγω οικονομίες και οι μαζικές περικοπές θέσεων εργασίας, ένα φαινόμενο το οποίο παρατηρήθηκε σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, σε καμιά περίπτωση οι ζημιές δεν ήταν αντίστοιχες αυτών που σημειώθηκαν στη Δύση.

www.kathimerini.grμε πληροφορίες από Pravda.ru, Sunday's Zaman, islameconomic.com, bigness.ru

to be or not debate

Σε αντίθεση με το προηγούμενο ποστ, εδώ θα αναφερθώ στο χτεσινό debate.
Ακούω συνέχεια ότι χτες δεν ειπώθηκε τίποτα καινούριο, δεν εκτέθηκε κάποιο πρόγραμμα, ή κάποιο όραμα... γενικά ότι ο καθένας έκανε έναν ολιγόλεπτο μονόλογο και σηκώθηκε μετά και έφυγε.
Όλοι εκεί μέσα, μηδενός εξαιρουμένου, ως εκφραστές του αστικού κράτους, φυσικό είναι να περιορίζονται στα πολύ βασικά τους ιδεολογικά "προϊόντα". Με αυτά θα προσπαθήσουν να πείσουν το "εκλογικό σώμα" να εκλέξει έναν από τους υποψήφιους, για να νομιμοποιηθούν οι μετέπειτα πολιτικές επιλογές, που δεν είναι άλλες από το να δώσουν τόπο και χώρο στο να υλοποιηθεί το πρόγραμμα του κεφαλαίου.
Προσπαθούν να πείσουν γιατί έτσι λειτουργεί θεσμικά το κράτος, το οποίο είναι ιστορικά δημιουργημένο από τον ταξικό ανταγωνισμό και που οι κοινωνικοί αγώνες το πίεζαν να λειτουργεί όλο και πιο "δημοκρατικά"... μέχρι κάποια περίοδο. Τον τελευταίο καιρό, αναφέρομαι στην Ελλάδα, η τόση δημοσιοποίηση όλων των σκανδάλων εκεί θέλει να στοχεύσει: στο να γίνει κατανοητό, ότι όλο αυτό περί κράτους και δημοκρατίας είναι ένα θέατρο που το παίζουν, αναγκαστικά, γιατί είναι περιορισμένοι από θεσμικής άποψης... αλλά οι θεσμοί δεν είναι κάτι το παγιωμένο: ανά πάσα στιγμή ψηφίζονται νόμοι που μπορεί να προωθούν την ανελευθερία, την αυθαιρεσία, την ωμή κυριαρχία ή ίσως την ισότητα, πνευματική ή και υλική: είναι θέμα κοινωνικών συσχετισμών στο προς τα που θα γύρει η πλάστιγγα.
Η επίθεση των κυρίαρχων στο να γύρει η πλάστιγγα προς το μέρος τους έχει ξεκινήσει αρκετό καιρό τώρα και ένα-ένα τα προπύργια των κοινωνικών κεκτημένων πέφτουν. Αλλά είναι μια σχετικά αργή διαδικασία και γίνεται σιγά-σιγά γιατί οι ξαφνικές θεσμικές αλλαγές παραπέμπουν σε πραξικοπήματα και χούντες: αλλά αυτό θα οδηγούσε, μάλλον, σε άγρια αντεπίθεση και κοινωνικό ξεσηκωμό από τα κοινωνικά κινήματα. Οπότε λάου-λάου... και κάποια στιγμή...
Έτσι και στο debate: θα ειπωθούν όσα είναι να ειπωθούν για να κρατιούνται τα πράματα μέσα σε ένα πλαίσιο νομιμοφάνειας... και φυσικά για να δημιουργείται μια εσκεμμένη απόσταση από την πραγματικότητα.

debate or not to be

Δεν θα αναφερθώ στο debate που έγινε χτες. Θα αναφερθώ στην λέξη debate και στην αποτυχημένη απόδοσή της στα ελληνικά ως "τηλεμαχία".

Αρχικά debate στην αγγλική καθομιλουμένη είναι ο πάσης φύσεως διάλογος, είτε με την έννοια της αντιπαράθεσης είτε με την έννοια της συν-αναζήτησης. Επίσης το debate δεν ορίζει την μορφή του διαλόγου. Αυτός μπορεί να γίνεται είτε με την επιτόπια φυσική παρουσία των συν-διαλεγόμενων είτε από απόσταση.
Ερχόμενος στην ελληνική "τηλεμαχία" δεν έχω να παρατηρήσω τίποτα άλλο από ότι είναι αποδοσμένη από συγκεκριμένο κύκλο: των τηλεοπτικό. Αν θυμάμαι καλά, το ξεκίνησε ο ΣΚΑΪ (ο ίδιος που αναζητάει τους μεγάλους Έλληνες) και τελικά αρχίζουν και την υιοθετούν και πολλοί άλλοι.
Στην τηλεμαχία όμως δύο είναι τα χαρακτηριστικά: 1) ο διάλογος είναι τηλέ-, δηλαδή από απόσταση και 2) είναι -μαχία, δηλαδή αντιπαράθεση. Είναι δηλαδή τα δύο χαρακτηριστικά των ΜΜΕ. Τηλέ και μαχία (το πρώτο ως μέσο, το δεύτερο ως οπτική καθήλωση). Με λίγα λόγια η απόδοση αυτή του debate ενέχει σίγουρα τον σκοπό να προσδώσει συγκεκριμένο χαρακτήρα στον ανθρώπινο διάλογο. Αφενός τηλέ- και διαμεσολαβημένος και αφετέρου -μαχία και αιώνια αντιδρατικός...
Καταλήγω: ακόμα και οι αποδόσεις λέξεων από γλώσσα σε γλώσσα, δεν είναι τόσο αθώες...

Αλλάχ δολάρ!

Διαβάστε πρώτα (εδώ).

Θα ξεκινήσω με μια αναφορά στον Οριενταλισμό, όρο που ο Said έδωσε σε μια ιστορική διαδικασία ομογενοποίησης ολόκληρων ετερογενών περιοχών της Ανατολής. Χαρακτηριστικά λέει: ο Οριενταλισμός δεν είναι παρά ένα σύνολο ψεμάτων και μύθων που, αν έπρεπε να ειπωθεί η αλήθεια για αυτούς, απλώς θα εξανεμιζόταν….και ο Οριενταλισμός έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία ως σημείο της ευρωατλαντικής κυριαρχίας πάνω στην Ανατολή από ό,τι ως λόγος αλήθειας σχετικά με την Ανατολή. Λίγο παρακάτω καταλήγει: Ο Οριενταλισμός δεν είναι μια ευρωπαϊκή αεροφαντασία σχετικά με την Ανατολή, αλλά ένα δημιουργημένο σώμα θεωρίας και πρακτικής στο οποίο, για πολλές γενιές, έχουν γίνει σοβαρές υλικές επενδύσεις.

Το δημιουργημένο σώμα θεωρίας που λέει ο Said, εγώ θα το έλεγα απλώς ιδεολογία. Οι δυτικοί δηλαδή έχουν δημιουργήσει μια ιδεολογία γύρω από το θέμα της Ανατολής για να μπορέσουν να υλοποιήσουν την κυριαρχία (αυτό σημαίνει η υλική επένδυση) τους, που έχει μεγάλη ιστορία: μπαχάρια, φυτείες, δούλοι …

Στις μέρες μας, η «σύγκρουση των πολιτισμών», η θεωρία του προσφάτως αποθανόντα Χάντιγκτον, είναι η ιδεολογία που θα στήριζε (μάλλον στηρίζει) την προσπάθεια πραγματοποίησης μιας νέας αποικιοκρατίας. Θυμάστε μετά την πτώση του «υπαρκτού σοσιαλισμού»; Η δύση θεώρησε ότι ο κόσμος της ανήκει. Για την ακρίβεια όχι η δύση, αλλά τα αφεντικά της δύσης, τα οποία έπρεπε να πείσουν με κάποιον τρόπο τους υποτελείς τους ότι ο πόλεμος (πολλοί μάλλον) που θα άνοιγε δεν θα αφορούσε την κυριαρχία. Κάπως αλλιώς έπρεπε να ονομαστεί η πολεμική διαμάχη. Και το βρήκαν: είναι ο πολιτισμός διάολε που μας φέρνει σε αντιπαλότητα. Ο ορθολογισμός ενάντια στον ανορθολογισμό. Η δημοκρατία ενάντια στα ανελεύθερα καθεστώτα. Η σεξουαλική ελευθερία ενάντια στην σεξουαλική κακοποίηση. Η δικαιοσύνη ενάντια στην αυθαιρεσία. Και φυσικά, η τάξη ενάντια στην τρομοκρατία.

Σε γενικές γραμμές όμως και παρά το πείσμα των αφεντικών να μας πείσουν, η μόνη αντιπαλότητα που μπορεί να δει κάποιος ανάμεσα στους δυτικούς και στους ανατολικούς είναι σε αυτό: ελεύθερη αγορά ενάντια στην κοινοτική ιδιοκτησία. Κι όμως, κάποιοι αρνήθηκαν να ανοίξουν τις αγορές τους στην επέλαση του νέο-φιλευλεθερισμού. Δείτε τον τελευταίο καιρό για παράδειγμα με το πετρέλαιο: ο έλεγχός του από τον ΟΠΕΚ και από εθνικούς-δημόσιους φορείς είναι το χειρότερο και το μισητότερο πράγμα για τον νέο-φιλευλεθερισμό.

Επιστρέφοντας στον Μανδραβέλη, μετά από αυτή τη μικρή και πολύ γενική απόδοση της κατάστασης, δεν μπορούμε να τον κατηγορήσουμε για τίποτα άλλο παρά μόνο για «εφαρμοσμένη ιδεολογία» της δυτικής κυριαρχίας (ή αλλιώς: η ανωτερότητα του δυτικού πολιτισμού!!!).

Η ιδεολογία αυτή είναι διπλής κατεύθυνσης: με τον ίδιο τρόπο που ομογενοποιείται το «οι Άλλοι» ομογενοποιείται και το «Εμείς».

Εμείς οι δυτικοί λέει ο Μανδραβέλης, τσουβαλιάζοντας φασίστες με αριστερούς. Διαγράφοντας ολόκληρες περιόδους φανατισμών, μαυρίλας και ανελευθερίας. Εμείς οι δυτικοί, λέει, βάζοντας στον ίδιο όρο όλα τα παράγωγα ενός, όχι και πολύ ομοιογενούς, πολιτισμού, του δυτικού.

Αλλά ας παρακολουθήσουμε την ανωτερότητα του Μανδραβέλη σε σχέση με τον Αμπντουλάχ.

Αφού, λοιπόν, λέει ο Μανδραβέλης, υπήρξε αυθαιρεσία ενός αστυνομικού στο συμβάν του Κορανίου, αυτός κανονικά θα έπρεπε να τιμωρηθεί για καταστροφή ξένης περιουσίας, όχι για το αν έσχισε ένα χαρτί που κάποιοι θεωρούν ότι είχε θεόπνευστα λόγια γραμμένα.

Με άλλο λόγια, ο Αμπντουλάχ στεναχωριέται για αυτό που γράφει το χαρτί, ενώ ο Μανδραβέλης στεναχωριέται για το ίδιο το χαρτί.

Αλλά. είναι η ίδια ιερότητα (θυμηθείτε τις αντιδράσεις για τις σπασμένες βιτρίνες του Δεκέμβρη) η μία εστιασμένη στον ιδεαλισμό και η άλλη στον υλισμό. Κατά τον Μανδραβέλιο πολιτισμό η ιεροσυλία δεν είναι η προσβολή των πεποιθήσεων αλλά η προσβολή της ιδιοκτησίας. Όπως και να έχει, και τα δύο είναι ο κλασικός Καντιανός ορισμός της ετερονομίας.

Αλλά η ανωτερότητα πάει πιο μακριά: οι ανατολίτες έχουν ως ιερό το κοράνι, ενώ οι δυτικοί έχουν ως ιερό τον ίδιο τον άνθρωπο. Αλλά ας μας απαντήσει ο Μανδραβέλης: αφού είναι ιερός ο άνθρωπος γιατί ο πολιτισμός ΜΑΣ έχει τόσες μηχανές θανάτου και καταπίεσης; Ας μας απαντήσει πόσο ιεροί είναι όλοι αυτοί οι φονευμένοι από τις δυτικές πολεμικές επιχειρήσεις;

Ο δυτικός πολιτισμός, όπως κάθε πολιτισμός της καταπίεσης, δημιουργεί μορφές θεσμών που να τίθενται οι ίδιοι οι θεσμοί ως εξωτερικοί από την κοινωνία (όπως καλά μας το έδειξε ο Καστοριάδης). Ιστορικά, η πιο δυνατή τέτοια μορφή ήταν η επιβολή από κάποιον θεό. Μετά ήρθε ο καπιταλισμός και έθεσε σαν εξωτερική λειτουργία της κοινωνίας το ΚΕΡΔΟΣ και την ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Το κέρδος και η ανάπτυξη είναι το άβατο, το ιερό, η ψυχή του δυτικού καπιταλισμού. Ο δυτικός πολιτισμός, κατά τον Μανδραβέλη, σέβεται περισσότερο τους ανθρώπους από τα ιερά. Αλλά πόσο αληθεύει αυτό, όταν καταμεσής της κρίσης, εις το όνομα του κέρδους και της ανάπτυξης, γίνονται όσα γίνονται εις βάρος όλων των εργατών (ή μήπως δεν είναι άνθρωποι αυτοί; Μπορεί και όχι).

Για να κλείνω: οι μεταναστεύσεις στις οποίες αναφέρεται ο Μανδραβέλης είχαν, οι περισσότερες, ως αιτίες κλιματικές αιτίες. Σήμερα είναι οικονομικές (και κλιματικές βέβαια, αλλά συσχετισμένες με την οικονομική δραστηριότητα του καπιταλισμού). Όσοι μεταναστεύουν, το κάνουν γιατί ο καπιταλισμός το επιβάλει. Είναι ακόμα μια εσωτερική αντίφαση του καπιταλισμού: δημιουργεί συνθήκες απόλυτης μετανάστευσης ενώ χρειάζεται ένα πολύ μικρό μέρος.

Όπως και να έχει πάντως: αν θέλουμε να θεωρηθούμε ως δυτικοί, με την έννοια που δίνει ο Μανδραβέλης, θα πρέπει να γίνουμε προσβλητικοί στις πεποιθήσεις του δυτικού καπιταλισμού: να προσβάλουμε, πρακτικά, την ιερότητά του. Το κέρδος, την ιδιοκτησία και φυσικά την πανοπλία αυτών: τον κρατικό μηχανισμό.