Πέμπτη 4 Ιουνίου 2009

Η λιτότητα είναι μια χρήσιμη πολιτική

Διαβάζουμε στο περιοδικό Θέσεις:

Η κρατική διαχείριση στην ΕΕ επιμένει στο δόγμα ότι το πρώτο που διασώζεται στην κρίση είναι το κεφάλαιο: η ανάκαμψη προϋποθέτει φοροελαφρύνσεις (όπως φοροελαφρύνσεις απαιτούσε και η ανάπτυξη, πριν την κρίση), ενώ στη θέση της αναγκαίας δημοσιονομικής επέκτασης μπαίνει η υποτιθέμενη ρύθμιση του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Μία πολιτική η οποία βαθαίνει την κρίση τόσο στις κοινωνίες της Ευρώπης όσο και παγκόσμια και συνδυάζεται με περαιτέρω επιδείνωση του συσχετισμού δύναμης εις βάρος της εργασίας: κάθε κράτος-μέλος θα τα βγάλει πέρα μόνο του χωρίς άνοδο του χρέους και των ελλειμμάτων αλλά με την εύκολη διέξοδο, τη συμπίεση της εργασίας, δηλαδή της «ιδιωτικής» κατανάλωσης των από κάτω. Από την άλλη, η «δημόσια» κατανάλωση των από πάνω ευημερεί, μιας και το κράτος χρηματοδοτεί τις τράπεζες για να παραμείνουν ιδιωτικές. Ενώ δεν κάνει το ίδιο με τα ασφαλιστικά συστήματα (που καταρρέουν από την «κερδοσκοπική» μείωση της αξίας των τίτλων, στους οποίους τα ανάγκασαν να «επενδύσουν» για τη δόξα των αγορών), ή τα δημόσια συστήματα υγείας και παιδείας, ή τα επιδόματα ανεργίας και η διάρκειά τους, κλπ. κλπ. Διότι μια διαφορετικού προσανατολισμού χρηματοδότηση θα παρέπεμπε ευθέως σε πολιτικές που οργανώνουν μία οικονομία με κριτήριο τις ανάγκες των πολλών, και όχι με πλαστικές εγχειρήσεις του νεοφιλελεύθερου υποδείγματος για την υπεράσπιση των κερδών.

Οι πολιτικές «ανάκαμψης» στην κρίση προκρίνουν τη μια και μόνη «διέξοδο»: την εργασία λάστιχο, τους μισθούς φτώχειας, την εργασιακή ανασφάλεια, τις ιδιωτικοποιήσεις και την υπόσχεση του πιο επαχθούς δανεισμού στο μέλλον για την ικανοποίηση των αναγκών. Αυτό που κατ’ ευφημισμό ονομάστηκε δημοσιονομική αυστηρότητα, προσαρμογή με διαρκή ορίζοντα λιτότητας, υιοθετεί βέβαια ταυτόχρονα απίστευτες σπατάλες:

---------
Οι πολιτικές αυτές είναι οι επίσημες κρατικές "μεταρρυθμιστικές" επιλογές, από δεξιά και "αριστερά". Το ότι έχουν προταθεί και το ότι "θα εφαρμοστούν" αντανακλούν την συγκεκριμένη κατάσταση του ταξικού ανταγωνισμού. Όσο δεν υπάρχει αντίδραση σε αυτές τις πολιτικές, τόσο θα σφίγγουν περισσότερο την μέγγενη στο κρέας των κατώτερων στρωμάτων. Όσο δεν αντιτασσόμαστε πρακτικά σε όλα αυτά, τόσο θα ξεθαρρεύει το τέρας...

Τετάρτη 3 Ιουνίου 2009

The Economics of Freedom

Απλά γραμμένο, κατανοητό και εύστοχο: The Economics of Freedom (εδώ). Διαβάστε το.

Τρίτη 2 Ιουνίου 2009

Παράνομη Μετανάστευση;

Είναι εντυπωσιακό, το πώς κάποιοι (αριστεροί μάλλον), όταν καλούνται να απαντήσουν σε "εθνικά" ζητήματα, μεταμορφώνονται κατευθείαν σε απολογητές του συστήματος. Ένα παράδειγμα είναι η δημοσίευση αυτή (εδώ) και η μετέπειτα πορεία της κουβέντας με τα σχόλια (αν εξαιρεθεί ένας από τους σχολιαστές, ο ανώνυμος).
Φαίνεται ότι είναι πολύ βαθιά ριζωμένη η εθνική-εθνικιστική-πατριωτική ιδεολογία. Και είναι εδραιωμένη, στην Ελλάδα τουλάχιστον, με όρους πατριωτικούς από τότε που, και, το ΚΚΕ άρχισε να γίνεται πατριωτικό... (και πρέπει να σημειωθεί ότι δεν ήταν πάντα πατριωτικό, κάποτε ήταν γνήσιο προλεταριακό: δείτε τις ανακοινώσεις για την μικρασιατική ιμπεριαλιστική επιχείριση του Βενιζέλου, δείτε τις ανακοινώσεις για το Μακεδονικό).

Το θέμα βασικά είναι η "παράνομη μετανάστευση". Και τίθεται ως "εθνικό" ζήτημα γιατί έτσι το θέτουν τα αφεντικά: η μετανάστευση προσκρούει στο όριο της εθνοκρατικής επικράτειας και της εθνικής της σύνθεσης (έτσι θέλουν να το παρουσιάσουν). Η εθνικοποίηση, ιστορικά, έχει γίνει, μεταξύ των άλλων και, με όρους πλειοψηφίας "εθνοτικών ομάδων" ενάντια στις μειοψηφικές ομάδες. Όσοι ήταν περισσότεροι σε μια περιοχή (ή όσους έπειθαν ότι ανήκαν στην ίδια ομάδα) δικαιωματικά γινόντουσαν και ιδιοκτήτες της γης (βέβαια το ποιός από όλους αυτούς τους μεταξύ των ίδιων γινόταν το μεγάλο αφεντικό, είναι άλλη υπόθεση, είναι ταξική υπόθεση και ως γνωστόν η εθνική ιδεολογία δεν το εξετάζει).
Τώρα που ο καπιταλισμός (να μην ξεχνιόμαστε ότι πυλώνας του είναι ακόμα και τώρα τα εθνοκρατικά μορφώματα) παράγει ορδές μετανάστευσης, μέσω της ερημοποίησης (κοινωνικής και οικονομικής) της παγκόσμιας περιφέρειάς του, κινδυνεύει να χάσει ένα από τα ιδεολογικά του όπλα: την εθνική καθαρότητα. Αν αλλάξει η σύνθεση της εθνοκρατικής επικράτειας, αν οι μουσουλμάνοι γίνουν ξαφνικά περισσότεροι από τους έλληνες χρηστιανούς, τότε δεν θα υπάρχει κάποιο πρόβλημα εθνικού αυτοπροσδιορισμού; Θα μπορούσε να σκεφτεί κανείς.
Μέχρι ένα σημείο αυτό αντιμετωπίζεται με το να μην αναγνωρίζονται οι μετανάστες ως πολίτες του εθνοκράτους. Με το να παραμένουν στην αφάνεια, να γίνονται αόρατοι. Δεν έχουν δικαίωμα ψήφου, δεν έχουν γενικά δικαίωμα, πέρα από αυτό που η αγορά τους δίνει, όσο είναι σε θέση να τους απορροφά και να τους ξεζουμίζει. Αυτή η μη-αναγνώριση των μεταναστών ως πολιτών και ο καθορισμός πολλών από αυτών ως παράνομων ή λαθρομεταναστών έχει ακόμα μια λειτουργία: υπό την απειλή της απέλασης οι καπιταλιστές τους πιέζουν για χαμηλότερους μισθούς και ευέλικτες εργασιακές σχέσεις. Επιπλέον σε αυτό, η ιδεολογία της κατωτερότητας του μετανάστη έρχεται και δένει το γλυκό δίνοντας και ένα άλλοθι από την ηθική πλευρά του ζητήματος: κατώτεροι άνθρωποι αξίζουν κατώτερους μισθούς και κατώτερες απολαβές/συνθήκες-επιβίωσης. Αυτό βολεύει σίγουρα και τα δεξιά αλλά και τα αριστερά αφεντικά.
Ερχόμαστε τώρα στην παγκόσμια οικονομική κρίση. Υπάρχει ύφεση, η πραγματική οικονομία αρχίζει και συρρικνώνεται, οι δουλειές μειώνονται, οι άνεργοι αυξάνονται. Οι πρώτοι που πλήττονται, βέβαια, είναι οι μετανάστες. Αυτοί ως παρακατιανοί, ως δανεικοί, προσωρινοί και αναλώσιμοι, πρώτοι γεύονται τον αποκλεισμό.
Αντιμετωπίζοντας την οικονομική κρίση ως μια ολομέτωπη επίθεση των αφεντικών ενάντια στα κοινωνικά κεκτημένα, στην εργατική τάξη και γενικά στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, δεν μπορεί κανείς να δει το μεταναστευτικό πρόβλημα ως πρόβλημα συνόρων. Όταν κάποιος είναι αριστερός, δεν μπορεί παρά μόνο να δει την ταξική πλευρά του ζητήματος. Ότι δηλαδή οι μετανάστες είναι οι παγκόσμιοι προλετάριοι που κινούνται για να βρουν τις συνθήκες εκείνες που θα τους προσφέρουν μια καλύτερη ζωή. Αλλά οι αριστεροί και δεξιοί πατριώτες τους σηκώνουν τα τείχη: STOP, τους λένε, δεν έχεις δικαίωμα σε μια καλύτερη ζωή, δεν έχεις δικαίωμα να απαιτείς, δεν έχεις δικαίωμα σε τίποτα. Εδώ που ήρθες, κουμάντο κάνουμε εμείς ως γνήσιοι ντόπιοι και νόμιμοι πολίτες. Εσύ, μετανάστη, θα παίξεις με τους όρους μας. Αρχικά θα είσαι χαμηλόμισθος και θα κάνεις τις βρωμοδουλειές. Στην συνέχεια, θα αφομοιωθείς: θα μάθεις ελληνικά, θα μάθεις ιστορία (ελληνική για τους γαμάτους αρχαίους έλληνες)και θα μάθεις να κάνεις και κανένα σταυρό... αν θες να σε κρατήσουμε θα πρέπει να γίνεις άνθρωπος δηλαδή.

Η Cynical γράφει κάπου: δεν κινδυνεύουμε από τους αλβανούς, αυτοί είναι λίγοι.
Πόσο βραχύμνημη είναι; Οι πρώτοι μαζικοί μετανάστες στην μεταπολεμική Ελλάδα ήταν (πέρα από τους εσωτερικούς μετανάστες) οι Αλβανοί. Τότε, όποιος θυμάται, οι Αλβανοί αποτελούσαν υπανθρώπους και δημόσιο κίνδυνο. Οι Αλβανοί για όσους θυμούνται, έχτισαν την Ελλάδα με μισθούς πείνας. Μετά, σειρά πήραν οι διάφοροι άλλοι μετανάστες...
...αλλά κρίμα, τώρα είναι κακές οι εποχές. Η αγορά δεν τους χρειάζεται. Και αφού δεν τους χρειάζεται πρέπει να σκεφτούμε τί θα τους κάνουμε: οι λύσεις;
1). τους απελαύνουμε, 2). τους κρατάμε, 3). άλλους τους απελαύνουμε, άλλους τους κρατάμε και 4). προωθούμε την οικονομική ανάπτυξη των χωρών τους ώστε να παραμείνουν και να εργαστούν στις εστίες τους.
Η κανονικότητα του συστήματος καλά κρατεί. Όταν πρέπει να απαντηθούν πρακτικά ζητήματα η ιδεολογία πιάνει δουλειά...
Ο βασικότερος όμως φόβος που προκαλούν οι μετανάστες είναι ότι στην εντεινόμενη εξαθλίωσή τους θα αντιδράσουν. Βίαια, προλεταριακά. Και ποιος είδε τους κολασμένους και δεν φοβήθηκε;


Η συνέπεια στις βασικές αρχές (για ισότητα και ελευθερία) δεν μπορεί να κάνει τα στραβά μάτια σε όλα αυτά. Όποιος αντιμετωπίζει τους μετανάστες, ως λαθρομετανάστες ή παράνομους ή και ακόμα ως μετανάστες και όχι ως άτομα με αναφαίρετο δικαίωμα στην μετακίνησή τους και στην πρόσβαση στα μέσα αναπαραγωγής τους, πρέπει να αναθεωρήσει τις αρχές του. Πρέπει να στοχαστεί σε ποιά τάξη ανήκει και ποιά τάξη θέλει να υπερασπιστεί.

2 Videάκια για την οικονομική κρίση

1) Richard Wolff - Capitalism Hits the Fan A Marxian View

και

2) George Caffentzis - The Future of the Commons


ΕΞΟΥΣΙΑ, ΕΘΝΟΣ, ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΣ - Γιάννης Μηλιός

Ένα πολύ καλό κείμενο για τα ανθρωποφάγα καπιταλιστικά Έθνη-Κράτη (εδώ).

-------------

Από μια καθαρά ταξική ματιά, ο σχηματισμός του Έθνους-Κράτους είναι μια διεργασία επιβολής των καπιταλιστικών κανόνων, επιβολής της κυριαρχίας μέσω του κεφαλαίου. Το κεφάλαιο είναι μια κοινωνική σχέση κυριάρχησης η οποία παράγει δύο αντιμέτωπες, ανταγωνιστικές μεριές: τον καπιταλιστή (κεφαλαιοκράτη - ο έχων κεφάλαιο) και τον προλετάριο (ο μη-έχων κεφάλαιο). Οι χαρακτηρισμοί αυτοί είναι πλήρως αντικειμενικοί: η κατοχή ή μη, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, είναι μεγεθοποιημένη, ποσοτικοποιημένη. Αυτός που έχει τρεις παράδες, θα αγοράσει την εργατική δύναμη του προλετάριου που δεν έχει ούτε μια. Ο προλετάριος για να επιβιώσει θα πρέπει να πουλήσει στον κεφαλαιοκράτη την εργατική του δύναμη. Ο κεφαλαιοκράτης, κάτοχος των μέσων παραγωγής και αναπαραγωγής, "εκχωρεί" τα μέσα παραγωγής στον προλετάριο για να παράξει προϊόντα. Ας πούμε ότι ο προλετάριος παράγει 10 ψωμιά στον φούρνο του καπιταλιστή. Ο καπιταλιστής πληρώνει στο τέλος της μέρας τον προλετάριο ένα καρβέλι ψωμί και κρατάει τα άλλα 9 για την πάρτι του, ανταλλάσσοντάς τα με άλλα προϊόντα. Τα 9 ψωμιά που παρήγαγε και δεν πήρε ο προλετάριος, είναι η υπεραξία που καρπώνεται ο καπιταλιστής. Δηλαδή ο προλετάριος παράγει 10 ψωμιά και καρπώνεται μόνο το 1. Άδικο;
Μέχρι εδώ, θα μου πει κάποιος: ναι, καλά, αλλά ο καπιταλιστής έβαλε κεφάλαιο, δηλαδή λεφτά, για να φκιάξει τον φούρνο. Κάπως πρέπει να αποσβέσει την επένδυσή του.
Ωραία, αλλά το ζητούμενο είναι: πως ο καπιταλιστής απέκτησε αυτό το κεφάλαιο; Κι εδώ έρχεται, σφήνα, αυτό που ο Μαρξ αποκαλούσε, πρωταρχική συσσώρευση. Η αρχική κεφαλαιοποίηση δηλαδή. Η αρχική αυθαίρετη κεφαλαιοποίηση.
Κατά μια έννοια η δόμηση Έθνους-Κράτους ήταν η βίαιη υποταγή των ανθρώπων και των ικανοτήτων τους προς εργασία στο κεφάλαιο και η κεφαλαιοποίηση πόρων και σχέσεων προηγούμενων οικονομικών-παραγωγικών συστημάτων. Στην αρχή δεν ήταν ακριβώς ιμπεριαλισμός, με την έννοια που θα έδινε στην λέξη αργότερα ο Λένιν. Στην αρχή ήταν η σταδιακή εκχέρσωση των παλιών συστημάτων και η εγκατάσταση του καπιταλισμού.
Ιμπεριαλισμός, ήταν η επέκταση των κρατικών συνόρων κατά τους βαλκανικούς πολέμους με τον Βενιζέλο. Αυτό που τώρα μαθαίνουμε ως απελευθέρωση των ελληνικών κατεχόμενων εδαφών, ήταν η επέκταση των επικρατειών των αφεντικών με μπροστάρη τον Βενιζέλο. Και εν δυνάμει, Ελλάδα θα μπορούσε να είναι παντού: η απελευθέρωση δεν αφορούσε έτσι και αλλιώς κατεχόμενα εδάφη, αλλά εδάφη που κατά την επέκταση ελληνοποιούνταν.
Και ξέρετε τι σημαίνει ελληνοποίηση ε; Έχετε ακούσει για τον Τούρκικο εθνικισμό του Κεμάλ. Γίνεται για μια στιγμή Τούρκοι και θα καταλάβετε. Ή γίνεται για μια στιγμή άμαχοι, γυναικόπαιδα της περιοχής, ανυποψίαστοι εργάτες γης. Φανταστείτε να έρχεται κάποιος (όποιος προλάβει) και να σας ελληνοποιεί ή να σας τουρκοποιεί: φανταστείτε όμως κυρίως να σας προλεταριοποιεί. Να σας διώχνει από το κομμάτι γης που ζούσατε και εργαζόσασταν και να σας στέλνει σε αναζήτηση εργασίας. Αναζήτηση εργασίας σε κάποιον κεφαλαιοκράτη ο οποίος με την βοήθεια των σπαθιών και της ιδεολογίας κεφαλαιοποίησε ό,τι ανήκε σε άλλους και σε άλλα οικονομικά συστήματα.
Η ιδεολογία του εθνικισμού είχε (και έχει αμείωτα) το εξής: ομοιoγενοποιούσε την επικράτεια, όχι μόνο σε θέματα γλώσσας, ή θρησκείας... αλλά κυρίως σε θέματα τάξης. Όλοι, αφεντικά και εργαζόμενοι, έχουν ένα στόχο: να διαπρέψει το έθνος... (θυμηθείτε τους Ολυμπιακούς αγώνες του 2004 σαν εθνικό σκοπό: στην καλοπιστία των εθνικοπαρμένων η Αγγελοπούλου ΑΕ έβγαλε λεφτά με το τσουβάλι) αλλά ποιό έθνος τους; Ποιά πατρίδα;
Η εθνική ιδεολογική χαβούζα, μπόρεσε και κατάπιε πάντως πολλούς προλετάριους: πιστέψανε στο ιδεώδες των αφεντικών (αυτοί κάποια στιγμή θα γίνουν οι γερμανοτσολιάδες, οι Μάυδες και γενικώς οι εθνικόφρονες που θα κυνηγήσουν τους κομμουνιστοσυμμορίτες). Κάποιοι όμως δεν το έχαψαν: οι προλετάριοι, λέγανε, (αυτοί που δεν το έχαψαν), δεν έχουν σχέση με όλες αυτές τις αηδίες. Οι προλετάριοι, λέγανε, είναι αυτοί που παράγουν τον πλούτο και τον θέλουνε όλο. Είναι αυτοί που εκδιώχτηκαν από τη γη τους και την θέλουν πίσω. Βουρ για επανάσταση, είπαν, για μια κοινωνία ισότητας, ελευθερίας και δικαιοσύνης. Για μια κοινωνία όπου ο παραγόμενος πλούτος θα μοιράζεται ίσα. Οι προλετάριοι, για αυτό δεν έχουνε πατρίδα... γιατί δεν τους εκφράζει η ιδεολογία της πατρίδας: η πατρίδα είναι εναντίον τους... η πατρίδα δομήθηκε στις πλάτες τους.



Ερχόμενος στην παρούσα οικονομική κρίση: τα αφεντικά αβαντάρουν τον ναζιστικό-εθνικισμό του καρατζαφέρη... γιατί άραγε; Μήπως επειδή η πατριδολατρεία, η εθνολατρεία και γενικότερα η εθνοφαντασίωση είναι μια ταξική φίμωση; Δείτε τι γίνεται με τους μετανάστες-προλετάριους...
...το πρόβλημα με το σύγχρονο προλεταριάτο είναι ότι δεν έχει κάποιο πολιτικό χαρακτήρα όπως είχε μέχρι και την δεκαετία του '80. Τώρα είναι διασπασμένο σε ανειδίκευτους, σε επισφαλείς σε εργάτες λάστιχο, σε μουσουλμάνους, σε αφγανούς σε αλβανούς εργάτες... και είναι εύκολο να στρέψεις την μια ομάδα ενάντια της άλλης. Οι ιδεολογίες των αφεντικών έχουν εμποτίσει βαθιά τους ανθρώπους: βλέπεται καθημερινά βομβαρδίζονται από τα ΜΜΕ και εκτίθενται σε συγκεκριμένες απόψεις για τα πράματα, τρέφοντας φυσικά και τα ανάλογα αντανακλαστικά...
Αλλά... οι λογαριασμοί δεν έκλεισαν ποτέ μεταξύ των αφεντικών και των προλετάριων: το θέμα είναι προς τα ποια κατεύθυνση θα στραφούν οι προλετάριοι. Θα αλληλοκανιβαλιστούν ή θα συσπειρωθούν ενάντια σε αυτό που τους καταδυναστεύει στην πραγματικότητα;




Δευτέρα 1 Ιουνίου 2009

Παγκόσμια Κρίση

Να υπενθυμίσω αυτό το κείμενο: (εδώ)...

Πρασινάδες...

Σε εφαρμογή το πρόγραμμα απόσυρσης παλιών κλιματιστικών

Ο υπουργός Ανάπτυξης, κ.Κ.Χατζηδάκης, τόνισε ότι το πρόγραμμα εντάσσεται στην πολιτική του υπουργείου για την προώθηση της πράσινης ενέργειας.

Αναρωτιέμαι, τι σχέση έχει η απόσυρση κλιματιστικών με την πράσινη ενέργεια. Και αναρωτιέμαι για δύο συγκεκριμένους λόγους: α) η αναβάθμιση τεχνολογίας στα κλιματιστικά δεν εντάσσεται πουθενά αλλού παρά μόνο στην εξοικονόμηση ενέργειας β) τα κλιματιστικά λειτουργούν με ηλεκτρικό ρεύμα ασχέτως αν αυτό προέρχεται από «πράσινες» τεχνολογίες, από λιθάνθρακα ή πυρηνικά, ή ακόμα και από την χειροκίνητη ηλεκτροπαραγωγή (βάλτε έναν δούλο να γυρνάει μια ηλεκτρογεννήτρια και θα έχετε ρεύμα!).

Κατά το α) η εξοικονόμηση ενέργειας δεν έχει καμιά σχέση με την πράσινη ενέργεια. Η εξοικονόμηση ενέργειας είναι απλώς μια προσπάθεια «καλύτερης οικονομικής αξιοποίησης» της ίδιας της ενέργειας (ανεξάρτητα από την πηγή της), με την αύξηση των συντελεστών λειτουργίας των μηχανών ή αλλιώς την αύξηση της αποδοτικότητάς τους.

Έρχομαι τώρα στο κύριο θέμα: τι σχέση έχει η απόσυρση κλιματιστικών με την πράσινη ενέργεια; Ό,τι σχέση έχουν όλες οι εξαγγελίες των αφεντικών και των υπουργείων τους με την πράσινη ενέργεια. Όπως έχω πει και σε άλλο ποστ, η επόμενη (βραχυχρόνια ωστόσο) αναδιάρθρωση του καπιταλισμού θα έχει χρώμα πράσινο: αλλά όχι ως πρακτικά φιλικού στο περιβάλλον, αλλά σαν ιδεολογία και διαφημιστικό σλόγκαν. Στην τωρινή υπερ-συσσώρευση, δηλαδή στην πλεονασματική παραγωγή (λόγω της υποκατανάλωσης) ο καπιταλισμός, για να συνεχίσει να έχει κέρδη, πρέπει να πείσει τους καταναλωτές να «αναβαθμίσουν»/αντικαταστήσουν τον μηχανολογικό τους στόλο. Αφού πλέον η αναβάθμιση δεν μπορεί να έχει ως αρκετά πειστικό λόγο το "ένα παραπάνω κουμπάκι" ή την αλλαγή του λουκ του μηχανήματος (πέραν της παρούσας οικονομικής αδυναμίας της μάζας, εξ ου και η υποκατανάλωση), ο επόμενος (παρόντας) πειστικός λόγος θα είναι μπαμπουλίστικος: αλλάξτε τα μηχανήματα γιατί αλλιώς κινδυνεύει ο πλανήτης μας!!!

Όλα αυτά τα πράσινα αυτοκίνητα, πράσινα κλιματιστικά, πράσινα πλυντήρια, πράσινα απορρυπαντικά, πράσινα τοξικά και ραδιενεργά απόβλητα κλπ, έχουν ένα σκοπό: να απενεχοποιήσουν τον καταναλωτισμό και τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής (που ωθεί στον καταναλωτισμό). Καταναλώστε ελεύθερα, δεν ζημιώνεται το περιβάλλον, τουναντίον με την καινούρια μάρκα αυτοκινήτου ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΤΑΙ το περιβάλλον.

Και ένα κουίζ: στο δίλημμα μεταξύ (οικονομικής) ανάπτυξης ή προστασίας του περιβάλλοντος, τα αφεντικά, τα τσιράκια τους και τα υπουργεία τους, τι νομίζεται ότι διαλέγουν; Πρασινάδες;