Loaded-Pencil

Ο αγώνας

2011-10-29T00:40:00.001+03:00

ergatiko kinima 74 - 80 from www.aformi.gr on Vimeo.

για το πλιάτσικο

2011-08-10T20:26:00.002+03:00

Ο καπιταλισμός, ειδικά στις φλογερές μέρες των κρίσεών του, αποτελείται από μια αλυσίδα πλιάτσικων. Υπάρχουν τουλάχιστον δύο τύποι πλιάτσικου. Η διαφορά τους πηγάζει από την θέση που έχει αυτός που τo κάνει στον συσχετισμό δυνάμεων. Με άλλα λόγια, υπάρχει το πλιάτσικο που κάνουν οι κυρίαρχοι στις ζωές των κυριαρχούμενων και το πλιάτσικο που κάνουν οι κυριαρχούμενοι σε αντίδραση στο πλιάτσικο που κάνουν οι κυρίαρχοι.

Και τα δύο πλιάτσικα έχουν ως κεντρική δύναμη την αναδιανομή του πλούτου. Οι κυρίαρχοι με το πλιάτσικό τους αναδιανέμουν τον πλούτο (εκφρασμένο ως δικαιώματα, μισθοί, δημόσιες υπηρεσίες κλπ) προς όφελός τους. Σε αντίδραση οι κυριαρχούμενοι για να αντισταθμίσουν το πλιάτσικο των κυρίαρχων κάνουν και αυτοί πλιάτσικο για να αναδιανείμουν τον αναδιανεμημένο πλούτο προς όφελός τους.

Αλλά σε συνθήκες πολιτικής ανοργανωσιάς, δυστυχώς ο μόνος τρόπος που μπορούν οι κυριαρχούμενοι να αναδιανείμουν τον πλούτο προς όφελός τους είναι στη μορφή του εμπορεύματος που χάσκει στις εύθραυστες βιτρίνες των καταστημάτων.

Behring Breivik

2011-07-26T21:20:00.007+03:00

Ο Behring Breivik δεν είναι μανιακός ή τρελός όπως θέλουν να τον πλασάρουν. Είναι Ναζιστής.

Για να ξέρουμε που βαδίζουμε.

...

2010-12-05T19:43:00.005+02:00

Οι υποστηρικτές της ΟΝΕ τη θεωρούν(την ΟΝΕ) ένα μηχανισμό που θα προσαρμόσει την κατανάλωση της εργατικής τάξης στην αύξηση της παραγωγικότητας. Τα κριτήρια σύγκλισης και το Σύμφωνο Σταθερότητας υποτάσσουν τις χώρες με σχετικά υψηλό κόστος εργασίας σε αυτές με χαμηλό. Εξαιτίας της δημοσιονομικής πειθαρχίας που επιβάλλει η ΟΝΕ και του γεγονότος ότι η υποτίμηση του νομίσματος καθίσταται ανέφικτη, «η ελαστικότητα της σχέσης μισθών – τιμών παραμένει το κύριο εργαλείο προσαρμογής ως υποκατάστατο της ονομαστικής συναλλαγματικής ισοτιμίας». (εδώ όλο το κείμενο).

Με άλλα λόγια η ΟΝΕ έχει ενσωματώσει στον μηχανισμό της τα ταξικά όπλα υπέρ του κεφαλαίου: η προσαρμογή και η εξισορρόπηση των ισοτιμιών περνάει μόνο από την υποτίμηση των μισθών και άρα της αξίας των εργατών και σε τελική ανάλυση με την αύξηση της εκμετάλλευσης της εργασίας (αφού η μείωση μισθών στην ουσία σημαίνει αύξηση της εκμετάλλευσης).

Είναι ώρα να τεθεί στα σοβαρά το ζήτημα της εργασίας σαν ο μόνος παραγωγός πλούτου, των μισθών με βάση την παραγωγικότητα και να προσδιοριστεί ξανά η αναγκαία κοινωνικά εργασία.
Η απάντησή μας στην εξαθλίωση που μας ετοιμάζουν θα πρέπει να γίνει με όρους επίθεσης: εργάσιμη ημέρα 4 ωρών με πλήρεις αποδοχές για μια αξιοπρεπή ζωή για όλους.

Caffentzis - Η Ισχύς του Χρήματος:Χρέος και Εγκλεισμός

2010-12-01T17:50:00.000+02:00

Από εδώ

Η Ισχύς του Χρήματος:Χρέος και Εγκλεισμός

Ό,τι αρχικά εμφανίστηκε ως μέσον προώθησης της παραγωγής (δηλαδή, το χρήμα) καθίσταται μια σχέση ξένη προς τους παραγωγούς. Καθώς οι παραγωγοί εξαρτώνται όλο και περισσότερο από την ανταλλαγή, φαίνεται ότι η ανταλλαγή γίνεται όλο και λιγότερο εξαρτημένη από αυτούς και το χάσμα μεταξύ του προϊόντος ως τέτοιου και του προϊόντος ως αξίας ανταλλαγής φαίνεται να διευρύνεται. Το χρήμα δεν παράγει τέτοιες αντιθέσεις και αντιφάσεις· αλλά, μάλλον, είναι αυτές οι αντιφάσεις και αντιθέσεις που παράγουν την φαινομενικά ανυπέρβλητη ισχύ του χρήματος.

--Karl Marx, Σημειωματάριο 1 (1857)

Ερώτηση: Γιατί το Δ.Ν.Τ. και η Παγκόσμια Τράπεζα, που είναι απλώς μεγαλοποιημένες τράπεζες που δανείζουν χρήμα, χρεώνουν τόκους και εμπλέκονται στην χειραγώγηση του ξένου συναλλάγματος, έχουν τέτοιες “ανυπέρβλητες” δυνάμεις, όπως ισχυρίζεσαι;

Απάντηση: Η άποψή μου είναι η εξής: Το Δ.Ν.Τ. και η Π.Τ. είναι οι συντονιστές της ροής του χρήματος, της αποπληρωμής των χρεών και του καθορισμού της κλίμακας των τόκων μεταξύ των κρατών. Χρήμα, χρέος και τόκος είναι ουσιώδη για την επιβίωση ή τον αφανισμό των σημερινών κυβερνήσεων. Για τον λόγο αυτό Π.Τ. και Δ.Ν.Τ. διαθέτουν τεράστια δύναμη.

Η προηγούμενη ενότητα δείχνει πώς η Π.Τ. και το Δ.Ν.Τ. έγιναν οι παγκόσμιοι μηχανικοί του χρήματος, αλλά τί γίνεται με την δεύτερη προϋπόθεση της άποψής μου; Γιατί το χρήμα είναι τόσο σημαντικό; Κατά μια έννοια, είναι ολοφάνερο: απλώς, προσπαθήστε να ζήσετε χωρίς αυτό! Ο λόγος, όμως, αυτής της σαφήνειας δεν είναι φανερός. Στην μεγαλύτερη διάρκεια της ανθρώπινης ιστορίας το χρήμα είτε δεν υπήρχε (χονδρικά, πριν τον έβδομο π.Χ. Αιώνα) ή ήταν περιθωριακής σπουδαιότητας για τους περισσότερους ανθρώπους στον πλανήτη (μέχρι περίπου τον δέκατο ένατο αιώνα μ.Χ.). Γιατί το χρήμα είναι τόσο σημαντικό;

Πολλοί οικονομολόγοι λένε μια ωραία ιστορία γεμάτη λογική για το χρήμα, για να εξηγήσουν γιατί αυτό είναι αναντικατάστατο για την έλλογη κοινωνική ζωή. Για ακούστε:

Το χρήμα καθίσταται ζωτικό μόνο σε κοινωνίες όπου η αγορά και η πώληση (ανταλλαγή εμπορευμάτων) επιδρά σε κάθε όψη της ζωής. Η απλή ανταλλαγή (ή τράμπα) εμπορευμάτων έχει μια γνωστή αδυναμία: κάποιος θέλει να ανταλλάξει το Α για το Β, αλλά πιθανόν ουδείς που κατέχει το Β θέλει να το ανταλλάξει με το Α. Αυτή η απουσία σύμπτωσης επιθυμιών (η οποία καθαυτή προϋποθέτει ότι οι άνθρωποι που παράγουν το Α δεν επικοινωνούν με ή δεν είναι εχθρικοί προς τις επιθυμίες εκείνων που παράγουν το Β) συχνά εκλαμβάνεται η κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη του χρήματος. Αλλά και η τράμπα έχει υψηλό “κόστος διεξαγωγής” (αφού απαιτεί πολύ χρόνο, ενέργεια και ριψοκινδύνευση του πωλητή για να βρει τους κατάλληλους αγοραστές)· η θέσπιση του χρήματος (το οποίο μειώνει τους χρόνους, τις ενέργειες και τα ρίσκα) μέσα σε ένα δίκτυο ανταλλαγής εμπορευμάτων “γλυτώνει” τον καθένα από υπερβολικά “κόστη”. Αφού για όλους είναι καλύτερα, η αποδοχή του χρήματος μόλις αυτό εμφανιστεί έχει κάποια λογική. Με αυτό τον τρόπο συζητείται στην “οικονομία” η προέλευση του χρήματος. [Η προσέγγιση “κόστος διεξαγωγής” για την αφήγηση της ιστορίας του χρήματος είναι από τις πιο εξεζητημένες· για μια κλασική απόδοση της προσέγγισης αυτής, δες (Clower, 1967)].

Αυτό το οικονομικό παραμύθι, όμως, θέτει περισσότερα ερωτήματα απ' ότι απαντήσεις. Για παράδειγμα, το κόστος του χρήματος είναι σαφώς μικρότερο από ό,τι η τράμπα; Γιατί όλοι έγιναν αγοραστές και πωλητές; Και, τέλος, γιατί οι άνθρωποι του παραμυθιού γίνονται τόσο απόμακροι και εχθρικοί μεταξύ τους;

Ας τα πάρουμε με τη σειρά.

Ε. Το κοινωνικό κόστος του νομισματικού συστήματος είναι μικρότερο από το κόστος του συστήματος τράμπας;

Α. Και το χρήμα, επίσης, έχει τα δικά του “έξοδα διεξαγωγής”, όπως έγραψε εκείνος ο τόσο ογκώδης αλλά και τόσο άπορος συγγραφέας για το ζήτημα του χρήματος, ο Καρλ Μαρξ: “Το χρήμα υπερνικά τις δυσκολίες που είναι εγγενείς στην τράμπα μόνον γενικεύοντάς τα, καθιστώντας τα παγκόσμια”. (Μαρξ 1973) Σαν άνθρωποι που ζουν σε μια νομισματική κοινωνία μπορούμε να επιβεβαιώσουμε το γεγονός ότι, η απουσία σύμπτωσης επιθυμιών συχνά εμφανίζεται μαζί με μια εκδίκηση όπου το χρήμα κυριαρχεί. Διότι, εκείνοι που έχουν το χρήμα συχνά δεν ενδιαφέρονται στο ξόδεμά του για κάποιο συγκεκριμένο εμπόρευμα (το συσσωρεύουν ή προσπαθούν να βγάλουν από αυτό περισσότερο χρήμα) και εκείνοι που δεν το έχουν συχνά δεν έχουν κάτι τι για να πουλήσουν ώστε να αποκτήσουν χρήμα. Αυτές οι αλληλοανταγωνιστικές “αποτυχίες σύμπτωσης” έχουν τρομερό κόστος: από οικονομική ύφεση, λιμούς και σκλαβιά, έως αστυνομίες, φυλακές και θαλάμους εκτέλεσης, έως τράπεζες, χρηματιστήρια και κάθε είδους πανάκριβων “οικονομικών υπηρεσιών” (de Brunhoff, 1973). Το ύψος του κόστους και το ποιος το υφίσταται δεν προσδιορίζονται από τους αφηγητές της ιστορίας περί λογικής του χρήματος, αλλά το κόστος αυτό είναι τεράστιο και τα εκατομμύρια που το πληρώνουν σπανίως είναι εκείνοι που αφηγούνται την ιστορία.

Οι ιερείς του νομισματικού συστήματος το παρουσιάζουν πάντοτε ως μια αφηρημένη αλλά ξεκάθαρα έλλογη πραγματικότητα, ως όχι μόνον την ιδανική γλώσσα των εμπορευμάτων αλλά ως την αληθινά παγκόσμια λειτουργία του ανθρώπινου συντονισμού η οποία υπερβαίνει τις αχανείς και άπειρες πολλαπλασιαστικές μεταβλητές της ανθρώπινης σχέσης στον πλανήτη. Λένε αυτοί: “μόνον οι παράλογοι μπορούν να το αρνηθούν”. Είναι όμως λογικό να παρατηρώ το συνολικό κόστος του νομισματικού συστήματος και να συμπεραίνω ότι είναι καλύτερο από κάθε τι εναλλακτικό.

Ε. Γιατί τότε “όλοι” εμπλεκόμαστε στο νομισματικό σύστημα, παρότι αυτό δεν βασίζεται σε μια πλήρως υπερβατική λογικότητα, δηλαδή παρά το ότι το κόστος του είναι μεγαλύτερο από τα οφέλη του;

Α. Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να εντοπίσουν στο γενεαλογικό τους δένδρο ή και στις ίδιες τις ζωές τους κάποιο σημείο όπου, είτε οι πρόγονοί τους ή οι ίδιοι αυτοί, υποχρεώθηκαν από την χώρα και τις κοινωνικές σχέσεις οι οποίες παρείχαν διαβίωση χωρίς να χρειάζεται να πωλήσουν είτε καποιανού τα προϊόντα ή τον ίδιον αυτόν, δηλαδή υφίστανται Εγκλεισμό. Δίχως αυτές τις στιγμές βίας το χρήμα θα είχε παραμείνει μια περιθωριακή όψη της ανθρώπινης ιστορίας. Οι στιγμές αυτές ήταν κυρίως στιγμές ωμής βίας, άλλοτε γρήγορης (με βόμβες, κανόνια, μουσκέτα ή μαστίγια), άλλοτε βραδύτερης (με λιμούς, με αυξανόμενη εξαθλίωση, με μάστιγες), η οποία οδήγησαν στην φοβισμένη φυγή από την χώρα, από το πυρπολημένο χωριό, από τους δρόμους γεμάτους πεινασμένους ή τα πανουκλιασμένα πτώματα, στα δουλεμπορικά πλοία, στους καταυλισμούς, στα εργοστάσια, στις φυτείες. Η φυγή αυτή κατέληξε με τους “παραγωγούς να γίνονται όλο και περισσότερο εξαρτημένη από την ανταλλαγή”, αφού δεν είχαν άλλον τρόπο επιβίωσης παρά πωλώντας είτε τα προϊόντα τους ή τους εαυτούς τους, ή να τους πουλάνε άλλοι. Αυτός είναι ο τρόπος που “η ανταλλαγή έγινε ανεξάρτητη από αυτούς” και η υπερβατική της δύναμη γεννιέται από την μη αναστρέψιμη βία που οδήγησε “όλους μας” στο νομισματικό σύστημα.

Συχνά είναι το ίδιο το χρήμα που χρησιμεύει ως το πρόσχημα αυτής της απαλλοτριωτικής δύναμης, διότι το μη αποπληρωμένο χρέος είναι συχνά η βάση για την υποδούλωση, την απώλεια της γης ή “ένα δράμι σάρκας”. Για εκείνους που βρίσκονται στο περιθώριο του νομισματικού συστήματος το χρέος μπορεί να είναι ένας τρόπος περιορισμού, για λίγο, των απαιτήσεων της επιβίωσης σε ένα τέτοιο σύστημα, ή ένας τρόπος να μπουν με κάποια δύναμη στο σύστημα. Αλλά αφού ο οφειλέτες αυτοί βρίσκονται στο περιθώριο, όταν οι συνθήκες μεταβάλλονται και οι προσδοκίες διαψεύδονται, η αποπληρωμή γίνεται ανέφικτη. Η δύναμη του χρήματος γίνεται, τότε, στο έπακρο σαν τον Θεό, όπου κάθε διαφυγή είναι μπλοκαρισμένη και ο οφειλέτης καταστρέφεται, δηλαδή κάθε τι που τον διατηρούσε το παίρνουν οι τράπεζες, η αστυνομία ή οι λακέδες του εισπράκτορα του χρέους και ό,τι κάποτε ήταν ένας τρόπος “προώθησης της παραγωγής” γίνεται τώρα “ξένο προς τους παραγωγούς”.

Το σενάριο αυτό έχει συμβεί πολλές φορές στο παρελθόν σε άτομα και ομάδες, αλλά τελευταία εμφανίζονται Νέοι Εγκλεισμοί όπου το ανεξόφλητο εθνικό χρέος χρησιμοποιείται από το Δ.Ν.Τ., την Π.Τ. και τις συνεργαζόμενες κυβερνήσεις για να αλλαχθούν οι νόμοι που περιόριζαν τις απαλλοτριώσεις γης η οποία παρείχε κάποιες εγγυήσεις διαβίωσης στους εργάτες. Κλασικό παράδειγμα αυτού του Νέου Εγκλεισμού ήταν η κατάργηση του Άρθρου 27 του Μεξικανικού Συντάγματος το 1992 σε συμφωνία με τα Προγράμματα Δομικών Ρυθμίσεων (SAP) τα οποία εφαρμόστηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1980 υπό την καθοδήγηση της Π.Τ. και του Δ.Ν.Τ. Πριν την κατάργηση του Άρθρου 27 οι Μεξικανοί εργάτες γης είχαν το δικαίωμα διεκδίκησης μέρους της γης στην οποία εργάζονταν και κανείς δεν μπορούσε να εξαγοράσει την γη που κατείχαν, αλλά τώρα δεν έχουν τέτοιους στόχους και εξαναγκάζονται να πουλήσουν την γη τους εξαιτίας του κακού δανεισμού.

Η ουσία αυτών των Προγραμμάτων Δομικών Ρυθμίσεων του Μεξικού αλλά και σε περισσότερες από 80 χώρες εκείνη την εποχή, είναι να καταστεί αδύνατη κάθε υπαναχώρηση από το νομισματικό σύστημα και να γίνουν όλοι υποκείμενα της “υπερβατικής δύναμης του χρήματος”.

Ε. Γιατί φαίνεται ανέφικτη η δημιουργία κάποιου εναλλακτικού συστήματος, μόλις κάποιος εξαναγκαστεί να μπει σε κάποιο νομισματικό σύστημα;

Α. Υπάρχει ένα σαφές πλέγμα πανίσχυρων (και οπλισμένων) οργανισμών που αμέσως απειλούν κάθε τέτοια απόπειρα (η αστυνομίες, τα αποσπάσματα θανάτου, οι στρατοί) αλλά φαίνεται ότι υφίσταται και κάποια άλλη, περισσότερο έλλογη και ακόμη περισσότερο αδίστακτη δύναμη εμπλοκής της διαφυγής από το χρήμα, που είναι η περιβόητη “αστοχία” της μη-νομισματικής κοινωνικής ανταλλαγής: η έλλειψη σύμπτωσης επιθυμιών. Η συνεχιζόμενη ύπαρξη του χρήματος εξαρτάται από αυτή την έλλειψη σύμπτωσης επιθυμιών την στιγμή που το νομισματικό σύστημα και οι παράγοντές του αναπτύσσουν και βαθαίνουν την έλλειψη αυτή με τις αδυσώπητες προσπάθειές τους να πείσουν τον καθένα μας ότι οι συλλογική συζήτηση και κατανόηση των επιθυμιών μας δεν μπορούν ποτέ να οδηγηθούν σε σύμπτωση. Η καλλιέργεια της εχθρότητας, της καχυποψίας, του ανταγωνισμού και της φοβίας για έλλειψη (ιδιαιτέρως της έλλειψης χρήματος) δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε άπαντες να εξαρτώνται από το χρήμα για τις ανταλλαγές τους (με όλες τις αδυναμίες του). Οι προϋποθέσεις αυτές είναι, επίσης, και συνέπειες της παραγωγής και αναπαραγωγής του νομισματικού συστήματος ώστε, ο μόνος χειρότερος από το χρήμα τρόμος, να είναι η έλλειψή του.

Επομένως, η δύναμη της Π.Τ. και του Δ.Ν.Τ. βασίζεται μόνο στην ικανότητά τους να απειλούν άμεσα με εμπορευματικό αποκλεισμό κυβερνήσεις, πολιτικά κόμματα, συνδικάτα, οργανώσεις ιθαγενών που επιχειρούν να διαφύγουν από το κύκλωμα του νομίσματος και στην δεξιοτεχνική έμμεση απειλή τους για επακόλουθη βίαιη εισβολή κατευθυνόμενων ανταρτών, του “ανθρωπιστικού” στρατού του Ο.Η.Ε., ή των πρώην αποικιοκρατικών δυνάμεων. Η δύναμη της Τράπεζας και του Ταμείου εξαρτάται από την “υπερβατική δύναμη του χρήματος” την οποία έχουν ορκιστεί να αναπτύσσουν σε ολόκληρο τον πλανήτη, επ' άπειρον. Εξ ου και η έμφυτη, ενστικτώδης εχθρότητά τους για την χρήση της γης (ή οποιουδήποτε άλλου δυνητικά “ελεύθερου χώρου”, για παράδειγμα το πεδίο της γλωσσικής ανταλλαγής, οι ηλεκτρομαγνητικές συχνότητες, οι ανοικτή θάλασσα, η ατμόσφαιρα, το παρελθόν...) για την ανάπτυξη αντινομισματικών μορφών κοινωνικού συντονισμού με στόχο οι άνθρωποι να αποκτήσουν και πάλι εμπιστοσύνη στην δημιουργία μοιραίας (για το νομισματικό σύστημα) σύμπτωσης επιθυμιών.

Αναλογιστείτε την πολιτικής της Π.Τ. για την “πολιτισμική ιδιοκτησία” των ιθαγενών λαών, ας πούμε στην περιοχή της Λεκάνης του Αμαζονίου ή των τροπικών δασών του νοτίου Μεξικού. Περιοχές θρησκευτικής, παραδοσιακής και καλλιτεχνικής σπουδαιότητας είναι τοποθεσίες όπου οι άνθρωποι, ιδιαιτέρως οι ιθαγενείς λαοί, έχουν συνδιαμορφώσει ένα ευρύτατο φάσμα των αναγκών και επιθυμιών τους (συμπεριλαμβανομένου και της διεξαγωγής πολέμων εναντίον εισβολέων), συχνά χωρίς την υποχρέωση καταβολής κάποιου τέλους εισόδου. Η Π.Τ. όμως είναι τώρα διαθέσιμη να ερευνήσει τι συμβαίνει στα μέρη αυτά και να μεταμορφώσει τα “καλά” μέρη σε επενδυτικές ευκαιρίες.

Σε συμφωνία με αυτόν τον νέο “σεβασμό για τον ιθαγενικό πολιτισμό” η Π.Τ. εξέδωσε το 1992 μια Επιχειρησιακή Οδηγία για την Πολιτισμική Ιδιοκτησία. Ακολουθεί η περιγραφή της οδηγίας αυτής από την Π.Τ.

Η “πολιτισμική ιδιοκτησία” αναφέρεται σε περιοχές, δομές ή υπολείμματα αρχαιολογικής, ιστορικής, θρησκευτικής, πολιτιστικής ή αισθητικής αξίας. Πολιτικής της Τράπεζας είναι η προστασία και, όπου είναι εφικτή, η ενίσχυση της πολιτισμικής κληρονομιάς μιας χώρας μέσω του πολιτικού διαλόγου, δανειστικών χειρισμών και με έργα στην οικονομία και τους τομείς της. Η επιχειρησιακή οδηγία θα βασιστεί στην αναγνώριση ότι, η διατήρηση των πολιτισμικών αξιών μιας κοινωνίας είναι σημαντική για την συνέχιση της ανάπτυξής της, ιδιαιτέρως εκεί όπου οι αξίες αυτές απηχούν στην πολιτισμική ιδιοκτησία εθνικής ή περιφερειακής σπουδαιότητας. (Παγκόσμια Τράπεζα, 1992b:108).

Η Π.Τ., λοιπόν, σφετερίζεται τώρα εκείνους τους τόπους που οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν συχνά για να συγκεντρώνονται προκειμένου να οργανώσουν τον αγώνα τους ενάντια στα Προγράμματα Δομικής Ρύθμισης. Υπό το κάλυμμα ενός νεοπαγούς ενδιαφέροντος για τους ιθαγενείς λαούς επιχειρεί να μετατρέψει αυτούς τους τόπους ελεύθερης συνεργασίας σε περιοχές νομισματικής “αξίας” και “σπουδαιότητας” (τις διαστάσεις της οποίας θα αποφασίσουν οι ειδικοί της, σε συνεργασία βέβαια με τις ιθαγενείς κοινότητες). Σ' αυτή την συγκινητική επίδειξη πολυ-πολιτισμικής επίγνωσης η Π.Τ. εμφανίζεται στην ίδια θέση με τους Ναζί, οι οποίοι κι εκείνοι φρόντιζαν να μην χάσουν την ανεκτίμητη “ιθαγενή γνώση” των Εβραίων της Κεντρικής Ευρώπης, συγκέντρωσαν τους καλύτερους Εβραίους διανοούμενους και με αυτούς έφτιαξαν “Μουσείο Εκλιπόντων Ειδών” στην Πράγα. Αφού ταξινόμησαν, ερμήνευσαν και τοποθέτησαν τα έξοχα τεχνουργήματα του γκέτο της Πράγας στο αρχείο του Μουσείου σύμφωνα με τις οδηγίες των Ναζί αφεντικών τους, οι διανοούμενοι οδηγήθηκαν αλλού και εκτελέστηκαν._

Βιβλιογραφία

Clower, R. W. 1967, "A reconsideration of the microfoundations of monetary theory," Western Economic Journal 6, December, 1-8.

de Brunhoff, Suzanne 1973, Marx on Money. New York: Urizen Books.

Marx, Karl 1973, Grundrisse: Foundations of the Critique of Political Economy. Harmondsworth: Penguin.

World Bank 1992b, The World Bank and the Environment. Washington, DC: The World Bank.

Άρνηση της εργασίας

2010-07-12T18:34:00.002+03:00

(αντιγράφω από τον Αστικό Τομέα Τεύχος 22 εδώ)

Άρνηση της εργασίας

Η εργατική επιτροπή του Porto Marghera (1970)

Στο παρακάτω κείμενο της εργατικής επιτροπής του Porto Marghera διατυπώνονται από τους εργάτες οι κεντρικοί ισχυρισμοί του εργατισμού:

- Ο εργατικός αγώνας είναι άμεσα πολιτικός αγώνας, δηλαδή πρόκειται για την εξουσία.

- Οι εργάτες εξαναγκάζονται σε εργασία για να ελέγχονται.

- Οι εργάτες αποτελούν μια ιδιαίτερη δύναμη και στέκονται ενάντια σε όλη την κοινωνία.

Τι σημαίνει να καταστρέψουμε την εξουσία των αφεντικών; Ποιοι είναι και τι θέλουν τα αφεντικά; Πρώτα απ' όλα πρέπει να πούμε το εξής: η κοινοτοπία ότι οι επιχειρηματίες εκμεταλλεύονται τους εργάτες για να πλουτίζουν, είναι λάθος. Αυτή η άποψη υπάρχει σαν αυτονόητη, αλλά ο πλούτος των αφεντικών δεν αναλογεί γενικά στην εξουσία τους. Για παράδειγμα ο Ανιέλι (το αφεντικό της FIAT) θα έπρεπε να φοράει χρυσά ρούχα σε σχέση με τα αυτοκίνητα που παράγει. Ανταυτού αρκείται σε ένα πλοίο και ένα ιδιωτικό αεροπλάνο, κάτι που μπορεί να έχει και ένας άλλος επιχειρηματίας με χαμηλότερα κέρδη απ' ότι η FIAT. Αυτό που ενδιαφέρει τον Ανιέλι είναι η διατήρηση και εξέλιξη της εξουσίας του, και αυτό πάει μαζί με την εξέλιξη και την ανάπτυξη του καπιταλισμού: δηλαδή ο καπιταλισμός είναι μια απρόσωπη εξουσία και οι καπιταλιστές δρουν ως στελέχη της. Στον ίδιο βαθμό αληθεύει ότι οι επιχειρηματίες δεν είναι πλέον τόσο αναγκαίοι για τον καπιταλισμό. Στη Ρωσία για παράδειγμα υπάρχει καπιταλισμός χωρίς να υπάρχουν επιχειρηματίες. Αυτό που δείχνει η ύπαρξη του καπιταλισμού στη Ρωσία, είναι η ύπαρξη του κέρδους. Ότι η κατανομή του κέρδους είναι "πιο δίκαιη" απ' ότι στην Ιταλία είναι ίσως σωστό, όμως η κομμουνιστική επανάσταση δεν μπορεί να κάνει πιο δίκαιη την κατανομή του κοινωνικού κέρδους, αλλά να αλλάξει ριζικά τις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής, που παράγουν το κέρδος. Ένα κοινωνικό σύστημα που αναγκάζει τους ανθρώπους να εργάζονται για να ζήσουν, πρέπει να ανατραπεί.

Από τη φύση του ο καπιταλισμός αποβλέπει κατά κύριο λόγο στο να διατηρεί αυτή τη σχέση εξουσίας ενάντια στην εργατική τάξη, και χρησιμοποιεί την εξέλιξή του για να ενισχύει συνεχώς αυτήν την εξουσία του. Αυτό σημαίνει, ότι όλες οι μηχανές, οι τεχνολογικές καινοτομίες, η ανάπτυξη των βιομηχανιών, η υπανάπτυξη κάποιων περιοχών, χρησιμοποιούνται για να ελέγχει πολιτικά την εργατική τάξη. Εν τω μεταξύ υπάρχουν κλασικά παραδείγματα αυτής της καπιταλιστικής σχέσης: π.χ. η εισαγωγή της γραμμής συναρμολόγησης κατά τη δεκαετία του '20 ήταν μια αντίδραση στο επαναστατικό κίνημα, που συγκλόνισε άμεσα τον κόσμο στα χρόνια μετά τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Ήθελαν να εξαφανίσουν εκείνον τον τύπο των ειδικευμένων εργατών, που είχαν υποστηρίξει τη ρωσική επανάσταση του 1917 και το κίνημα των εργοστασιακών συμβουλίων στην Ευρώπη. Η αλυσίδα συναρμολόγησης αποειδίκευσε όλους τους εργάτες, περιόρισε το επαναστατικό κύμα και άλλαξε τον τρόπο με την οποίο εκφράζεται η ταξική πάλη.

Σε πολλές χώρες όλα αυτά οδήγησαν σε μια οριστική πολιτική ήττα, και δεν υπήρξε καμιά πολιτική οργάνωση που να είχε την ικανότητα να τροποποιήσει την παρέμβασή της ανάλογα με τον νέο τύπο της εργατικής συμπεριφοράς.

Τη δεκαετία του '60 στην Ιταλία, αυτή η τεχνική ταξική σύνθεση εξεγέρθηκε κατά του κεφαλαίου προκαλώντας μια μαζική εξάπλωση των μισθολογικών αιτημάτων. Ένα από τα βασικά θέματά της ήταν η πολύ ισοπεδωτική δομή του παραγωγικού κύκλου μέσα στο εργοστάσιο. Αυτή η εργατική επίθεση προκάλεσε μια κρίση του κεφαλαίου σε μεγάλη κλίμακα. Η κλασική καπιταλιστική απάντηση στην κρίση θα ήταν η αναδιάρθρωση, δηλαδή η προσπάθεια να αλλάξουν ριζικά την υπάρχουσα δομή, αποκλείοντας ένα κομμάτι των εργατών και κατανέμοντας τους υπόλοιπους σε πολυάριθμα μισθολογικά κλιμάκια: όλα αυτά με τη βοήθεια της αυτοματοποίησης σαν μια πραγματική πολιτική επίθεση στην εργατική τάξη.

Η μανούβρα αυτή έχει συμβεί ήδη στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά τα αφεντικά δεν την έχουν επαναλάβει στην Ιταλία, επειδή δεν είναι σε θέση να ελέγξουν την αντίδραση των εργατών σ' αυτήν την επίθεση. Η πρόοδος, η εξέλιξη που επιδοκιμάζεται από τους επιχειρηματίες και τους υπηρέτες τους, δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια διαρκής προσπάθεια να προσαρμόσουν την οργάνωση όλου του κεφαλαίου στην επίθεση της εργατικής τάξης. Η τεχνολογική πρόοδος δεν είναι ποτέ κάτι ουδέτερο και αναπόφευκτο, όπως λένε κάθε φορά τα αφεντικά και οι συνδικαλιστές, όταν μιλάνε για απολύσεις εξαιτίας της εισαγωγής νέων μηχανών. Ακριβώς επειδή πιστεύουν στο λεγόμενο αναπόφευκτο της επιστήμης, τα συνδικάτα περιορίζουν τους αγώνες στην υπεράσπιση των θέσεων εργασίας και δεν πιάνουν το πρόβλημα από τη σκοπιά της μείωσης του χρόνου εργασίας. Νομίζουν ή προσποιούνται πως νομίζουν, ότι είναι αλήθεια αυτό που λέει το αφεντικό: ότι π.χ. σε ένα συγκεκριμένο τμήμα του εργοστασίου μετά την εισαγωγή αυτής ή εκείνης της μηχανής δεν μπορούν να εργάζονται οι 100 από τους 200 μέχρι τώρα εργάτες, και ότι οι υπόλοιποι πρέπει να φύγουν σαν θύματα της αναπόφευκτης προόδου.

Οι εργάτες όμως ακολουθούν μια άλλη λογική: σκέφτονται ότι μετά την εφαρμογή των μηχανών δεν μπορούν να εργάζονται 100 εργάτες για οκτώ ώρες, αλλά μάλλον 200 εργάτες για τέσσερις ώρες. Οι εργάτες δεν είναι λοιπόν ενάντια στις μηχανές, αλλά ενάντια σε εκείνους που χρησιμοποιούν τις μηχανές για να τους κάνουν να εργάζονται. Σ' αυτούς που λένε ότι το να εργάζεσαι είναι αναγκαίο, εμείς απαντάμε ότι η ποσότητα της συσσωρευμένης επιστήμης είναι τόσο μεγάλη, που η εργασία θα μπορούσε απλά να μειωθεί αμέσως σε ένα τυχαίο γεγονός της ανθρώπινης ζωής, αντί να παρουσιάζεται ως "λόγος της ανθρώπινης ύπαρξης". Σ' αυτούς που λένε ότι ο άνθρωπος εργαζόταν πάντα, απαντάμε ότι στη βίβλο είναι γραμμένο πως η γη είναι επίπεδη και ότι ο ήλιος γυρίζει γύρω απ' αυτήν: αυτή ήταν η αλήθεια πριν τον Γαλιλέο, μια υπόθεση που τη θεωρούσαν πάντα σαν επιστημονική θέση. Το πρόβλημα όμως δεν συνίσταται στο να παραθέσουμε επιστημονικά τεκμήρια, αλλά μάλλον στο να ανατρέψουμε την παρούσα κοινωνική τάξη και να επιβάλουμε τα συμφέροντα εκείνων που έχουν δημιουργήσει τις υλικές συνθήκες γι' αυτό που είναι εφικτό, δηλαδή να επιβάλουμε τα συμφέροντα της εργατικής τάξης. Μόνο αν επιμείνουμε σ' αυτά τα συμφέροντα και καταστρέψουμε την πολιτική εξουσία, που αντιτίθεται στους εργάτες, μπορεί να μπει μπροστά η κατασκευή των συνθηκών ύπαρξης μιας καλύτερης κοινωνίας απ' ότι η τωρινή.

Γι' αυτό το λόγο η εργατική πλευρά πρέπει να δημιουργήσει μια οργάνωση που θα είναι σε θέση να περιορίσει τον πολιτικό έλεγχο των επιχειρηματιών και να καταλάβει όλη την εξουσία, που είναι αναγκαία για το θρίαμβο των ταξικών συμφερόντων. Για την ώρα τα αφεντικά και οι εξουσιαστικοί μηχανισμοί είναι αυτοί που θέτουν τα πάντα στην υπηρεσία τους: από την επιστήμη μέχρι και τον εργατικό αγώνα, όταν αυτός δεν στoχεύει στην καταστροφή των συνθηκών παραγωγής και έτσι συναναστρέφεται τον πολιτικό έλεγχο των αφεντικών.

Η απαίτηση των αφεντικών να ελέχγουν πολιτικά τους εργάτες και να διατηρούν την εξουσία τους, είναι τόσο ισχυρή που είναι διατεθειμένα ακόμη και να πληρώνουν γι' αυτό. Π.χ. στην Αμερική είναι οι ίδιοι οι επιχειρηματίες που στέκονται ενάντια στην πρόοδο. Σε κάποια εργοστάσια όπου εδώ και πολύ καιρό έχει εισαχθεί η αυτοματοποίηση και ο αριθμός των εργατών έχει μειωθεί, - κάτω από τη μαζική πίεση των αγώνων που συμβαίνουν στην αμερικανική κοινωνία, αγώνες οι οποίοι διεξάγονται κυρίως από τους μαύρους ανέργους - προτίμησαν να ανατρέξουν στα παλιά συστήματα παραγωγής για να μπορέσουν να τους δώσουν θέσεις εργασίας. Αυτό δεν σημαίνει προφανώς ότι οι μαύροι άνεργοι επιδίωκαν αυτό το αποτέλεσμα, αλλά δείχνει την εφαρμογή της επιστήμης από τους καπιταλιστές, δηλαδή τον πολιτικό έλεγχο που είναι σε θέση να ασκούν με αυτόν τον τρόπο πάνω στην εργατική τάξη. Αυτή η συμπεριφορά των αφεντικών δείχνει επομένως δύο πράγματα: πρώτον, ότι η πρόοδος δεν είναι ένα ουδέτερο γεγονός και ότι γι' αυτήν αποφασίζουν αποκλειστικά σύμφωνα με μια ιδιαίτερη άποψη - σύμφωνα με τον πολιτικό έλεγχο πάνω στις δυνάμεις που μπορούν να ρίξουν τον καπιταλισμό από την εξουσία. Δεύτερον, ότι αυτός ο έλεγχος ασκείται κυρίως με τη βοήθεια της εργασίας: στην πραγματικότητα τα αφεντικά εκείνων των αμερικανικών εργοστασίων δεν ήθελαν να μειώσουν τον εργασιακό χρόνο για όλους προκειμένου να εργαστούν οι νεοπροσλαμβανόμενοι, αλλά διατήρησαν σταθερές τις συνολικές ώρες εργασίας και με το νέο προσωπικό, με τίμημα να επιστρέψουν στις συνθήκες παραγωγής που υπήρχαν πριν την αυτοματοποίηση των εγκαταστάσεων. Με λίγα λόγια, το κεφάλαιο είναι έτοιμο να ανεχθεί χρηματικές απώλειες, να κατασκευάσει τεχνολογικά ξεπερασμένες εγκαταστάσεις, μόνο και μόνο για να ελέγχει πολιτικά τους εργάτες. Γι' αυτό το λόγο είναι επίσης έτοιμο να πληρώνει κόσμο που θα εργάζεται εντελώς άσκοπα. Και εδώ γίνεται επίκαιρο το σύνθημα για την άρνηση της εργασίας. Με την εξέλιξη των μηχανών θα ήταν εφικτό να δουλεύουμε πολύ λιγότερο, εάν οι μηχανές που έχουν ανακαλυφθεί από τη σύγχρονη επιστήμη δεν ήταν το αποκλειστικό μονοπώλιο των ΗΠΑ και της ΕΣΣΔ, όπως συμβαίνει σήμερα, αλλά ήταν χρήσιμες σε όλο τον κόσμο. Πρέπει να επιβληθεί η λογική των εργατών, σύμφωνα με την οποία πρέπει να εφευρεθούν τόσες πολλές μηχανές, ώστε ο χρόνος εργασίας να μειώνεται συνεχώς και τελικά να εξαφανιστεί.

Σ' αυτό το σημείο δεν μπορούμε πλέον να μιλάμε για σοσιαλισμό: ο σοσιαλισμός είναι αυτό που υπάρχει στη Ρωσία, δηλαδή μια νέα οργάνωση της εργασίας, που όμως οι εργάτες δεν τη θέλουν, οι εργάτες θέλουν να εργάζονται όλο και λιγότερο μέχρι τελικά να εξαφανιστεί κάθε μορφή πραγματικού εξαναγκασμού για εργασία. Οι ανάγκες των εργατών είναι κομμουνιστικές ανάγκες.

Δεν αληθεύει ότι σ' αυτήν την κοινωνία είμαστε ελεύθεροι. Είμαστε ελεύθεροι μόνο να σηκωνόμαστε κάθε πρωί και να πηγαίνουμε στη δουλειά. Όποιος δεν εργάζεται, δεν δικαιούται να τρώει. Είναι αυτό ελευθερία; Υπάρχει μόνο το γεγονός ότι η ελευθερία μας είναι περιορισμένη: η εργασία. Και στην πραγματικότητα μας εξαναγκάζουν να εργαζόμαστε. Η πρόταση, ότι η εργασία εξυψώνει, είναι μια ανακάλυψη των καπιταλιστών. Όταν όλοι οι άνθρωποι απελευθερωθούν από την ανάγκη της εργασίας, τότε θα έχουν φαγητό, ντύσιμο και ικανοποίηση των αναγκών τους χωρίς εργασία, τότε θα υπάρξει η αληθινή ελευθερία. Το συμφέρον του συστήματος συνίσταται στο ότι χρησιμοποιεί την εργασία σαν μορφή πολιτικού ελέγχου πάνω στους εργάτες. Το πιο σημαντικό είναι ο εξαναγκασμός της φυσικής παρουσίας του εργάτη μπροστά στη μηχανή, είναι η καπιταλιστική βία, που θέλει να υποτάσσει τους ανθρώπους στη μηχανή και να τους ορίζει μέσω αυτής.

Ποιά είναι όμως τα μέσα για να καταργήσουμε όλα αυτά; Το ζήτημα είναι να καταστρέψουμε τον μηχανισμό ελέγχου τον οποίο έχει εγκαταστήσει το κεφάλαιο πάνω στους εργάτες. Οι εργάτες είναι ενάντια σε όλη την κοινωνία, είναι διαφορετικοί από τους άλλους, καθόσον όλη η κοινωνία είναι δομημένη εναντίον τους και μ' αυτόν τον τρόπο τελειοποιείται σαν απάντηση στις κινήσεις της εργατικής τάξης. Ο αγώνας της εργατικής τάξης, όπως έχουμε δει, είναι πράγματι η σημαντικότερη κινητήρια δύναμη για την εξέλιξη του καπιταλισμού. Ας σκεφτούμε τον γαλλικό Μάη, όπου τα μικρά εργοστάσια εισήλθαν σε κρίση σαν αποτέλεσμα των μισθολογικών αυξήσεων που πέτυχαν οι εργάτες με τον επαναστατικό αγώνα τους, και αυτό προώθησε την συγκέντρωση του κεφαλαίου και την ανάπτυξη των μονοπωλίων. Ας σκεφτούμε την ΕΣΣΔ, όπου η επανάσταση του 1917 επιτάχυνε την καπιταλιστική ανάπτυξη, ότι μια καθυστερημένη χώρα όπως ήταν η τσαρική Ρωσία, μετατράπηκε σε μια από τις ισχυρότερες καπιταλιστικές χώρες του κόσμου. Εν ολίγοις, το κεφάλαιο είναι μια δύναμη που αναπαράγεται πέρα από την καλή θέληση των μεμονωμένων ατόμων. Το πρόβλημα της κατάργησης του κεφαλαίου δεν βρίσκεται επομένως στην κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας, αλλά στην καταστροφή των ίδιων των συνθηκών παραγωγής, δηλαδή στην καταστροφή της αναγκαιότητας να εργάζεσαι με σκοπό να ζήσεις.

Κανείς δεν είναι σε θέση να κάνει υποθέσεις για το τι θα γίνει με τα συγκεκριμένα γεγονότα, που θα ακολουθήσουν αυτό το ρήγμα, και ακόμα λιγότερο δεν μπορούμε να απαντήσουμε πλήρως στα ερωτήματα εκείνων που αναρωτιούνται τι θα βάλουμε στη θέση αυτού που πρέπει να καταστρέψουμε. Το πρόβλημα δεν είναι αυτό. Σε καμιά από τις μεγάλες επαναστάσεις της ιστορίας δεν ήξερε κανείς από τα πριν, τι θα έμπαινε στη θέση αυτού που ήταν έτοιμο να καταστραφεί, επειδή οι αλλαγές στον χαρακτήρα των προσώπων και στις σχέσεις μεταξύ των τάξεων είναι τόσο ριζικές στις επαναστατικές περιόδους, που κάνουν αδύνατες όποιες ιστορικές υποθέσεις.

Αυτό που πρέπει να κάνουν οι εργάτες για να καταστρέψουν τον καπιταλισμό, θα αλλάξει την ιστορία των ανθρώπων με τόσο βαθύ και ριζικό τρόπο, που θα είναι αδύνατο, να προβλεφθεί τι θα συμβεί αργότερα. Το σημαντικό τώρα είναι να αναγνωρίσουμε μάλλον, το τι πρέπει να γίνει για να καταστρέψουμε το υπάρχον.

*Το κείμενο περιέχεται στην έκδοση του DVD, Porto Marghera: Die letzten Feuer (Porto Marghera: gli ultimi fuochi) της Manuela Pellarin, Ιταλία 2004, που κυκλοφόρησε σαν ένθετο στο Wildcat #78.

ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ ΤΑΞΙΚΗ ΠΑΛΗ, Werner Bonefeld – John Holloway

2010-07-11T16:26:00.001+03:00

ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ ΤΑΞΙΚΗ ΠΑΛΗ Werner Bonefeld – John Holloway (1995)

(Αναδημοσίευση από εδώ ή ως μπροσούρα εδώ)

ΧΡΗΜΑ ΚΑΙ ΤΑΞΙΚΗ ΠΑΛΗ

Werner Bonefeld – John Holloway (1995)

συγγραφέας:	John Holloway, Werner Bonefeld
έτος:	1995
πηγή:	Global Capital, National State and the Politics of Money
μετάφραση από:	Nightcrawler

Εισαγωγή

Μόνο ως εξουσία του όχλου μπορεί να χαρακτηριστεί αυτό. Ίσως η χώρα να μην το καταλαβαίνει, αλλά θα συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε εν μέσω μιας επανάστασης πιο δραστικής και από τη Γαλλική Επανάσταση. Ο όχλος έχει αρπάξει την κυβερνητική εξουσία και τώρα προσπαθεί να αρπάξει και τον πλούτο. Ο σεβασμός απέναντι στο νόμο και την τάξη έχει χαθεί (σχόλιο του Bernard Baruch σχετικά με την εγκατάλειψη του Κανόνα του Χρυσού από τον Roosevelt το 1933, αναφέρεται στο Schlesinger 1959, σελ. 202).

Το παραπάνω απόσπασμα εκφράζει χαρακτηριστικά την εσωτερική σχέση μεταξύ χρήματος και ταξικής πάλης, κάτι που αποτελεί και το κύριο θέμα του παρόντος βιβλίου. Εκ πρώτης όψεως, η αντίδραση του Μπαρούχ στην εγκατάλειψη του Κανόνα του Χρυσού φαντάζει υπερβολική, αν και στην πραγματικότητα είναι απολύτως βάσιμη. Η εγκατάλειψη του Κανόνα του Χρυσού όντως εισήγαγε την «εξουσία του όχλου», την ανυποταξία της εργασίας, στον εσώτατο πυρήνα του καπιταλισμού, με τη μορφή της πιστωτικής επέκτασης και της νομισματικής αστάθειας. Αυτή η εσωτερική συσχέτιση [χρήματος και ταξικής πάλης] έχει δύο όψεις. Τα λόγια του Μπαρούχ μπορούν να διαβαστούν και προς τη μία και προς την άλλη κατεύθυνση. Ένας κεϋνσιανός λογικά θα καθησύχαζε τον αγχωμένο Μπαρούχ με τα εξής λόγια: «Ναι, όντως έχει χαθεί ο σεβασμός απέναντι στο νόμο και την τάξη, όντως ο όχλος έχει καταλάβει την εξουσία και αυτή η επανάσταση είναι πιο δραστική και από τη Γαλλική, όμως η χώρα δεν το γνωρίζει αυτό ακόμα. Η επέκταση της πίστωσης είναι η μόνη μας ελπίδα, εφόσον κανείς άλλος δεν αντιλαμβάνεται τι πραγματικά συμβαίνει, το νομισματικό αυτό τρικ θα μας βοηθήσει να αποκαταστήσουμε το σεβασμό απέναντι στο νόμο και την τάξη, να διώξουμε τον όχλο από την εξουσία πριν συνειδητοποιήσει οποιοσδήποτε ότι συνέβη μια επανάσταση».

Η εσωτερική συσχέτιση χρήματος και ταξικής πάλης είναι περίπλοκη: την ίδια στιγμή που το χρήμα (ως πίστη/ πίστωση) αποτελεί αναγνώριση της δύναμης της εργασίας, η κίνηση και η μεταβαλλόμενη μορφή του αφοπλίζουν και τεμαχίζουν αυτή τη δύναμη. Η νομισματική απάντηση στη δύναμη της εργασίας είναι ταυτόχρονα και αναδιαμόρφωση ή ανασύνθεση του ανταγωνισμού μεταξύ εργασίας και κεφαλαίου. Με άλλα λόγια, η ιστορία του χρήματος μπορεί να ειδωθεί ως μια διαδικασία σύνθεσης, αποσύνθεσης και ανασύνθεσης των ταξικών σχέσεων.

Επέκταση της πίστωσης και ταξική πάλη

Η πίστη παίζει πάντα ένα σημαντικό ρόλο στην αναπαραγωγή των καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων. Πάντα εμπεριέχει ένα στοιχείο ρίσκου, ένα στοίχημα ως προς το μέλλον. Όταν ένας καπιταλιστής ζητάει δάνειο από την τράπεζα είναι σαν να λέει στην πραγματικότητα: «Χρειάζομαι χρήμα. Αυτή την στιγμή δεν διαθέτω αρκετό γιατί η εκμετάλλευση των εργατών μου δεν παρήγαγε αρκετή υπεραξία. Αλλά στο μέλλον θα τους εκμεταλλευτώ επαρκώς ώστε να μπορέσω να πληρώσω το χρέος με τόκο». Η πίστωση είναι πάντα και ένα στοίχημα ως προς το μέλλον, στοίχημα που εμπεριέχει και μια μυθοποίηση: η μελλοντική εκμετάλλευση της εργασίας θεωρείται δεδομένη. Αν ο καπιταλιστής καταφέρει να εκμεταλλευτεί τους εργάτες του επαρκώς στο μέλλον θα κερδίσει το στοίχημα, αν όχι, χάνει και αυτός και ο τραπεζίτης.

Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για τον καπιταλισμό στο σύνολο του: η πιστωτική επέκταση είναι μια παραδοχή ότι η τωρινή καθυπόταξη της εργασίας δεν είναι επαρκής για την επέκταση του κεφαλαίου, για τη λειτουργία του ως κεφάλαιο, ως αυτοαξιοποιούμενη αξία. Ως ιστορική τάση, το κεφάλαιο στοιχηματίζει διαρκώς στην μελλοντική καθυπόταξη της εργασίας.[1] Η πίστωση είναι ένας μηχανισμός σύνδεσης της εκμετάλλευσης της εργασίας με την πραγματοποίηση της αξίας στην κυκλοφορία. Μια σύνδεση, όμως, που είναι διαρκώς επισφαλής. Η πίστωση αποτελεί μια απαίτηση πάνω στη μελλοντική υποταγή της εργασίας και άρα μια «θεωρητική» προς το παρόν ενσωμάτωση της εργασίας στην καπιταλιστική σχέση. Με άλλα λόγια, η πιστωτική επέκταση που δεν αντιστοιχεί σε αύξηση της εκμετάλλευσης της εργασίας υποκαθιστά την τωρινή ανυποταγή της εργασίας με την μελλοντική, πλασματική προς το παρόν, υποταγή της, κάτι που αναπόφευκτα είναι ριψοκίνδυνο: αν το κεφάλαιο χάσει το στοίχημα οδηγούμαστε σε οικονομική κατάρρευση.

Η πιστωτική επέκταση δεν είναι ένα κυκλικό φαινόμενο όπως ισχυρίζεται η οικονομική θεωρία. Αντίθετα, για το κεφάλαιο αποτελεί μια οδό διαφυγής από την εργατική ανυποταξία. Αυτή η ανυποταξία αποκρύπτεται ως τέτοια και μεταμορφώνεται σε οικονομικό πρόβλημα. Έτσι, η πιστωτική επέκταση, ως η οικονομική έκφραση της ανυποταξίας της εργασίας, έχει γίνει το αθεράπευτο καρκίνωμα στην καρδιά του καπιταλισμού. Αυτό δεν είναι αποτέλεσμα λανθασμένων πολιτικών, όπως ισχυρίζονται οι μονεταριστές, αλλά αντανακλά την εξάρτηση του κεφαλαίου από μια δύναμη που δεν ελέγχει: την εργασία.

Το κύμα επαναστατικών αγώνων στις αρχές του 20^ου αιώνα, με αποκορύφωμα την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917, αντιμετωπίστηκε με δύο τρόπους: εν μέρει με τη βία, εν μέρει με την επέκταση της πίστης κατά τη δεκαετία του ’20, κάτι που τελικά οδήγησε στο κραχ του 1929. Η επέκταση της πίστωσης που προηγήθηκε του κραχ ήταν η άλλη όψη της γενικευμένης ανυποταξίας που σηματοδότησε η επανάσταση του Οκτώβρη, ένα στοίχημα από τη μεριά του κεφαλαίου πάνω στην μελλοντική αποκατάσταση της υποταγής.

Μετά το τραύμα του 1917 και την ηχώ του το 1929, η επέκταση της πίστωσης ανάγεται σε κεντρική αρχή της καπιταλιστικής εξουσίας. Η σημασία του Κέϋνς ως θεωρητικού έγκειται στο ότι παρείχε τη θεμελίωση σε μια διαδικασία που ήδη λάμβανε χώρα, την αποδοχή ότι η αποκατάσταση της τάξης περνάει αναγκαστικά μέσα από την επέκταση της πίστης. Μετά τον 2^ο Παγκόσμιο Πόλεμο αυτή η επέκταση συνέβαλλε αποφασιστικά στην αντιμετώπιση του εργατικού ζητήματος. Όπως αναφέρεται από τον Burnham, ο σκοπός του σχεδίου Marshall ήταν «η βελτίωση των συνθηκών ζωής ως μέσο αποτροπής της απειλής του κομμουνισμού» (Burnham, 1990, σελ 100, τα λόγια είναι του Gifford, συμβούλου του Υπουργείου Εμπορίου των ΗΠΑ). Η ανυποταξία της εργασίας μεταμορφώθηκε σε οικονομικό πρόβλημα, σε νομισματική αστάθεια.[2]

Η επέκταση της πίστωσης είναι δίκοπο μαχαίρι. Από τη μία, λειτουργεί ως ενοποιητικό στοιχείο ανάμεσα στην εκμετάλλευση της εργασίας στο πεδίο της παραγωγής και την πραγματοποίηση της υπεραξίας στο πεδίο της κυκλοφορίας. Από την άλλη, η αποδοχή της πιστωτικής επέκτασης ως μέσου εξουσίας τείνει να οδηγήσει στην πληθωριστική αποσύνδεση του χρήματος από την παραγωγή. Σε αυτές τις συνθήκες, η «τήρηση βιβλίων» [«book – keeping», με τη λογιστική έννοια, ΣτΜ] σε παγκόσμια κλίμακα αναδείχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς ελέγχου. Η αποτροπή του διαχωρισμού του χρήματος από την παραγωγή βασίστηκε στην αποδοχή του δολαρίου ως παγκόσμιου νομίσματος και την πρόσδεση όλων των άλλων νομισμάτων στο δολάριο με προκαθορισμένες ισοτιμίες [το περίφημο Bretton Woods, ΣτΜ]. Το «book – keeping» πήρε τη μορφή εναλλαγής μεταξύ αντιπληθωριστικής πίεσης στην/ και πληθωριστικής υποστήριξης της «εγχώριας συσσώρευσης». Στην Βρετανία, οι ονομαζόμενοι «stop-go cycles»[i] ήταν το οικονομικό όνομα του περιορισμού της εργασίας στα πλαίσια που έθετε η διαχείριση της ζήτησης σε παγκόσμιο επίπεδο. Η πιστωτική επέκταση λειτούργησε ως μέσο περιορισμού της σύγκρουσης, ως μέσο άμβλυνσης των ταξικών συγκρούσεων που κυριάρχησαν στις αρχές του αιώνα και επανεμφανίστηκαν μετά τον 2^ο Π.Π, όταν μεγάλα κομμάτια του πληθυσμού έδειχναν να κλίνουν προς το σοσιαλισμό[3]. Αλλά όλα αυτά με ένα σημαντικό τίμημα: την χαλάρωση του συνδετικού κρίκου μεταξύ του νομισματικού συστήματος και του ρυθμού της παραγωγικότητας.

1970ς και 1980ς: Πίστωση, Αποσύνθεση και Ανασύνθεση

Το δεύτερο μεγάλο κύμα αγώνων αυτού του αιώνα, που συσχετίστηκε με το 1968, έδωσε μια νέα ώθηση στην επέκταση της πίστης. Όπως συνέβη και παλιότερα, η εξέγερση αυτή ελέγχθηκε και με την καταστολή, αλλά σε πολύ περισσότερο βαθμό και με την επέκταση της πίστης. Γι’ αυτόν το λόγο, οι συνέπειες του «68» (εννοώντας ένα σύνολο αγώνων που κορυφώθηκαν το 1968) ήταν λιγότερο δραματικές, αλλά από ορισμένες πλευρές πιο βαθιές σε σχέση με τα αποτελέσματα των εξεγέρσεων του πρώτου τετάρτου του αιώνα. Η ήδη επισφαλής σχέση μεταξύ του νομισματικού συστήματος και του ρυθμού της παραγωγικότητας υπέστη ακόμα μεγαλύτερα ρήγματα, όπως φάνηκε και με την κατάρρευση του συστήματος Bretton Woods το 1971.

Οι αγώνες στα τέλη του ‘60ς έδειξαν ότι το κεφάλαιο δεν μπορούσε πια να στηρίζεται στον άμεσο έλεγχο της εργατικής δύναμης στο εργοστάσιο. Η εκμετάλλευση της παραγωγικής δύναμης της εργασίας δεν συνοδευόταν από υψηλά ποσοστά κέρδους. Η εκμετάλλευση της εργασίας αποδεικνυόταν όλο και πιο ακριβή, ενώ ταυτόχρονα το κεφάλαιο έμοιαζε όλο και λιγότερο ικανό να επιβάλλει γενικευμένα τη μισθωτή εργασία με τους όρους του. Επίσης, η ανατρεπτική δύναμη της εργασίας έγινε εμφανής μέσα από την αντίσταση στην εντατικοποίηση της εργασίας και στη μείωση του μισθού που επιχειρούσε η κρατική εισοδηματική πολιτική. Με άλλα λόγια, η εργατική τάξη κατέστησε σαφές ότι αυτή θα έθετε από εδώ και στο εξής τα όρια στην εκμετάλλευση της.

Η απάντηση του κεφαλαίου ήταν η απόδραση από το εργοστάσιο. Αυτή η τρομακτική και χωρίς ιστορικό προηγούμενο αύξηση του χρηματικού κεφαλαίου σε παγκόσμιο επίπεδο δεν συνοδευόταν από την αντίστοιχη μείωση της κοινωνικά αναγκαίας εργασίας, ή, αλλιώς, από την αντίστοιχη αύξηση στην παραγωγή υπεραξίας. Με άλλα λόγια, το κεφάλαιο άρχισε να συσσωρεύει πλούτο με τη μορφή του χρήματος, χωρίς μια αντίστοιχη αύξηση του βαθμού εκμετάλλευσης της εργασίας στο εργοστάσιο. Φαινόταν το κεφάλαιο να έχει «ξεχάσει» τον «βρώμικο» και «δύσβατο» τόπο της παραγωγής. Το κεφάλαιο ανακάλυψε έναν άλλο εαυτό: οι επενδύσεις στο χρηματοπιστωτικό τομέα απέφεραν ευκολότερα κέρδη και η απόσπαση κέρδους υπό τη μορφή τόκου διευκολυνόταν από τη δημοσιονομική και αντιπληθωριστική πολιτική του κράτους. Η προσπάθεια του κεφαλαίου να αυτοαπελευθερωθεί από το συγκρουσιακό πεδίο της εκμετάλλευσης και να πάρει την πιο «ορθολογική» μορφή του χρήματος –ως –κεφάλαιο δείχνει την δύναμη της ανυποταξίας της εργασίας. Δείχνει επίσης τον πλασματικό χαρακτήρα της επιβολής του στην εργασία: η χρηματική συσσώρευση ήταν στην πραγματικότητα συσσώρευση «ανενεργού κεφαλαίου», κεφαλαίου που είχε φύγει από το εργοστάσιο και αποσπούσε κέρδη στοιχηματίζοντας στη μελλοντική εκμετάλλευση της εργασίας. Με άλλα λόγια, η κερδοσκοπική διάσταση της συσσώρευσης και η ισχύς της εργατικής ανυποταξίας είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος.

Η φυγή του κεφαλαίου από το εργοστάσιο στο φανταστικό κόσμο της αυτοεπέκτασης με τη μορφή του χρήματος, προκάλεσε την ανασύνθεση των σχέσεων εκμετάλλευσης και πάλης σε παγκόσμιο επίπεδο. Η παγκόσμια αγορά πλημμύρισε από χρήμα. Η προσπάθεια του κεφαλαίου να αποφύγει το εργοστάσιο και να παράγει χρήμα απ’ το χρήμα, έκανε τον καπιταλισμό σε παγκόσμιο επίπεδο πιο επιρρεπή σε κλονισμούς της ομαλής αναπαραγωγής του. Για παράδειγμα, χωρίς αυτήν την προσπάθεια του κεφαλαίου να παράγει χρήμα από το χρήμα, η κρίση του χρέους που ξεκίνησε το 1982 από το Μεξικό δεν θα είχε τις δραματικές συνέπειες που είχε τόσο για τις «δυτικές» τράπεζες όσο και για το παγκόσμιο κύκλωμα του κεφαλαίου συνολικά. Με άλλα λόγια, η ανικανότητα του κεφαλαίου να αυτοαξιοποιηθεί στο βαθμό που θα ήθελε, περνώντας από την παραγωγή συμβάδιζε με την όλο και πιο ηχηρή επιβεβαίωση της ανατρεπτικής δύναμης της εργασίας. Η αποτυχία του μεξικανικού κράτους να ελέγξει στο εσωτερικό του την κοινωνική αναταραχή που προκάλεσε το ζήτημα της αποπληρωμής του χρέους το έφερε στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Αυτό απέδειξε με τον πλέον εύγλωττο τρόπο ότι συγκρούσεις, όπως αυτές στο εσωτερικό της μεξικανικής κοινωνίας, που παλιότερα θα θεωρούνταν περιθωριακές και ήσσονος σημασίας, τώρα παρήγαγαν καταστρεπτικά αποτελέσματα για την σταθερότητα του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος. Ο διαχωρισμός του χρήματος ως κεφάλαιο από την εκμεταλλευτική σχέση ανανέωσε τις βάσεις για την παγκόσμια ενοποίηση των αγώνων ενάντια στον καπιταλισμό. Η βάση αυτής της ενοποίησης δεν ήταν άλλη από τη συγκεκριμένη υλικότητα των αγώνων ενάντια στη λιτότητα.

Η μεξικάνικη κρίση του χρέους του 1982 έδειξε ότι η πολιτική του «σφιχτού χρήματος», ως μέσο περιορισμού της εργασίας στα όρια της καπιταλιστικής σχέσης σε παγκόσμια κλίμακα είχε φτάσει σε αδιέξοδο. Η κρίση του 1982 ήταν δείκτης της τρομακτικής ανασύνθεσης των ταξικών σχέσεων. Η αντίσταση στην επιβολή της προσταγής του χρήματος, ακόμα κι αν λάμβανε χώρα στα περιθώρια του παγκόσμιου καπιταλισμού, ήταν σε θέση να πυροδοτήσει μια σοβαρότατη οικονομική κρίση. Η απορύθμιση των παγκόσμιων πιστωτικών σχέσεων όχι μόνο υπέσκαψε την κορπορατιστική ενσωμάτωση της εργασίας, αλλά διεύρυνε και το πολιτικό πεδίο της σύγκρουσης. Η κρίση του 1982 έδειξε ότι το «χρήμα» πέραν του ότι δεν ήταν σε θέση να υποτάξει όλες τις κοινωνικές σχέσεις στις σχέσεις ανταλλαγής, τροφοδοτούσε επίσης την διεθνή ενοποίηση των αγώνων ενάντια στην «επιβολή του χρέους». Με άλλα λόγια, η παγκόσμια κρίση του χρέους ανέδειξε την ανασύνθεση της εργασίας ως τον αντίπαλο της τρομοκρατίας του χρήματος σε παγκόσμια κλίμακα.

Το Μεξικό 1982 έδειξε την ανατρεπτική δύναμη της εργασίας σε παγκόσμια κλίμακα. Πιο ειδικά, οι αγώνες ενάντια στην παγκόσμια επιβολή του χρέους κατέκτησαν το μέγιστο βαθμό ομοιογένειας. Ο «κύκλος» που ξεκίνησε με την αποσύνδεση του δολαρίου από το χρυσό το 1971, και συνεχίστηκε με την ύφεση του 1974 – 75, την ιταλική κρίση του 1976, την κρίση της στερλίνας του 1976 και την κρίση του δολαρίου του 1977[4] έφτασε σε οριακό σημείο κατά τη διάρκεια της ύφεσης στις αρχές του ΄80ς.

Αρχικά, οι αναταραχές των ετών 1968 – 1971 – 1974, επιχειρήθηκε να αντιμετωπιστούν με την επιβολή της λιτότητας μέσω της συναίνεσης . Στρατηγική που εγκαταλείφθηκε όμως στα τέλη του ΄70 – αρχές του ΄80 με φόντο την ονομαζόμενη και «κρίση της σοσιαλδημοκρατίας». Η πολιτική της λιτότητας μέσω της συναίνεσης βυθιζόταν σε όλο και μεγαλύτερη ανυποληψία, όπως φάνηκε για παράδειγμα από το «φθινόπωρο της δυσαρέσκειας» στο Ηνωμένο Βασίλειο, από την άνοδο νέων κοινωνικών κινημάτων στη Γερμανία ή από κίνημα του 1977 στην Ιταλία[5]. Η απορύθμιση των παγκόσμιων πιστωτικών σχέσεων υπέσκαψε την αποτελεσματικότητα της σοσιαλδημοκρατίας στην αντιμετώπιση του κοινωνικού ζητήματος μέσα από ρεφορμιστικές πολιτικές και την κορπορατιστική ενσωμάτωση της εργασίας.

Η αντίσταση στη λιτότητα -μέσω -της -συναίνεσης έφερε στο προσκήνιο τη Νέα Δεξιά και ανέδειξε την πολιτική σημασία του μονεταρισμού, που πρέσβευε την «σφιχτή» νομισματική πολιτική αδιαφορώντας για την κοινωνική συναίνεση ή την υποστήριξη των συνδικάτων. Οι κρίσεις των ετών 1976–77 δεν ήταν παρά η ανυποταξία της εργασίας εκφρασμένη με οικονομικούς όρους. Σηματοδότησαν όχι μόνο το τέλος μιας πολιτικής ταξικής αποσύνθεσης [decomposition] που είχε ως βασικό εργαλείο της τον κορπορατισμό, αλλά και το πέρασμα σε μια πολιτική που είχε ως άμεσο στόχο τη μείωση του πληθωρισμού και την αύξηση της παραγωγικότητας. Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές είχαν ως βασικό στοιχείο τους την άμεση και ισχυρή σύγκρουση με τις δυνάμεις της εργασίας. Οι νομισματικές κρίσεις του ΄70ς άνοιξαν το δρόμο στο μονεταρισμό και στην προσπάθεια του να αποκαταστήσει καθολικά το δεσμό μεταξύ χρήματος και παραγωγής.

Η μεξικάνικη κρίση του χρέους το 1982 ήταν η απάντηση σε αυτήν την προσπάθεια. Βλέπουμε δηλαδή τη σύνδεση ανάμεσα στην παραπάνω κρίση και στην ανυποταξία της εργασίας που προκάλεσε τη νομισματική κρίση. Οι αγώνες ενάντια στην επιβολή του χρέους απέκτησαν μια νέα ομοιογένεια, η οποία με τη σειρά της προήλθε τόσο από την υπονόμευση της κορπορατιστικής ενσωμάτωσης της εργασίας όσο και από τις πολιτικές σφιχτού χρήματος που αποτελούσαν ουσιαστικά επίθεση στην εργασία. Η καθολική επίθεση του μονεταρισμού διεύρυνε τρομακτικά τα πεδία της σύγκρουσης. Αυτά τα πεδία διαμεσολαβήθηκαν και καθορίστηκαν από το χρήμα. Έτσι, τα γεγονότα της δεκαετίας του ΄70 επανεμφανίστηκαν με μεγαλύτερη ένταση το 1982. Γι’ αυτό το λόγο, άλλωστε, η κατάρρευση του ελέγχου μέσω της αυστηρής νομισματικής πολιτικής εξαπλώθηκε με αστραπιαία ταχύτητα σε όλο τον καπιταλιστικό κόσμο.

Η κρίση του 1982 δεν ήταν μια κρίση στα όρια, στο περιθώριο του καπιταλιστικού κόσμου, αλλά μια κρίση στην καρδιά της αναπαραγωγής του. Στόχος της «πολιτικής του σφιχτού χρήματος» του μονεταρισμού ήταν η πειθάρχηση της εργασίας μέσω της επιβολής του χρέους, της ανεργίας και της μαζικής υποτίμησης κεφαλαίου στις αρχές του ΄80ς, κάτι που αποτελούσε ταυτόχρονα και αναγνώριση της ισχύος (force) που απαιτούνταν για την επανεπιβολή της καπιταλιστικής προσταγής στην εργασία. Παρ’ όλα αυτά, η επιβολή της προσταγής με τους όρους του μονεταρισμού φαινόταν να απειλεί τη σταθερότητα των πιστωτικών σχέσεων πάνω στις οποίες στηρίζονταν οι υπάρχουσες κοινωνικές σχέσεις.

Μετά το 1982: Αποσύνθεση μέσω της πίστης

Η καθολική επιβολή του χρήματος φάνηκε να αποτυγχάνει και γι’ αυτό εγκαταλείφθηκε. Το γρήγορο πέρασμα από μια πολιτική «σφιχτού» χρήματος σε μια πολιτική πιστωτικής επέκτασης σήμαινε ότι το κεφάλαιο προτίμησε να μην συγκρουστεί άμεσα με την εργασία στο πεδίο της παραγωγής, αλλά να στραφεί στην κοινωνικοποίηση, και όχι στην εξάλειψη, του χρέους. Αυτή η κίνηση του κεφαλαίου αποτελούσε αναγνώριση της ανυποταξίας της εργασίας και ταυτόχρονα αποσκοπούσε στην καθυπόταξη και αποσύνθεση του νέου επιπέδου των ταξικών σχέσεων ∙ αυτή τη φορά όμως μέσα από την επέκταση και την ενθάρρυνση του χρέους. Η πιστωτική επέκταση συνέβαλε στη διάλυση της ομοιογένειας που είχαν επιτύχει οι αγώνες ενάντια στη λιτότητα σε παγκόσμια κλίμακα, καθώς και στην ενσωμάτωση της εργατικής τάξης στην καπιταλιστική σχέση μέσα από την πιστωτικά -συντηρούμενη -ανάπτυξη.

Η ανάπτυξη κατά τη δεκαετία του ΄80ς λειτούργησε ως σταθεροποιητικός παράγοντας, αφού τμήματα της εργατικής τάξης προσδέθηκαν στο σχέδιο της ευημερίας. Με αυτό τον τρόπο έσπασε και η ενότητα της αντίστασης στην επιβολή της καπιταλιστικής προσταγής δια του χρήματος. Η πιστωτικά συντηρούμενη ανάπτυξη, η οποία βασίστηκε στη συνεχή μεταφορά πλούτου από τις λεγόμενες οφειλέτριες χώρες στα λεγόμενα μητροπολιτικά κράτη, απέδειξε ότι η καλύτερη εγγύηση για την αποσύνθεση των ταξικών σχέσεων δεν είναι άλλη από την ανάπτυξη. Αυτή η αποσύνθεση δεν αφορούσε μόνο τη διάσπαση της ενότητας μεταξύ μητροπολιτικών κρατών και κρατών – οφειλετών, αλλά πολύ περισσότερο την αποσύνθεση των ταξικών σχέσεων στο εσωτερικό της κάθε χώρας. Η κοινωνική ενοποίηση που είχε επιτύχει η εργασία στην πάλη της ενάντια στην επιβολή του χρέους δέχτηκε την ολοκληρωτική επίθεση του κεφαλαίου, το οποίο χρησιμοποίησε την καταστρεπτική δύναμη του χρήματος. Η φτώχεια, η ανεργία και η περιθωριοποίηση της πλεονάζουσας εργατικής δύναμης συμβάδιζαν με την οικονομική άνθηση. Η ανάπτυξη ήταν ταυτόχρονα και δικαίωση της μονεταριστικής επιβολής των σχέσεων αγοράς. Η αποσύνθεση του μετώπου αντίστασης στη λιτότητα βασίστηκε στη φτώχεια, η οποία με τη σειρά της ήταν ο καθρέφτης μιας πιστωτικά καθοδηγούμενης ευημερίας. Μπροστά στην απειλή της φτώχειας, η υπόσχεση της ευημερίας έσπασε την ομοιογένεια της αντίστασης ενάντια στη λιτότητα.

Η σημασία της πιστωτικής επέκτασης ως ρυθμιστικής αρχής της καπιταλιστικής εξουσίας ανανεώθηκε. Η πολιτική της απορύθμισης συμβάδιζε με την αποσύνθεση της ανταγωνιστικής θέσης της εργασίας απέναντι στην επιβολή του χρήματος. Όπως το έθεσε και ο Negri (1989, σελ. 134) «η αναδιάρθρωση της αγοράς σημαίνει να επιτρέπεις ελεύθερα την ατομικιστική λεηλασία της κοινωνικής συνεργασίας…Στο επίκεντρο της αναδιάρθρωσης της αγοράς η καπιταλιστική ιδεολογία θέτει το στόχο του τεμαχισμού της αγοράς εργασίας». Έτσι, η πιστωτική επέκταση κατάφερε όχι μόνο να συντηρήσει την εκμετάλλευση της εργασίας σε μια όλο και πιο πλασματική διάσταση, αλλά και να προωθήσει ως κυρίαρχη την έννοια της ελεύθερης αγοράς. Με αυτό τον τρόπο, διέσπασε την εργατική αλληλεγγύη μέσα από την επιβολή της αφηρημένης ισότητας, δηλαδή της ισότητας του χρήματος. Η πολιτική της ελεύθερης αγοράς εξίσωσε την έννοια του πολίτη με την εξουσία του χρήματος. Ο καθένας είναι ίσος απέναντι στο χρήμα. Αυτή ήταν μια θαυμάσια προσπάθεια για την «εγκαθίδρυση συνθηκών διαχωρισμού και εξατομίκευσης και την τοποθέτηση αποτελεσματικών εμποδίων σε κάθε διαδικασία συλλογικοποίησης» (1989, σελ. 134). Η αποσύνθεση των ταξικών σχέσεων μέσω του πλουραλισμού της ελεύθερης αγοράς βασιζόταν στη συνεχή αναπαραγωγή της «δυαδικής κοινωνίας» (1989, σελ. 134). Έχοντας ως υπόβαθρο το συνεχιζόμενο αποχωρισμό του χρήματος από την εκμετάλλευση, η «δυαδική κοινωνία» δεν ήταν η ίδια αυτοσκοπός, αλλά προϋπόθεση της καπιταλιστικής αναπαραγωγής, μια συνθήκη που έπρεπε να αναπαραχθεί η ίδια: η αποσύνθεση των ταξικών σχέσεων μέσω της ισότητας της αγοράς έπρεπε να είναι διαρκής με σκοπό να αποφευχθεί η ανασύνθεση της εργασίας ως δύναμης ανταγωνιστικής απέναντι στη βίαιη εξουσία του χρήματος.

Η χρηματική αποσύνθεση των ταξικών σχέσεων μέσα από την προώθηση της ατομικής ιδιοκτησίας εμπεριείχε, ως προϋπόθεση, την εξίσου εξατομικευτική προώθηση του χρέους. Η αθρόα επέκταση της πίστης και ο εξαναγκασμός που περιλαμβάνεται στην αποπληρωμή του χρέους δεν είναι παρά οι δύο όψεις του ίδιου (κρατικού) νομίσματος. Η ανάπτυξη τροφοδοτούνταν από την πίστη και το τίμημα για τον έλεγχο της πιστωτικής επέκτασης το πλήρωναν οι εργατικές τάξεις στις λεγόμενες οφειλέτριες χώρες, καθώς και οι άνεργοι και οι φτωχοί. Όσοι ήταν αρκετοί τυχεροί να ωφεληθούν από την ανάπτυξη ζούσαν υπό τη διαρκή απειλή της περιθωριοποίησης. Οι ποινές ήταν ιδιαίτερα σκληρές για όσους δεν κατάφερναν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της αγοράς καθώς και για όσους έπεφταν στη δυσμένεια του αφεντικού που μπορούσε πάντα να ασκήσει το «διευθυντικό δικαίωμα». Η απόλυση, ή οι χαμένοι μισθοί λόγω απεργίας, ίσως να σήμαιναν την αδυναμία της τακτικής αποπληρωμής των δόσεων του δανείου. Η απώλεια της εργασίας δεν σήμαινε μόνο ανεργία αλλά και αδυναμία εξόφλησης του χρέους, έξωση, φτώχεια[6]. Η πειθαρχική δύναμη που κρύβεται στο χρέος και στην επισφαλή εργασία δεν μπορεί έπ’ ουδενί να παραβλεφθεί. Η κάλυψη βασικών αναγκών, όπως στέγαση, περίθαλψη, εκπαίδευση, θέρμανση κοκ, όταν υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να τη χάσεις, είναι ένα κίνητρο που υποσκάπτει την όποια αλληλεγγύη με όσους η φτώχεια είναι μια καθημερινή συνθήκη.

Οι βάσεις στις οποίες στηρίχθηκε η αποσύνθεση των ταξικών σχέσεων ήταν τα κέρδη που προήλθαν από την οικονομική ανάπτυξη, ο περιορισμός των δημοσίων δαπανών που κατευθύνονταν στην εργατική τάξη, η επιβολή του νόμου και της τάξης, η προώθηση της ατομικής ιδιοκτησίας και του χρέους. Η ειρήνευση της ταξικής πάλης μέσα από την πιστωτική οικονομική ανάπτυξη και τα κρατικά προγράμματα λιτότητας ήταν στιγμές της ίδιας διαδικασίας. Η επιβολή της μισθωτής σχέσης μέσω της πίστωσης επιτεύχθηκε με τη μετακύλιση του κόστους των υπηρεσιών του κράτους πρόνοιας στους εργαζόμενους και με την απειλή της φτώχειας ως μέσο επιτήρησης των κοινωνικών σχέσεων.

Η επανασυγκρότηση του κυκλώματος του κοινωνικού κεφαλαίου στη βάση της πιστωτικής επέκτασης και της μονεταριστικής επίθεσης στην εργατική τάξη μετέθετε συνεχώς την διάλυση της εργατικής ανυποταξίας σε μια όλο και πιο μελλοντική όλο και πιο πλασματική διάσταση. Ο κεϋνσιανισμός της Νέας Δεξιάς κερδοσκοπούσε, βασιζόμενος στη μελλοντική εκμετάλλευση της εργασίας, επενδύοντας τα πλεονάζοντα κεφάλαια στη χρηματοδότηση του δημόσιου και καταναλωτικού χρέους σε παγκόσμια κλίμακα. Η πιστωτικά συντηρούμενη συσσώρευση αναπαρήγαγε την κερδοσκοπική διάσταση της συσσώρευσης, ενώ η άνοδος της παραγωγικότητας στηριζόταν στην εκκαθάριση των μη παραγωγικών κεφαλαίων, στην ανεργία και την εντατικοποίηση της εργασίας. Ταυτόχρονα, η πιστωτικά συντηρούμενη συσσώρευση διεύρυνε τους διαχωρισμούς στο εσωτερικό της εργατικής τάξης αφού η επιβολή της μισθωτής σχέσης έγινε με τρόπο που να εντείνει τις διαιρέσεις∙ για παράδειγμα δόθηκαν μισθολογικές αυξήσεις σε ορισμένα τμήματα της τάξης ενώ καταλύθηκε η σχέση μεταξύ μισθών και δημοσίων δαπανών.

Η τελευταία δεκαετία δεν ήταν μια μετωπική επίθεση στο σύνολο της εργατικής τάξης. Τμήματα της εργατικής τάξης βίωσαν τη βελτίωση των συνθηκών ζωής τους, έστω κι αν αυτό σήμαινε την όλο και εντατικότερη εργασία. Οι δημόσιες δαπάνες χρησιμοποιήθηκαν επίσης με στόχο την αποδιοργάνωση της τάξης, αφού οι παροχές του κράτους πρόνοιας άρχισαν σταδιακά να διαμεσολαβούνται από την αγορά και να υπόκεινται στους νόμους της, για παράδειγμα μέσα από την εκχώρηση δημόσιων λειτουργιών σε ιδιώτες, την απορύθμιση της προστασίας του μισθού, την αναπροσαρμογή της κοινωνικής πολιτικής και την ενθάρρυνση της κατοχής ιδιοκτησίας. Για την αποσύνθεση των ταξικών σχέσεων στη βάση της ιδιοκτησίας και της αφηρημένης ιδιότητας του πολίτη ήταν απαραίτητος ο κατασταλτικός μηχανισμός του κράτους. Η επέκταση των χρηματικών σχέσεων, ως απάντηση στην ενοποίηση της αντίστασης ενάντια στην επιβολή του χρέους το 1982, έλαβε μορφές ανοικτής καταστολής και καταπίεσης. Η αποσύνθεση της τάξης μέσα από την επιβολή της αφηρημένης ισότητας του χρήματος σήμαινε ότι μια σειρά θετικών δικαιωμάτων της κεϋνσιανής περιόδου έπρεπε να εγκαταλειφθούν: το δικαίωμα στις υπηρεσίες πρόνοιας δέχτηκε επίθεση, το δικαίωμα στην εργασία εξαφανίστηκε, το δικαίωμα στη στέγαση αφέθηκε στις δυνάμεις της αγοράς, το δικαίωμα στην περίθαλψη έγινε όλο και πιο επιλεκτικό, το δικαίωμα στην εκπαίδευση διαβρώθηκε, το δικαίωμα να απολαμβάνεις άλλες αξίες πέρα από υλικά οφέλη περιορίστηκε σε όσους είχαν την οικονομική δυνατότητα να ζήσουν μια ευτυχισμένη ζωή. Τα δικαιώματα επανακαθορίστηκαν. Αντί για το δικαίωμα στην εργασία, υποστηρίχθηκε το δικαίωμα να ψάξεις για εργασία. Άλλα δικαιώματα είτε εξαφανίστηκαν είτε περιορίστηκαν σημαντικά: το δικαίωμα διεκδίκησης υψηλότερου μισθού και βελτίωσης των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στο χώρο εργασίας περιορίστηκε σημαντικά, αν δεν καταργήθηκε εντελώς στην πράξη,[7] κατά τη διάρκεια των 80ς. Η σταδιακή κατάργηση «δικαιωμάτων» συνέπιπτε με την ιδιωτικοποίηση υπηρεσιών, την απορύθμιση της προστασίας των μισθωτών και την προώθηση της ιδιωτικής ασφάλισης.

Το χρήμα είναι ο «μεγάλος εξισωτής». Η πραγματική του δύναμη φάνηκε στην εξάλειψη όσων δικαιωμάτων είχε κερδίσει η εργασία μετά τον 2^ο Π.Π, όταν και αναγνωρίστηκε θεσμικά η πολιτική της δύναμη. Το χρήμα δεν γνωρίζει ιδιαίτερα προνόμια. Αντιμετωπίζει φτωχούς και πλούσιους ως ίσους. Το χρήμα δεν γνωρίζει την «αξία» της περίθαλψης, αυτό που το ενδιαφέρει είναι το κόστος της καθώς και τα κέρδη που μπορεί να αποφέρει. Η επίθεση στο κράτος πρόνοιας σήμαινε όχι μόνο την εισαγωγή ιδιωτικοοικονομικών κριτηρίων, αλλά και την επιβολή του πνεύματος της ανισότητας, με άλλα λόγια της ανισότητας του ατόμου – ιδιώτη της αγοράς. Η επιβολή της αφηρημένης ισότητας του χρήματος συνεπάγεται ταυτόχρονα την επιβολή της ανισότητας, επειδή «η εξουσία την οποία ασκεί κάθε άτομο πάνω στην εργασία των άλλων ή πάνω στον κοινωνικό πλούτο ενυπάρχει ήδη με τη μορφή της κατοχής ανταλλακτικής αξίας, δηλαδή χρήματος» (Marx, 1973, σελ. 1957). Η αποσύνθεση της εργασίας στη βάση της «ισότητας» διέλυσε την συλλογική, ανταγωνιστική της δύναμη, με στόχο την ανασύνθεση των κοινωνικών σχέσεων στη βάση της οικονομικής δυνατότητας ∙ η ισότητα του ιδιώτη απέναντι στην εξουσία του χρήματος. Η επίθεση στην καθολική κοινωνική πρόνοια χάριν της ελευθερίας της αγοράς και της ελεύθερης ατομικής επιλογής προώθησε εξατομικευτικές μορφές κοινωνικής διαμεσολάβησης/ συνεργασίας, για παράδειγμα την πλεονεξία όπως αυτή προσωποποιείται χαρακτηριστικά στη φιγούρα του γιάπη. Οι νέες κοινωνικές σχέσεις, οι καθορισμένες από την αγορά, ανασυνθέτονται στη βάση της διάκρισης μεταξύ αυτών που είναι δυνατοί και ικανοί, και άρα ανταμείβονται ανάλογα και αυτών που δεν είναι, με ό, τι σημαίνει αυτό. Η κρατική αρωγή στην προσπάθεια αυτή αφορά είτε την εκχώρηση δημόσιων υπηρεσιών στον ιδιωτικό τομέα είτε την απαξίωση όσων τομέων της κοινωνικής αναπαραγωγής ανήκουν ακόμη στο δημόσιο. Η ανασύνθεση των κοινωνικών σχέσεων με όρους αγοράς περιελάμβανε την επιβολή της τυπικής ισότητας μέσα από την επιλεκτική πρόσβαση σε ιεραρχικές αξίες. Όλα τα παραπάνω συνθέτουν το ανατριχιαστικό προσωπείο της ισότητας, που χαρακτηρίζει την οργάνωση της εργασίας στα πλαίσια των καπιταλιστικών σχέσεων ανταλλαγής. Η επιβολή της φτώχειας, οι ιεραρχικές αξίες και οι εξατομικευτικές μορφές κοινωνικής διαμεσολάβησης χρησιμοποιήθηκαν ως όπλα ενάντια στις σχέσεις αλληλεγγύης που αναπτύχθηκαν στο εσωτερικό της ανυπότακτης εργασίας.

Αυτή η μεγάλη εφεύρεση του πολιτισμού, το χρήμα, μέσα από την «αιμομικτική» σχέση με τον εαυτό του [βλ. «το χρήμα παράγει χρήμα», ΣτΜ] έδωσε τη δυνατότητα της αχαλίνωτης κερδοσκοπίας σε όσους δεν ήταν σε θέση να αξιοποιήσουν το κεφάλαιο τους μέσα από την εκμετάλλευση της εργασίας. Ο εγκλωβισμός της εργασίας στη μορφή του κεφαλαίου εμφανίστηκε ως πιστωτική και δημοσιονομική επέκταση από τη μία, και ως αύξηση των εξόδων για την αποσύνθεση των ταξικών σχέσεων και για την καταστροφή του κεϋνσιανού δεσμού μεταξύ δημοσίων δαπανών και μισθού από την άλλη. Η χρηματική αποσύνθεση των κοινωνικών σχέσεων περιελάμβανε την κατασταλτική χρήση των δημοσίων δαπανών∙ όσοι με την παθητικότητα τους στήριζαν τις πολιτικές λιτότητας του κράτους ανταμείβονταν με τη γενναιοδωρία της αγοράς (αυξήσεις μισθών, κατοχή ιδιοκτησίας, κέρδη από μετοχές), ενώ οι υπόλοιποι στριμώχνονταν στο περιθώριο της αγοράς εργασίας μέσα από την επιβολή της φτώχειας, της εργασίας και του γραφειοκρατικού ελέγχου.[8]

Κατά τη διάρκεια του 80’ς, το κράτος πρόνοιας μεταμορφώθηκε σταδιακά από θεσμό σχεδιασμένο να συντηρεί την εκμεταλλευσιμότητα της εργατικής δύναμης σε ικανοποιητικά επίπεδα σε θεσμό ελέγχου όσων πετάγονται στο περιθώριο της κοινωνίας αλλά και σε θεσμό επιβολής της φτώχειας και της χαμηλόμισθης εργασίας. Παρ’ όλα αυτά, η μεταμόρφωση του κράτους πρόνοιας αποδείχτηκε και ακριβή και δύσκολη στην εφαρμογή, όπως φαίνεται και από την ασύμμετρη εξέλιξη της διαδικασίας αναδιάρθρωσης του κράτους πρόνοιας. Η επίθεση επικεντρώθηκε σε εκείνα τα τμήματα της εργατικής τάξης που μπορούσαν πιο εύκολα να διαχωριστούν από το οργανωμένο εργατικό κίνημα, με άλλα λόγια στις γυναίκες, τους άνεργους, τους νέους εργαζόμενους, στις «φυλετικές» μειονότητες. Σε παγκόσμια κλίμακα, η επίθεση επικεντρώθηκε σε όσους δέχθηκαν το ισχυρότερο πλήγμα κατά την ύφεση των αρχών της δεκαετίας του ΄80. Το αποτέλεσμα της ήττας του ανταγωνισμού ενάντια στον έλεγχο μέσω του χρέους ήταν η «νοτιοαφρικανοποίηση» των μητροπολιτικών κρατών, όπως ονόμασε τη διαδικασία ο Hirsch (1985/ 1991). Μια αντίστοιχη οπτική μοιράζεται και ο Negri (1989, σελ 97), ο οποίος ισχυρίζεται ότι «το ιδεώδες του σύγχρονου καπιταλισμού είναι το απαρτχάιντ». Παρ’ όλα αυτά, ο Negri τονίζει, σε αντίθεση με τον Hirsch, ότι το απαρτχάιντ είναι το ιδεώδες και όχι η πραγματικότητα. Η πραγματικότητα ήταν η ανυποταξία της εργασίας και η προσπάθεια του περιορισμού της μέσα από την αποσύνθεση των ταξικών σχέσεων. Έπρεπε να αποφευχθεί με κάθε τρόπο η πιθανότητα ανοιχτής εκδήλωσης της ανυποταξίας αυτής, ακόμη και με κόστος την απεριόριστη επέκταση της πίστωσης.

Η αποσύνθεση της δύναμης της εργασίας στα πλαίσια της «δυαδικής κοινωνίας» είχε ως αποτέλεσμα τη μετατροπή της ταξικής σύγκρουσης σε μια «πλουραλιστικού τύπου» σύγκρουση γύρω από το κύρος και τη θέση κάθε ατόμου στην κοινωνία. Οι ιεραρχικοί διαχωρισμοί και οι πλουραλιστικές συγκρούσεις επιβλήθηκαν και διευρύνθηκαν. Ο ταξικός ανταγωνισμός πήρε μορφές που όξυναν περαιτέρω τις διαιρέσεις και τον κοινωνικό διαχωρισμό στη βάση της μισθολογικής ιεραρχίας, του φύλου, της φυλής, της «περιφέρειας», στη βάση της θρησκείας, των ικανοτήτων, του έθνους (ο πιο αιματηρός απ’ όλους τους διαχωρισμούς), στη βάση της διάκρισης ανάμεσα σε φτωχές και πλούσιες χώρες.

Οι διαιρέσεις όξυναν με τη σειρά τους τη σύγκρουση ανάμεσα στα διάφορα «τμήματα» της τάξης. Όπως το έθεσε και ο Cleaver, (1993, σελ. 37) αναφερόμενος στις ΗΠΑ, «η αντεπίθεση ενάντια σε συγκεκριμένους τομείς της εργατικής τάξης, και ιδιαίτερα ενάντια σε εκείνους οι διεκδικήσεις των οποίων συνδέονταν οριζόντια και με πλήθος άλλων συγκρούσεων (βλ. λόγου χάρη το γυναικείο κίνημα, τα κινήματα των μεταναστών και των «μειονοτήτων»), τροφοδότησε τις πιο δηλητηριώδεις ιδεολογίες διαίρεσης, το σεξισμό, το ρατσισμό, τον εθνικισμό». Αντί απέναντι στην αφηρημένη ισότητα του χρήματος να ορθωθεί η διεκδίκηση του κοινωνικού αυτοκαθορισμού, η αποσύνθεση της τάξης είχε ως αποτέλεσμα οι όποιες συγκρούσεις να λειτουργούν συνήθως σταθεροποιητικά για την κοινωνία: η πολιτική απάντηση σε ήδη γκετοποιημένες «μειονότητες» ενίσχυε την «δικαστική και νομοθετική επίθεση στα δικαιώματα των γυναικών, των «φυλετικών» ομάδων, καθώς και το κόψιμο των παροχών του κράτους πρόνοιας» (Cleaver, 1993, σελ .38). Η αποσύνθεση της τάξης βοήθησε το κεφάλαιο να αξιοποιήσει εποικοδομητικά τις «συγκρούσεις» προς όφελος του και να τις χρησιμοποιήσει για την κατάργηση των όποιων «προστατευτικών δικαιωμάτων». Παρ’ όλα αυτά, μια εποικοδομητική για το κεφάλαιο σύγκρουση μπορεί πάντα να έχει απρόβλεπτες συνέπειες και να αναπτύσσει μια καταστρεπτική δυναμική.[9] Ο πόλεμος στην πρώην Γιουγκοσλαβία είναι ένα τέτοιο προειδοποιητικό παράδειγμα.

Η επιβολή αυστηρής νομισματικής πολιτικής, της πολιτικής του «σφιχτού» χρήματος, βασίστηκε στην συστηματική προσπάθεια της κρατικής εξουσίας να ορίσει την κοινωνική δράση μέσα από το πρίσμα της αγοράς – φτώχεια δεν σημαίνει απουσία ελευθερίας [«poverty is not unfreedom», χαρακτηριστικό motto του μονεταρισμού, ΣτΜ]. Το πέρασμα από πολιτικές που βασίζονταν στη συναίνεση σε πολιτικές που απαιτούσαν την τυφλή υπακοή και την κρατική καταστολή της όποιας «ανυπακοής» αποδεικνύει έμμεσα τη δυσκολία του κεφαλαίου να διασφαλίσει την υποταγή των κοινωνικών σχέσεων στην αφηρημένη ισότητα των σχέσεων ανταλλαγής και, μέσω της ανταλλαγής, την υποταγή στις σχέσεις εκμετάλλευσης.

Συνοψίζοντας, η αποσύνθεση της τάξης μέσα από την προώθηση της ιδιοκτησίας και της αφηρημένης «ιδιότητας του πολίτη» στηρίχθηκε στο συνδυασμό συντηρούμενης ανάπτυξης και κρατικής βίας. Η δεύτερη πήρε ποικίλες μορφές που εκτείνονταν από την «κατασταλτική» αξιοποίηση πλευρών του κράτους πρόνοιας μέχρι την παραστρατιωτική καταστολή των αντιφρονούντων, από την νόμιμη πειθάρχηση των συνδικάτων μέσω του χρήματος μέχρι την αστυνόμευση των μελών τους και τον αποκλεισμό τους από την πολιτική ζωή. Αυτό το πολύμορφο μίγμα επιθετικότητας από τη μία και συμβιβασμού/ συναίνεσης από την άλλη, περιελάμβανε αναγκαία την ανοιχτή αστυνόμευση των κοινωνικών σχέσεων από ένα κράτος, το οποίο ήταν έτοιμο να καταφύγει στην προβοκάτσια αλλά και σε πιο «εξειδικευμένες» χρήσεις της δύναμης του.

Και όμως…

Η καταστροφή της σύγκλισης που είχαν επιτύχει οι ταξικοί αγώνες ενάντια στην επιβολή της προσταγής του χρήματος και η συνεχιζόμενη αποσύνδεση του χρήματος από την εκμετάλλευση ήταν δύο πλευρές της ίδιας διαδικασίας. Η χρηματική και νομική αποσύνθεση των ταξικών σχέσεων και η προσπάθεια ανασύνθεσης των κοινωνικών σχέσεων υπό την εξατομικευτική και διαιρετική μορφή της μισθωτής σχέσης βασίστηκε στην πιστωτικά συντηρούμενη ανάπτυξη. Κατά τη δεκαετία του ΄80, η κερδοσκοπία δεν ήταν η έκφραση ενός υγιούς και ακμάζοντος καπιταλισμού, αλλά η έκφραση της ανυποταξίας της εργασίας. Δεν αρκεί να πούμε ότι η ανυποταξία της εργασίας περιοριζόταν από την κερδοσκοπία∙ στην πραγματικότητα υπήρχε διαμέσου αυτής, εμφανιζόταν ως κερδοσκοπία. Η προσπάθεια του μονεταρισμού να επιβάλλει τον έλεγχο μέσω του «book – keeping» δεν ήταν ποτέ επιτυχής, παρ’ όλες τις οδυνηρές συνέπειες που είχε αυτή η προσπάθεια για τους εκμεταλλευόμενους.

Η ένταση της επίθεσης ενάντια στην εργασία σηματοδοτεί το βάθος της κρίσης του κεφαλαίου. Παρόλη την κακουχία και τη μιζέρια, παρόλο το κόψιμο των δαπανών και τη φτώχεια, παρόλη την εντατικοποίηση και την αναδιάρθρωση της εργασίας που επέβαλλε, το κεφάλαιο είναι σε θέση να εξασφαλίσει τη διευρυμένη αναπαραγωγή του μόνο μέσα από την επέκταση της πίστης, βασιζόμενο όλο και περισσότερο σε υπεραξία που δεν έχει ακόμη παραχθεί. Παρ’ όλους τους θριάμβους του, το κεφάλαιο είναι ανίκανο να απαλλάξει τον εαυτό του από την ανυποταξία της εργασίας, η οποία έχει ριζώσει μέσα του σαν χρόνια ασθένεια.

Στη δεκαετία του 80, η κερδοσκοπική διάσταση της συσσώρευσης εξέφραζε τον κερδοσκοπικό έλεγχο της ανυπότακτης εργασίας. Η αχαλίνωτη επέκταση της πίστης και η επίθεση στην εργατική τάξη συνδέονται στενά. Όσο περισσότερο η εξάρτηση του κεφαλαίου από την εργασία συντηρείται με την πίστωση, τόσο περισσότερο το κράτος πρέπει να εγγυάται την πίστη μέσα από την εξάλειψη του δημόσιου ελλείμματος. Όσο περισσότερο το κράτος ελαττώνει τις κοινωνικές δαπάνες που αφορούν τη στέγαση, την περίθαλψη και την κοινωνική ασφάλιση, τόσο περισσότερο αυξάνεται το ιδιωτικό χρέος για την διατήρηση ενός ανεκτού επιπέδου ζωής. Όσο η ύπαρξη του κεφαλαίου βασιζόταν εξ ολοκλήρου στην πίστη, τόσο περισσότερο έπρεπε να επιβάλλει αλλαγές στη διαδικασία εργασίας, αλλαγές στην τεχνολογία, την εντατικοποίηση της εργασίας, καθώς επίσης και την ελάττωση των δημοσίων δαπανών για να διατηρείται η αξιοπιστία της πίστης. Όσο το κράτος προσπαθούσε να μειώσει τις κοινωνικές δαπάνες, τόσο περισσότερο το ιδιωτικό χρέος γινόταν μέσο είτε για την εξασφάλιση της νέο – αποκτηθείσας ιδιοκτησίας είτε απλά για τη διατήρηση βασικών αγαθών, όπως η στέγη. Επίσης, η διόγκωση της πίστης ενίσχυε τις πληθωριστικές πιέσεις και τα διάφορα κερδοσκοπικά παιχνίδια με τις νομισματικές ισοτιμίες. Τα υψηλά επιτόκια βοηθούσαν στον έλεγχο των πληθωριστικών τάσεων και στη ρευστοποίηση χρήματος, αφού έτσι αυξάνονταν οι χρεοκοπίες και οι ανακτήσεις περιουσιών. Η κοινωνικοποίηση του «κακού χρέους» είναι μια τρομακτική δύναμη πειθάρχησης. Η αδυναμία του κεφαλαίου να ελέγξει τις κοινωνικές σχέσεις μέσω της αυστηρής νομισματικής πολιτικής και των προγραμμάτων λιτότητας οδήγησε στην επέκταση της πίστωσης, η οποία οδηγεί σε μια εξίσου καταπιεστική συνθήκη, αφού το αυξανόμενο ιδιωτικό χρέος λειτουργεί εξατομικευτικά και διαβρωτικά για τις κοινωνικές σχέσεις. Παρ’ όλα αυτά, αυτή η απόπειρα αποσύνθεσης της αντίστασης στην επιβολή του χρήματος παρήγαγε αντιφατικά αποτελέσματα∙ η επίθεση στις κοινωνικές σχέσεις συνεπαγόταν την ανασύνθεση των ταξικών σχέσεων, στη βάση του χρέους αυτή τη φορά. Η δημοκρατία των εξατομικευμένων ιδιοκτητών της δεκαετίας του ’80 μετατράπηκε στη δημοκρατία του χρέους κατά τα ΄90ς. Η πληθώρα πίστης είναι η πιο χαρακτηριστική έκφραση της ευθραυστότητας της κυριαρχίας του κεφαλαίου πάνω στην εργασία

Στα τέλη του ΄80, έγινε σαφές ότι η αντιμετώπιση της ανυποταξίας της εργασίας μέσα από τη επέκταση της πίστωσης δεν οδηγούσε με τη σειρά της στην διεύρυνση της καπιταλιστικής συσσώρευσης. Η εφαρμογή μιας κρατικής πολιτικής λιτότητας για τον περιορισμό της προσφοράς χρήματος και για την εγγύηση της πίστης μέσα από την αύξηση της φορολογίας πέτυχε τη χρηματική και νομική αποσύνθεση των ταξικών σχέσεων και έτσι τον περιορισμό της ταξικής πάλης. Απέτυχε όμως να αποσυνθέσει την εργατική τάξη σε εργατική δύναμη ικανή να παράγει τα απαιτούμενα ποσοστά κέρδους. Το πιστωτικό boom της δεκαετίας του ΄80 εξελίχθηκε σε πιστωτική κρίση. Η ενσωμάτωση της αφηρημένης εργασίας στην αξιακή μορφή στηρίχθηκε στο «κακό» χρέος [the integration of abstract labour with the value form is based on bad debt]. Η προσπάθεια για την εξασφάλιση της πιστωτικής ανάπτυξης μέσω της φτώχειας, μέσω της αυξημένης εργασιακής ανασφάλειας και της επίθεσης στα συνδικάτα για τον περιορισμό του πεδίου οργάνωσης και δράσης τους οδηγήθηκε σε αποτυχία. Το κεφάλαιο είναι αναγκασμένο να αντιμετωπίσει την εργασία στο συγκρουσιακό πεδίο της παραγωγής. Δεν μπορεί να το αποφεύγει για πάντα, επειδή λόγω της αυξανόμενης αναλογίας του χρέους προς την υπεραξία θα γίνεται όλο και πιο δύσκολη η παραγωγή χρηματικού κέρδους από το χρέος.

Το χρήμα αναδείχθηκε στον κεντρικό άξονα γύρω από τον οποίο περιστράφηκε η ταξική σύγκρουση τις δύο περασμένες δεκαετίες. Στη δεκαετία του ΄90, η ανεπάρκεια της παραγωγικής διαδικασίας και η αστάθεια του χρηματοπιστωτικού συστήματος σηματοδοτούν την αποτυχία του νεοφιλελευθερισμού να διασφαλίσει την μελλοντική εκμετάλλευση της εργασίας στο παρόν, την αδυναμία του να μετατρέψει την «φανταστική» εκμετάλλευση, στην οποία βασίζεται η πίστη, σε πραγματική. Το χρέος τελικά καταλήγει να θέτει υπό αμφισβήτηση την προσπάθεια του μονεταρισμού να αποσυνθέσει την τάξη και να την ανασυνθέσει στη βάση της ιδιοκτησίας και της αφηρημένης ιδιότητας του πολίτη. Η εξατομικευτική αποσύνθεση των ταξικών σχέσεων μέσω του χρήματος λαμβάνει όλο και πιο άγρια μορφή: η υπόσχεση/ αυταπάτη της ευημερίας δίνει τη θέση της στην πραγματικότητα του χρέους και της χρεοκοπίας. Η πιστωτική επέκταση εντός ενός αυστηρού νομισματικού πλαισίου δεν οδήγησε σε αναζωογόνηση των επενδύσεων, της απασχόλησης και της παραγωγής αλλά σε μαζική ανεργία και χειροτέρευση των κοινωνικών συνθηκών. Σε καμία περίπτωση δεν παρατηρήθηκε δραματική αύξηση των επενδύσεων. Η επέκταση της πίστης χρησιμοποιήθηκε περισσότερο για κερδοσκοπικούς σκοπούς παρά για την αύξηση της παραγωγής υπεραξίας. Το χρέος ως όργανο ελέγχου και η αποτυχία αυτού του ελέγχου υπό τη μορφή της αυξημένης κερδοσκοπίας δείχνουν τη δύναμη της εργασίας ακόμη και τη στιγμή της ήττας της, την αντίσταση της στην αναδιοργάνωση της σχέσης μεταξύ αναγκαίας εργασίας και υπερεργασίας. Το αποτέλεσμα αυτής της αντίστασης ήταν η ενσωμάτωση της εργασίας στην καπιταλιστική σχέση να πάρει τη μορφή της απεριόριστης επέκτασης της πίστης.

Η αποσύνθεση των ταξικών σχέσεων, η επιβολή των διαιρέσεων στη βάση της ιδιοκτησίας και της αφηρημένης ιδιότητας του πολίτη, όπως έγινε στη δεκαετία του ΄80, δεν επαρκούν για την ανασυγκρότηση του κυκλώματος του κοινωνικού κεφαλαίου. Με άλλα λόγια, η ανασυγκρότηση απαιτεί την επιβολή της διαδικασίας αξιοποίησης στη διαδικασία εργασίας. Η επιβολή αυτή δεν σημαίνει μόνο την εντατικοποίηση της εργασίας και την απομάκρυνση όσων είναι περιττοί για το κεφάλαιο, αλλά πολύ περισσότερο τη μεταμόρφωση του χρήματος σε παραγωγικό κεφάλαιο. Αυτή η μεταμόρφωση προϋποθέτει με τη σειρά της την υποταγή της εργασίας στη διευρυμένη παραγωγή υπεραξίας. Με άλλα λόγια, το χρήμα αντί να στοιχηματίζει στη μελλοντική εκμετάλλευση της εργασίας, θα πρέπει να επιβεβαιώνει την εξουσία του πάνω στην εργασία στο παρόν. Αυτό σημαίνει ότι το ποσοστό κέρδους από την εκμετάλλευση της εργασίας θα πρέπει να είναι τέτοιο ώστε και το χρέος να εξοφλείται και η συσσώρευση να διευρύνεται. Η εκμετάλλευση της εργασίας προϋποθέτει με τη σειρά της την ανασυγκρότηση της σχέσης ανάμεσα σε αναγκαία εργασία και υπερεργασία σε βάρος της πρώτης. Και κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να είναι εφικτό προς το παρόν. Η πιο σίγουρη απόδειξη για την διόγκωση του μη παραγωγικού χρέους δεν είναι άλλη από την αποτυχία του κεφαλαίου να ανασυγκροτήσει τις σχέσεις εκμετάλλευσης με τρόπο που να ικανοποιούν τις συσσωρευμένες απαιτήσεις πάνω στην μελλοντική υπεραξία.

Η εμπειρία των τελευταίων 20 χρόνων δείχνει ότι η μεταμόρφωση του χρήματος σε παραγωγικό κεφάλαιο είναι ταυτόχρονα και απαραίτητη και αδύνατη. Το κεφάλαιο δεν μπορεί να δραπετεύει για πάντα από την εργασία, αλλά ούτε είναι και σε θέση να την αντιμετωπίσει στο πεδίο της παραγωγής και να αποκαταστήσει τη συσσώρευση σε στέρεες βάσεις, όπως έδειξαν τα τελευταία 20 χρόνια. Αυτά τα χρόνια έγινε ό, τι ήταν δυνατό για να αποφευχθεί μια κρίση σαν και αυτή του 1929, όχι για ανθρωπιστικούς λόγους, αλλά επειδή μια αντίστοιχη καταστροφή πλασματικού κεφαλαίου στην τωρινή συγκυρία θα είχε απρόβλεπτες συνέπειες και σε ισχύ και σε έκταση: η ίδια η ύπαρξη του καπιταλισμού θα τιθόταν σε κίνδυνο. Όταν τον Οκτώβριο του 1987 υπήρξε απειλή για νέο κραχ τύπου 1929, ακόμη και οι πιο φανατικοί μονεταριστές υποστήριξαν επεκτατικές πολιτικές∙ ο,τιδήποτε για να αποφευχθεί η καταστροφή και η αναταραχή που θα έφερνε η ύφεση.

Δεν φαίνεται να υπάρχει διέξοδος είτε για το κεφάλαιο είτε για την εργασία, αν και δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει αυτό. Το 1934, ο Paul Mattick ισχυριζόταν ότι ο καπιταλισμός εισερχόταν σε μια περίοδο μόνιμης κρίσης:

«Στην πραγματικότητα, η περιοδική εμφάνιση κρίσεων δεν είναι παρά η περιοδική αναδιοργάνωση της διαδικασίας συσσώρευσης σε ένα νέο επίπεδο αξιών και τιμών, το οποίο θα διασφαλίζει τη συσσώρευση του κεφαλαίου. Αν δεν είναι δυνατό κάτι τέτοιο [δηλ. η αναδιοργάνωση ΣτΜ], δεν είναι δυνατή ούτε η συσσώρευση. Αυτή η κρίση που μέχρι τώρα εμφανιζόταν χαοτικά και μπορούσε να ξεπεραστεί γίνεται μόνιμη κρίση» (1934/ 1978, σελ. 94)

Σε αντίθεση με τις προηγούμενες κρίσεις του καπιταλισμού που οδηγούσαν στην αναδιάρθρωση του κεφαλαίου και στην ανανέωση της συσσώρευσης, η κρίση του ΄30ς φαινόταν να είναι βαθιά και παρατεταμένη, χωρίς κάποια πιθανή λύση στον ορίζοντα. Η κρίση, έλεγε ο Mattick, από περιοδικό φαινόμενο μετατράπηκε σε ενδημικό χαρακτηριστικό του καπιταλισμού.

Ο ισχυρισμός του Mattick αν και απαισιόδοξος αποδείχτηκε τελικά υπερβολικά αισιόδοξος. Το κεφάλαιο κατάφερε όντως να αντιμετωπίσει επιτυχώς την κρίση του – πνίγοντας την στο αίμα. Το κεφάλαιο αναδιαρθρώθηκε και τέθηκαν οι βάσεις για μια νέα περίοδο συσσώρευσης. Τώρα πια η «χρυσή εποχή» του μεταπολεμικού καπιταλισμού είναι μια ανάμνηση και φαίνεται να ξανά είμαστε σε περίοδο «μόνιμης κρίσης». Είναι πιθανό η κρίση να είναι όντως μόνιμη με αποτέλεσμα την προοδευτική «νοτιοαφρικανοποίηση» του κόσμου, τη σταδιακή αύξηση των ανισοτήτων, της βίας, της πείνας, του πολέμου. Είναι εξίσου πιθανό, όμως, η κρίση να λυθεί: τι μπορεί να σημαίνει αυτή η λύση δεν είναι παρά μια προειδοποίηση για την πιθανότητα ενός εφιαλτικού μέλλοντος.

Η ανάλυση μας μέχρι στιγμής υποδεικνύει, όμως, και τη δυνατότητα ενός διαφορετικού μέλλοντος. Η κρίση του κεφαλαίου είναι η κρίση της εξάρτησης του από την εργασία. Η «μονιμότητα» της κρίσης δεν λειτουργεί μόνο ως προειδοποίηση αλλά και ως μήνυμα ελπίδας. Η ελπίδα έγκειται στο γεγονός ότι πίσω από την αδυναμία του κεφαλαίου να αποσυνθέσει την εργατική τάξη σε κερδοφόρα εργατική δύναμη, σε απλό στοιχείο του μεταβλητού κεφαλαίου, βρίσκεται η τεράστια δύναμη της ανυποταξίας της εργασίας. Η νομισματική κρίση, η κρίση του χρέους, η ύφεση και πάει λέγοντας είναι ψευδώνυμα της κρίσης της εκμεταλλευσιμότητας της εργασίας. Δεν πρέπει να κατηγορούμε το κεφάλαιο για την κρίση. Μάλλον, τα εύσημα θα πρέπει να αποδοθούν σε αυτόν στον οποίο οφείλεται η επέκταση της πίστης [ΣτΜ: εδώ γίνεται λογοπαίγνιο με τη λέξη credit: credit should be given to whom credit is due]: στην ανυπότακτη δύναμη της εργασίας. Αυτή η δύναμη πρέπει να εκδηλωθεί σε όλη της την έκταση∙ τόσο θεωρητικά όσο και πρακτικά.

Υποσημειώσεις

[i] Stop and go cycles: ο όρος αυτός εκφράζει την προσπάθεια του κράτους μέσω της οικονομικής πολιτικής του, να ανταποκρίνεται στην διακύμανση της ενεργού ζήτησης, ρυθμίζοντας έτσι την αγορά∙ επεκτατική δράση όταν η ζήτηση μειώνεται επικίνδυνα, περιοριστικά μέτρα όταν η ζήτηση αυξάνει υπερβολικά. [ΣτΜ]

[1] Βλ. επίσης στο Bologna (1993) τον ενδιαφέροντα σχολιασμό πάνω στα γραπτά του Μαρξ για το χρήμα την περίοδο 1856 έως 1857

[2] Για την πολιτική της μεταπολεμικής αναδιάρθρωσης, βλ Burhham (1990)

[3]Φυσικά το χρήμα δεν ήταν το μοναδικό στοιχείο. Οι επανεξοπλισμοί και ο μακαρθισμός έπαιξαν επίσης σημαντικό ρόλο. Ο μακαρθισμός ήταν απλά η αμερικάνικη εκδοχή του αντικομμουνισμού που εξαπλωνόταν σαν επιδημία σε παγκόσμιο επίπεδο μέσα από τη θεωρία του ολοκληρωτισμού που εξίσωνε φασισμό και κομμουνισμό. Αυτή η ταύτιση απέκρυψε τη σχέση φασισμού και καπιταλισμού. Η θεωρία του ολοκληρωτισμού λειτούργησε ως απορρυπαντικό: ο καπιταλισμός «αυτοεξαγνίστηκε» από το φασισμό, τον πόλεμο και την καταστροφή και επανεμφανίστηκε ως ο μοναδικός και αληθινός εραστής της ανθρωπότητας. Ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν ο μήνας του μέλιτος.

[4]Βλ. Bonefeld’s “Monetarism and Crisis”, κεφ. 3 στο παρόν βιβλίο και επίσης Marazzi’s “Money in the World Crisis”, κεφ. 4 στο παρόν

[5]Βλ. Bonefeld (1993), Hirsch (1980) Lotringer and Marazzi (1980)

[6]Βλ. Ford (1988) σχετικά με το χρέος και την εξατομίκευση

[7]Για παράδειγμα, στη Μεγάλη Βρετανία, οι νέοι άνεργοι που μετέχουν στα προγράμματα κατάρτισης δεν θεωρούνται εργαζόμενοι από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Αυτό σημαίνει ότι δεν δικαιούνται ασφαλιστική κάλυψη σε περίπτωση ατυχήματος.

[8]Η διαφορά μεταξύ των δύο άκρων της μισθολογικής κλίμακας έχει αυξηθεί δραματικά. Σύμφωνα με τον S. Brittan (Financial Times, Ιανουάριος 1994) «έχει αυξηθεί σε επίπεδα πολύ μεγαλύτερα από ότι τη δεκαετία του ΄40». Βλ. επίσης Mitter (1986)

[9]Για τη διαλεκτική σχέση μεταξύ εποικοδομητικών και καταστροφικών συγκρούσεων βλ. Agnoli (1992)

Βιβλιογραφία

Agnoli, J (1992) “Destruction as the Determination of the Scholar in Miserable Times”, Common Sense, 12

Bologna, S. (1993) “Money and crisis: Marx as Correspondent of the New York Daily Tribune, 1856 – 1857”, Common Sense, 13, 14.

Bonefeld, W. (1993) The Recomposition of the British State During the 1980’s (Aldershot: Dartmouth)

Burnham, P. (1990) The Political Economy of post war Reconstruction (London, Macmillan)

Cleaver, H. (1993) “Marxian Categories, the crisis of capital and the constitution of social subjectivity today”, Common Sense, 14.

Ford, J (1988) The Indebted Society: Credit and Default in the 1980s (London, Routledge)

Hirsch, J. (1980) Der Sicherheitsstaat (Frankfurt, Europaische Verlagsanstalt)

Hirsch, J. (1985/1991) “Fordism and PostFordism” in W. Bonefeld and J.Holloway (eds), Postfordism and Social Form (London, Macmillan), στα ελληνικά Μεταφορντισμός και κοινωνική μορφή. Μια μαρξιστική συζήτηση για το μεταφορντιστικό κράτος (Εξάντας)

Lotringer, S. and Marazzi C. (eds) Italy: Autonomia, Post – political politics (New York, Semiotext(e))

Marx, K. (1973) Grundrisse (Penguin), στα ελληνικά Grundrisse. Βασικές γραμμές κριτικής της πολιτικής οικονομίας (Στοχαστής, 3 τόμοι)

Mattick, P. (1934/1978) “Zur Marxischen Akkumulations and Zusammenbruchstheorie, Ratekorrespondenz, 4 (1934)

Mitter, S. (1986) Common Fate Common Bond (Pluto Press)

Negri, A. (1989) The Politics of Subversion (Cambridge, Polity Press)

Schlesinger, A. (1959) The Coming of the New Deal (Vol II of The Age of Roosevelt)

http://et---al.blogspot.com/

2010-06-22T15:59:00.008+03:00

Παρόλο που τα πράγματα (τα κοινωνικά) τρέχουν με γρήγορους ρυθμούς και οι αλλαγές που επιβάλλονται έχουν τεράστιο αντίκτυπο στις ζωές μας, θα κάνω μία μικρή παρένθεση στον πολιτικο-κοινωνικό σχολιασμό, και θα αναφερθώ "ολίγον τι" στην τέχνη.

Αφορμή για αυτό το ποστ είναι ένα καινούριο blog στο οποίο παρέχονται προς άκουσμα μουσικές συντιθέμενες από μένα (και για μένα). Οι μουσικές αυτές αποτελούν κατά κάποια έννοια την 3η μουσική μου περίοδο. Η 1η, καλύπτει τα χρόνια 1996-2000 κατά την οποία ηχογραφούσα κάποια τραγουδάκια με μια τετρακάναλη κονσολίτσα. Τραγουδάκια με κατά το πλείστον εφηβικό χαρακτήρα. Η 2η περίοδος καλύπτει τα χρόνια 2000-2008. Οι ηχογραφήσεις τότε γινόταν με κασετοφωνάκια, κονσολίτσες μέχρι και home-studio. Μέσα σε αυτά τα χρόνια οι συνθέσεις ανέρχονται σε εκατοντάδες τραγούδια με ποικίλο θεματολόγιο. Ειδικά προς την τελευταία φάση, η αναφορά σε κοινωνικά ζητήματα είναι έντονη.

Από την αρχή κιόλας, θεωρούσα την ηχογράφηση τραγουδιών ως ένα "μουσικό ημερολόγιο" της ζωής μου. Στα τραγούδια θα έμεναν ανεξίτηλα τα ζητήματα που με βασάνιζαν-προβλημάτιζαν ή με χαροποιούσαν στην κάθε φάση. Οπότε από αυτή την οπτική γωνία ποτέ δεν είχα την ανάγκη να εκθέσω τις μουσικές μου και τα τραγούδια μου και να τις βγάλω προς τα έξω, παρά μόνο σε πολύ (κυριολεκτικά πολύ) κοντινά πρόσωπα. Μου αρκούσε που κατέφευγα όποτε ήθελα για να νοσταλγήσω-επανεκτιμήσω το παρελθόν μου. Κατά βάση δεν έχει αλλάξει η προσέγγιση αυτή. Τα ανεβάζω στο blog και τα αφήνω σαν μπουκάλια στον ωκεανό, παρόλο τον κίνδυνο που διατρέχουν να καταλήξουν σε ανεπιθύμητες στεριές κανιβαλικών εθίμων, όχι από κάποια ανάγκη, αλλά από επιλογή.

Ο Λ. Μάμφορντ λέει ότι "η τέχνη είναι... ένας από τους τρόπους με τους οποίους ο άνθρωπος ανατακτοποιεί, αναστοχάζεται και αναπαριστά τις εμπειρίες του στον εαυτό του...". Για μένα η τέχνη, πέρα από αυτά, είναι επίσης και ένας τρόπος να σκηνοθετείς και να βιώνεις συμβολικά, πράγματα και καταστάσεις που είτε δεν μπορούν είτε δεν υπάρχει η δυνατότητα να βιωθούν στην πραγματικότητα. Για παράδειγμα, η συμβολική βίωση του θανάτου, κατά την γνώμη μου, μόνο μέσα από την τέχνη είναι εφικτή και αν βιωθεί κάτι τέτοιο τότε είναι τέχνη. Και όταν εννοώ τέχνη, δεν εννοώ κατανάγκην κιθάρες, καμβάδες, σκηνές ή πένες. Η τέχνη, η οποία πηγάζει από τον καθένα, είναι μια "λειτουργία" του ανθρώπου ως συμβολικού όντος, που βαδίζει πάνω και μέσα σε αυτά τα (νοητικά και συναισθηματικά) σύμβολα (χωρίς να ξεχνάμε όμως και τις άπειρες πραγματικότητες, όπως η φωτιά που καίει, το σίδερο που τσακίζει ή το φιλί που δροσίζει) κατά την οποία το σύμβολο περνάει στην εμπειρία και η εμπειρία στο σύμβολο. Η τέχνη είναι μια φυγόκεντρος και ταυτόχρονα μια κεντρομόλος λειτουργία. Είναι μια λειτουργία διεύρυνσης των ορίων του ανθρώπου, είτε προς τα μέσα, είτε προς τα έξω. Είναι μια λειτουργία κατά την οποία πραγματικό και συμβολικό, βιωμένο και φαντασμένο αλληλοπλέκονται εμπλουτίζοντας (ή και το αντίθετο, ανάλογα την οπτική γωνία) το ένα το άλλο. Και φυσικά μπορεί να είναι και ένα επικοινωνιακό μέσο: να επικοινωνείς στους άλλους τον ψυχο-κοινωνικό σου κόσμο.

Να πω και δύο λόγια για το (ας το πω) project. Συνήθως οι μουσικοί δίσκοι υπογράφονται από το όνομα του συγκροτήματος και από το όνομα του δίσκου (ως album). Ακολουθώντας και εγώ αυτό το μοτίβο, υπογράφω με όνομα συγκροτήματος: et al.. To et al. (et alii) είναι λατινικό και σημαίνει "και άλλοι". Το συναντάμε συνήθως σε επιστημονικές αναφορές πχ Einstein et al., (1935). Στο et al. κρύβονται οι συνεργάτες που συνέβαλλαν με τον έναν ή τον άλλο τρόπο στο να γίνει αυτή η δημοσίευση. Υπογράφω, λοιπόν, με το όνομα et al. παρόλο που οι συνθέσεις, οι εκτελέσεις και η "παραγωγή" έγιναν από έναν: εμένα. Με το et al. δεν θέλω αποκρύψω το όνομά μου, αλλά θέλω να τονίσω την συμβολή όλων των υπολοίπων (ως κοινωνία πλέον) στην δημιουργία (αυτών των δίσκων). Κανένας δημιουργός δεν είναι μόνος του: η τέχνη είναι μια κοινωνική δημιουργία, μια συλλογική δημιουργία. Τα κατά καιρούς ακούσματα διαφόρων ανθρώπων κατασταλάζουν κάποια στιγμή σε μια "νέα" δημιουργία. Και έτσι "χτίζεται" η ιστορία . Της μουσικής ή όποιας άλλης τέχνης.

Αλλά επειδή δεν θέλω να είμαι καλλιτέχνης, ούτε με την εργασιακή ή επαγγελματική έννοια, ούτε με καμία και επειδή δεν "κάνω τέχνη" για να λάβω κάτι, παρέχω τις δημιουργίες μου για άκουσμα χωρίς κάποια χρηματική χρέωση ή κάποια άλλη υποχρέωση. Το μόνο που ζητάω είναι σε περίπτωση χρήσης να είμαι ενήμερος για τον σκοπό.

Όποιος, λοιπόν, έχει χρόνο και όρεξη, μπορεί να κατεβάσει από το http://et---al.blogspot.com/ όποιον και όσους δίσκους θέλει.

Καλή ακρόαση.

---------------------

Νεοελληνική αυτομόρφωση...

2010-05-19T23:26:00.005+03:00

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

14 ΜΑΪΟΥ 2010

ΚΕΙΜΕΝΟ

Με τον όρο αυτομόρφωση περιγράφουμε μία σύνθετη εκπαιδευτική διαδικασία της οποίας θεμελιώδης κινητήρια δύναμη είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, ο οποίος, έχοντας επίγνωση των αναγκών και των επιθυμιών του, καλείται να συμβάλει αποφασιστικά στην πορεία της εκπαιδευτικής και επαγγελματικής του κατάρτισης. Σε αυτή την ατομική, και πολλές φορές εξαιρετικά δύσκολη, πορεία κατάκτησης νέων γνώσεων, δεν ενεργεί μόνος του, όπως θα μπορούσαμε να υποθέσουμε με βάση το πρώτο συνθετικό της λέξης αυτο-μόρφωση. Ο άνθρωπος δεν δραστηριοποιείται μέσα σε ένα κοινωνικό κενό, αλλά μέσα σε ένα κοινωνικό περιβάλλον. Βρίσκεται δηλαδή σε συνεχή επικοινωνία με τους άλλους, σε επαφή και ανταλλαγή με τους επίσημους ή ανεπίσημους εκπαιδευτικούς θεσμούς, με ποικίλους οργανισμούς και κέντρα κατάρτισης, ακόμη και όταν οι νέες τεχνολογίες του επιτρέπουν να μαθαίνει και να εργάζεται σε φυσική απόσταση από τους άλλους. Με αυτή την έννοια, οι διαδικασίες και οι πρακτικές αυτομόρφωσης στη σημερινή εποχή δεν σημαίνουν την απουσία των άλλων, θεσμών και ατόμων, ούτε την κοινωνική απομόνωση του καθενός ατόμου, αλλά την ενεργητική στάση του, αφού το ίδιο αποφασίζει, άλλοτε αυτοβούλως και άλλοτε κάτω από την πίεση συγκεκριμένων αναγκών, να εκπαιδευθεί. Η ενεργητική στάση συνίσταται στο ότι ο άνθρωπος καλείται να διαμορφώσει μαζί με τους άλλους συμμετέχοντες (οργανισμούς, εκπαιδευτές, εκπαιδευόμενους) το περιεχόμενο, τη διαδικασία και τους τρόπους της εκπαίδευσής του. Όμως οι πρωταρχικοί παράγοντες που καθιστούν την αυτομόρφωση αναγκαία για τα άτομα των σύγχρονων κοινωνιών είναι οι νέες επιστημονικές και τεχνολογικές ανακαλύψεις και οι συνεπακόλουθες μεταμορφώσεις της αγοράς εργασίας. Μία από τις συνέπειες αυτών των αλλαγών είναι ότι πολλά επαγγέλματα χάνουν γρήγορα την αξία και τη χρησιμότητά τους, ενώ οι γνώσεις και οι δεξιότητες που τα άτομα κατέκτησαν στα πρώτα στάδια της ζωής τους καθίστανται ανεπαρκείς για το παρόν και το μέλλον. Η συνολική τεχνολογική αναδιάρθρωση της εργασιακής δραστηριότητας στερεί όλο και περισσότερο στα άτομα τη δυνατότητα να διατηρούν μία και μοναδική επαγγελματική ταυτότητα σε όλη τη διάρκεια της ενεργού ζωής τους. Κατά συνέπεια, ανεξάρτητα από τις ψυχοκοινωνικές συνέπειες αυτής της κατάστασης για τα άτομα, οι νέοι άνθρωποι των τεχνολογικών κοινωνιών καλούνται να αλλάξουν δύο ή τρία επαγγέλματα στην επαγγελματική πορεία τους. Το γεγονός αυτό επιβάλλει στα άτομα να κατακτούν διαρκώς γνώσεις, να ανανεώνουν τις δεξιότητές τους, να αποκτούν γρήγορα νέες ειδικεύσεις, δηλαδή, να εκπαιδεύονται συνεχώς. Η εκπαίδευση δεν νοείται πια ως η απλή, κανονιστική μετάδοση γνώσεων από τις μεγαλύτερες γενιές στις νεότερες, όπως την όριζε ο E. Durkheim κατά τον 19ο αιώνα. Και τούτο επειδή, τόσο το περιεχόμενο της εκάστοτε εκπαιδευτικής πράξης όσο και ο χρόνος που αφιερώνεται σε αυτήν, αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης ανάμεσα στις διαφορετικές γενιές, τα δύο φύλα και τις διαφορετικές κουλτούρες των ανθρώπων, γεγονός που παρατηρείται σε όλες τις σύγχρονες πρακτικές της καθημερινής ζωής. Η εκπαιδευτική πράξη καθίσταται επομένως μια διαδικασία που δεν περιορίζεται στο χώρο (το σχολείο) και το χρόνο (περίοδος της νεότητας), αλλά επεκτείνεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής και πέραν των σχολικών τειχών. Αλεξάνδρα Κορωναίου, Εκπαιδεύοντας Εκτός Σχολείου, 2002 (Διασκευή) (εδώ).

Υπάρχει ένα άρθρο το οποίο ίσως θα είναι καλό να το διαβάσετε (εδώ) και με το οποίο συμφωνούμε στο ότι το θέμα στις φετινές εισαγωγικές εξετάσεις έχει προπαγανδιστικό ύφος. Άλλωστε, μια ζωή θυμόμαστε που λέγαμε ότι το μάθημα, τουλάχιστον, της "έκθεσης" ήταν μια γενικότερη προπαγάνδα.

Ας έρθουμε λίγο όμως στο φετινό θέμα, την αυτομόρφωση.

Η λέξη αυτή είναι μια σύνθετη λέξη και περιέχει όπως βλέπουμε την λέξη "αυτό-" και την λέξη "-μόρφωση".

Ξεκινώντας από την λέξη "-μόρφωση" και διατρέχοντας την ιστορία της, βλέπουμε ότι τα τελευταία χρόνια το νόημα που της δίνεται είναι αυτό της κατοχής κατάλληλων πληροφοριών που επιτρέπουν την τέλεση πολύπλοκων και εξειδικευμένων εργασιών. Δηλαδή η μόρφωση έχει αποκτήσει εργαλειακό χαρακτήρα.
Η "μόρφωση" όπως έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια (πόσα δεν έχει σημασία) μπορούμε να πούμε ότι έχει τριπλό χαρακτήρα: 1) αποτελεί νοηματικά εργαλεία προς τέλεση μιας εξειδικευμένης εργασίας, 2) ενός εμπορεύματος που πάνω του στήνεται μια ολόκληρη αγορά (δες φροντιστήρια, πανεπιστήμια, ΚΕΚ κλπ κλπ) και 3) μια προλεταριακή απαίτηση για αναβάθμιση του βιοτικού επιπέδου μέσω "αναβαθμισμένων" δουλειών.
Υπάρχουν βέβαια και οι ανθρωπιστικές επιστήμες που δίνουν μια άλλη έννοια της μόρφωσης, αυτή της πνευματικής καλλιέργειας (ή αλλιώς κουλτούρας).

Το δεύτερο (πρώτο) σύνθετο της λέξης αυτομόρφωση, το "αυτό-" είναι μια κατά βάση κινηματική έννοια (αν εξαιρέσει κανείς την τεχνολογική - αυτοκίνητο, αυτόκλειστο κλπ) καντιανής έμπνευσης και προσπαθεί να σημαίνει ούτε λίγο ούτε πολύ: κάτι που τίθεται και δίνεται από τον ίδιο του τον εαυτό.

Οπότε προσπαθώντας να προσεγγίσουμε την "αυτομόρφωση" από κινηματική σκοπιά, αυτό που, θα θέλαμε, να σημαίνει είναι μια διαδικασία πνευματικής καλλιέργειας ή ακόμα και απόκτησης γνώσεων που να υπηρετούν τις ανάγκες αυτών που τις κατέχουν και του άμεσου ή γενικότερου κοινωνικού κύκλου στον οποίο ανήκουν, συμμετέχουν και παρεμβαίνουν.
Το αντίθετο του παραπάνω είναι η πνευματική καλλιέργεια και απόκτηση γνώσεων για να υπηρετούν τις ανάγκες κάποιων άλλων. Στον καπιταλισμό, οι ανάγκες των κάποιων άλλων είναι οι ανάγκες του κεφαλαίου και των αφεντικών, δηλαδή κύκλων εργασιών που αναπαράγουν την κεφαλαιοκρατική σχέση της συσσώρευσης.

Το νέο φρούτο της δια βίου εκπαίδευσης (η καρδιά του κειμένου που δόθηκε στις εξετάσεις) δεν είναι τίποτα άλλο από το παλιό φρούτο της ανάγκης του καπιταλισμού για εργασιακή ευελιξία (και κατά απόλυτο τρόπο για κατάργηση εργασιακών κανόνων) προσαρμοσμένο στο "αναβαθμισμένο" του επίπεδο και συνδυασμένο με την δημιουργία αγοράς "μόρφωσης". Με άλλα λόγια οι άνθρωποι είναι άτομα που κινούνται βάσει των αναγκών των αγορών και μορφώνονται πάνω σε όσα και από όσα δημιουργεί η ίδια η αγορά: μιλάμε δηλαδή για μια αυτοενισχυόμενη διαδικασία.

Συνοψίζοντας λοιπόν, για τους από πάνω αυτομόρφωση σημαίνει η εργασιακή ευελιξία και η κατανάλωση μόρφωσης (δημόσιας και ιδιωτικής) και για τους από κάτω, "θα πρέπει", να σημαίνει η γνώση που θα επιτρέψει το ξεπέρασμα της κεφαλαιοκρατικής εξουσιαστικής σχέσης.

2010-05-19T12:30:00.003+03:00

Έτσι θα ξεπεράσουμε την κρίση

2010-05-18T14:31:00.010+03:00

με ολίγον λαϊκισμό

Δήμευση περιουσίας και παροχή βασικής σύνταξης 360 ευρώ/μήνα Δήμευση περιουσίας και παροχή βασικής σύνταξης 360 ευρώ/μήνα

Δήμευση περιουσίας και παροχή βασικής σύνταξης 360 ευρώ/μήνα

Δήμευση περιουσίας και παροχή βασικής σύνταξης 360 ευρώ/μήνα

Δήμευση περιουσίας και παροχή βασικής σύνταξης 360 ευρώ/μήνα

Δήμευση περιουσίας και παροχή βασικής σύνταξης 360 ευρώ/μήνα

και ο κατάλογος είναι μακρύς...

Η μυθοποιητική λειτουργία της απομυθοποίησης...

2010-05-17T01:04:00.004+03:00

Αντιγράφω αυτούσιο το κείμενο:

Τρεις (βολικοί) μύθοι για τη βία

Tης Σταθη N. Kαλυβα*

Ακούγοντας τον ανταποκριτή του BBC να περιγράφει το επιχειρούμενο «ντου» στη Βουλή ως απόδειξη πως η αντίσταση είναι εγγεγραμμένη στο εθνικό μας DNA, και διαβάζοντας δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο που ερμήνευαν τα ίδια γεγονότα με αναφορά στον ρόλο της Τουρκοκρατίας στη διαμόρφωση του ψυχισμού μας, απόρησα ξανά για την τεράστια αντοχή κάποιων μύθων και την κυριαρχία τους στο συλλογικό μας φαντασιακό.
Η κυριαρχία τέτοιων μύθων είναι διπλά προβληματική. Από τη μία αποτελούν υποκατάστατα ορθολογικής σκέψης (συνεπώς και εμπόδια γι’ αυτήν) και από την άλλη ενισχύουν την παθητικότητα: αν φταίει η Τουρκοκρατία για το κακό μας ριζικό, γιατί να προσπαθήσουμε να κάνουμε κάτι;
Ο τραγικός θάνατος των τριών νέων ανθρώπων λειτουργεί, νομίζω, ως αφορμή για να ξανασκεφτούμε τη στάση της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στο πρόβλημα της «αντιεξουσιαστικής» βίας. Οι μορφές που παίρνουν οι σχετικοί μύθοι είναι τρεις. Ο πρώτος μύθος είναι ότι η αντίσταση είναι στο DNA του Ελληνα. Δεν χρειάζεται να ειπωθούν πολλά σχετικά. Η ευκολία με την οποία επικράτησε το πραξικόπημα του 1967 αρκεί για να ακυρώσει κάθε συμπέρασμα σχετικά με το αντιστασιακό DNA της φυλής μας. Είναι άλλωστε εξόφθαλμη ανακρίβεια στη μυθική εκδοχή της πρόσφατης ιστορίας μας πως η δικτατορία κατέρρευσε εξαιτίας «λαϊκών κινητοποιήσεων».
Ο δεύτερος μύθος, που οδήγησε αρκετούς στο συμπέρασμα ότι η επερχόμενη ύφεση προδικάζει ακόμα μεγαλύτερες καταστροφές, είναι ότι η βία αποτελεί αναπόφευκτη έκφραση κοινωνικών αντιδράσεων ή «έκρηξη λαϊκής οργής». Ο ίδιος μύθος οδήγησε στον χαρακτηρισμό, με περισσή ευκολία, των γεγονότων του Δεκεμβρίου 2008 ως «εξέγερση», προσδίδοντάς τους μια μαζικότητα και μια ουσία που δεν είχαν. Οι εξεγέρσεις λήγουν συνήθως με θρίαμβο ή καταστολή, όχι όταν εκτονωθούν οι πρωταγωνιστές τους.
Τα στοιχεία που επιμένουν να παραβλέπουν οι αναλύσεις που θέλουν τη βία έκφραση κοινωνικής διαμαρτυρίας, είναι η συχνότητα των επεισοδίων βίας καθώς και τα χαρακτηριστικά της συμμετοχής σε αυτά. Τα 12 τελευταία χρόνια έγιναν 5.952 εμπρηστικές επιθέσεις από άτομα του λεγόμενου «αντιεξουσιαστικού» χώρου, που σημαίνει ότι κάθε χρόνο σημειώνονται περίπου 500 εμπρηστικές επιθέσεις, από τις οποίες περίπου 400 αφορούν εμπρησμούς στη διάρκεια διαδηλώσεων. Παράλληλα, εκτιμάται πως ο ευρύτερος χώρος που παράγει τη βία αυτή υπολογίζεται το πολύ σε 3.000 άτομα, ενώ ο μαχητικός πυρήνας είναι πολύ μικρότερος. Με άλλα λόγια έχουμε να κάνουμε με μικρές, οργανωμένες ομάδες, όχι με κάποιο μαζικό φαινόμενο. Το πιο εντυπωσιακό, όμως, είναι πως σε όλο αυτό το διάστημα καταγράφονται μόλις 20 καταδικαστικές αποφάσεις για εμπρησμούς! Το συμπέρασμα είναι σαφές: ένας που θέλει να κάψει μπορεί κάλλιστα να πορευθεί βάσει του συλλογισμού ότι στατιστικά αποκλείεται να τιμωρηθεί.
Αυτή η οιωνεί νομιμοποίηση της βίας καταρρίπτει τον μυθικό συλλογισμό περί «ξεσπάσματος οργής»: με δεδομένο, δηλαδή, πως η πιθανότητα τιμωρίας για συμμετοχή στο «μπάχαλο» είναι μηδαμινή, ο αριθμός των εμπρησμών και των θυμάτων τους είναι, τελικά, μάλλον μικρός. Αντίθετα, η διαπιστωμένη ατιμωρησία της ανομίας μας δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι κοινωνικό, αλλά αστυνομικό. Δεν αφήνει απλώς έωλα τα επιχειρήματα του τύπου «οι νέοι είναι οργισμένοι που δεν έχουν μέλλον και γι’ αυτό καίνε, σπάνε κ. λπ.», αλλά καταντά χωρίς ιδιαίτερο νόημα η ενασχόληση με τα κίνητρα των δραστών, αφού πάντοτε και παντού υπάρχουν μικρές μειοψηφίες ατόμων με καταστροφικές τάσεις. Το θέμα είναι αν επιτρέπεται να τις εκδηλώνουν ή όχι. Στην Ελλάδα επιτρέπεται.
Η ατιμωρησία θα μπορούσε εύκολα να χρεωθεί στην ανεπάρκεια της Πολιτείας. Υπάρχει, όμως, ένα βαθύτερο ζήτημα που μας φέρνει στον τρίτο απλουστευτικό μύθο, ότι υπάρχει δηλαδή ξεκάθαρος διαχωρισμός της διαμαρτυρίας σε βίαιη (άρα παράνομη και αθέμιτη) και μη βίαιη (άρα νόμιμη και θεμιτή). Είναι αναμφισβήτητο ότι η μεγάλη πλειοψηφία όσων συμμετέχουν σε μια διαδήλωση απορρίπτει τη βία. Και όμως, αφενός ένα μέρος της πλειοψηφίας αυτής αρνείται να πάρει ξεκάθαρη θέση κατά της βίας, απομονώνοντας τους δράστες –πράγμα που φάνηκε με τραγικό τρόπο στην περίπτωση της Marfin– και αφετέρου τίθεται και το ζήτημα μιας στάσης γενικότερης κοινωνικής ανοχής. Τις τελευταίες μέρες διαβάσαμε αρκετά κείμενα και δηλώσεις που συνιστούν έμμεση δικαιολόγηση των φόνων των τριών τραπεζικών, αποδίδοντας στον εργοδότη τους ή και στους ίδιους την ευθύνη, μέσω επιχειρημάτων όπως «δεν τους άφησαν να απεργήσουν», «έπρεπε να σχολάσουν νωρίτερα», «δεν υπήρχαν μέτρα πυρασφάλειας».
Η στάση αυτή αναδεικνύει ένα βαθύτερο πρόβλημα, που μπορεί να διατυπωθεί αφοριστικά ως εξής: η κοινωνία αντιδρά έντονα στη βία μόνον όταν ο θύτης εκπροσωπεί το κράτος. Αυτό άλλωστε προκύπτει και από σειρά ερευνών για τη στάση της κοινωνίας απέναντι στην τρομοκρατία. Οπως διαπιστώνει πρόσφατη έρευνα της Αφροδίτης Μπάκα και της Βασιλικής Τρίγκα, υπάρχει σαφής διαφοροποίηση των Ελλήνων σε σύγκριση με άλλους ευρωπαϊκούς πληθυσμούς: οι Ελληνες πιστεύουν ως επί το πλείστον πως το κράτος είναι ένας θεσμός που, αντί να προστατεύει τους πολίτες, τους καταδιώκει. Είναι προφανές πως μια τέτοια αντίληψη ευνοεί το κλίμα ατιμωρησίας των μη κρατικών αυτουργών της βίας, και επομένως συμβάλλει στην αύξησή της. Μπορούν να αναζητηθούν οι ιστορικές καταβολές της νοοτροπίας αυτής (όχι στην Τουρκοκρατία πάντως!) ή να επισημανθούν τα παράδοξά της, όπως το ότι οι ίδιοι άνθρωποι που βλέπουν το κράτος ως εχθρό επιθυμούν διακαώς την πρόσληψή τους απ’ αυτό. Είναι όμως βέβαιο ότι διαιωνίζεται γιατί αποτελεί βολική δικαιολογία ατομικών πρακτικών παραβατικής συμπεριφοράς (φοροδιαφυγή, επικίνδυνη οδήγηση, αντιγραφή στο πανεπιστήμιο κ. λπ.), των πρακτικών δηλαδή που συνέβαλαν να φθάσει η χώρα στο χείλος της αβύσσου. Αν δεν αλλάξει στάση η Πολιτεία στο θέμα της εφαρμογής του νόμου, και η κοινωνία, στην ανοχή της ανομίας, η βία θα πολλαπλασιάζεται και ίσως θρηνήσουμε περισσότερα θύματα. Γι’ αυτά δεν θα φταίνε η κρίση ή το ΔΝΤ, αλλά η εμμονή μας στους μύθους που ανέφερα, που εν προκειμένω λειτουργούν καλλιεργώντας το υπέδαφος στο οποίο ευδοκιμεί η βία.
* Ο κ. Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Yale.

Ο Καλύβας έχει πάντα "ενδιαφέρον" γιατί προσπαθεί να είναι η εξωτερική, και κατ' επέκταση λογική ματιά στα πράγματα. Το τελευταίο του άρθρο πραγματεύεται αυτό που ταλανίζει τελευταία την ελληνική και παγκόσμια κοινωνία: τους βολικούς (τρεις) μύθους της αντιεξουσιαστικής βίας.

Αρχικά θα θέλαμε να σταθούμε στην εμμονή, που υπάρχει στις αναλύσεις-τύπου-καλύβα, στην βία. Θεωρούμε ότι η ενασχόληση με την βία είναι ο ευκολότερος τρόπος προσημοδότησης των πολιτικών διακυβευμάτων: ό,τι προσδίδεται ότι εμπεριέχει βία είναι εξ αρχής και κατ' ανάγκην καταδικαστέο, άρα και αντίθετο σε μια σειρά από θεσπισμένους κανόνες πολιτικής συμπεριφοράς και πολιτικής νομιμότητας. Αλλά το ζήτημα σε όλα αυτά δεν είναι η βία σαν βία (και έχει σημασία από που προέρχεται και προς τα που στοχεύει, δες εδώ) αλλά οι ίδιοι οι κανόνες της πολιτικής συμπεριφοράς και η ίδια η πολιτική νομιμότητα. Όταν κάποιος κοινωνιολογεί ή πολιτικολογεί δεν μπορεί να αποφεύγει κεντρικά ερωτήματα όπως: ποιος καθορίζει τι είναι τι;

Αυτό που ενοχλεί κάποιους πατριώτες στην εντιεξουσία δεν είναι η βία της, αλλά η αντι-βία της και η δυναμική της: να γίνει μαζική λαϊκή κινητοποίηση (με ή χωρίς εισαγωγικά, δεν έχει σημασία). Αυτό που ενοχλεί κάποιους ακαδημαϊκούς δεν είναι η βία των αντιδράσεων, αλλά η πολυπλοκότητά τους: όταν η μάζα δεν είναι πλέον μάζα, αλλά μια συνάθροιση υποκειμένων (πολιτικών). Αυτό που ενοχλεί ορισμένους δεν είναι η βία, αλλά το ότι η πολιτική δεν είναι, μόνο, η εφαρμογή από τα πάνω, αλλά κυρίως, οι απροσδιόριστες αρνήσεις από τα κάτω.

Το ότι η βία δεν είναι μυθοποιημένη από το μεγαλύτερο κομμάτι του κινηματικού κόσμου, φάνηκε από την δημόσια συζήτηση που άνοιξε μετά τον θάνατο των τριών τραπεζοϋπαλλήλων της Marfin.

Με λίγα λόγια, η μυθοποίηση της βίας γίνεται από όσους θέλουν να "απομυθοποιήσουν" τις εξεγέρσεις, τις λαϊκές και κοινωνικές κινητοποιήσεις. Και το άρθρο του Καλύβα δεν είναι το μόνο που προσπαθεί να το κάνει.

Τα υπόλοιπα σχόλια δικά σας...

...

2010-05-12T00:23:00.002+03:00

Ο καπιταλισμός θριαμβεύει μόνο όταν ταυτίζεται με το κράτος, όταν είναι κράτος.

Fernard Braudel, Η δυναμική του καπιταλισμού.

...

2010-05-10T21:30:00.002+03:00

Δεν τρώει και δεν πίνει…επί εβδομήντα χρόνια!

Η ανάλυση που ακολουθεί είναι μια ακραία αυθαιρεσία:

Ας προσπεράσουμε την μεγάλη πιθανότητα του τσαρλατανισμού και ας θεωρήσουμε ότι κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί, δηλαδή το να μην τρώει κανείς και να μην πίνει τίποτα και να επιβιώνει για πολλά πολλά χρόνια! (διαβάστε πρώτα το άρθρο).

Αρχικά, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε το ότι αυτοί που ενδιαφέρονται άμεσα για το επίμαχο γεγονός και το παρακολουθούν στενά(;) είναι στρατιωτικοί γιατροί, που θέλουν να βρουν εφαρμογές στους τομείς όπως η διαβίωση στρατιωτών ή αστροναυτών.

Θεωρούμε το ότι τον παρακολουθούν στρατιωτικοί γιατροί δεν οφείλεται στην επιστημονική πρωτοπορία του στρατιωτικού τομέα. Θεωρούμε ότι έχει να κάνει με την δυνατότητα αξιοποίησης της "τεχνικής να επιβιώνεις χωρίς να τρως και χωρίς να πίνεις". Είναι εύλογη η αξιοποίηση στον στρατιωτικό τομέα: οι πόροι για φαϊ και ύπνο καθώς και οι μεταφορές αυτών κοστίζουν και σίγουρα κάνουν μια στρατιωτική επιχείρηση δύσκαμπτη: ενώ φανταστείτε πόσο εύκαμπτη θα ήταν μια στρατιωτική επιχείριση που θα εκτελούνταν μόνο από στρατιώτες και σφαίρες, χωρίς μάγειρους, χωρίς καζάνια και στρατόπεδα.
Η μεγάλη φαντασίωση των στρατηγών: στρατιώτες που θα διαβίωναν στα κλαριά των δέντρων.

Συνεχίζοντας,

έμμεσα, βέβαια, μπορούν να ενδιαφερθούν και τα αφεντικά αυτού του κόσμου: για φανταστείτε προλετάριους που να δουλεύουν και να μην τρώνε και να μην πίνουν: τέλεια! Δεν χρειάζεται να ανθρωποποιηθεί η μηχανή, μπορεί να μηχανοποιηθεί ο άνθρωπος, εφαρμόζοντας την θερμοδυναμική ουτοπία της αεικίνητης μηχανής... να παράγει δηλαδή χωρίς να καταναλώνει...

Αλλά το σύμπαν είναι αντιφατικό και δεν αφήνει ήσυχα ούτε τα αφεντικά.

Να γιατί:
όπως είπαμε πριν, το ότι τον κύριο γιόγκι και της ικανότητάς του να επιβιώνει χωρίς φαΐ και χωρίς υγρά, τον εξετάζουν στρατιωτικοί γιατροί έχει να κάνει με το ότι τα αφεντικά δεν θα τους συνέφερε τελικά να ανακαλύψουν τον μηχανισμό με τον οποίο οι προλετάριοι δεν πεινούσαν και δεν θα διψούσαν, όχι από οικονομικό λόγο, αλλά πολιτικό: για φανταστείτε προλετάριους που να μην πεινούν και να μην διψούν, δεν θα είχαν ανάγκες για τις οποίες θα έπρεπε να αναγκάζονται να δουλεύουν...

Οικονομική κρίση και Αριστερά: μια συνέντευξη του μπλογκ aformi με τον Γιάννη Μηλιό και τον Σπύρο Λαπατσιώρα

2010-05-07T14:36:00.000+03:00

Από εδώ

5-5-2010

2010-05-05T20:33:00.003+03:00

Αναδημοσίευση από εδώ.
Νιώθω υποχρέωση απέναντι στους αδικοχαμένους συναδέρφους μου να πω αυτές τις αντικειμενικές αλήθειες. Στέλνω αυτό το μύνημα σε όλα τα μέσα ενημέρωσης και όλα τα ενημερωτικά sites. Όποιος έχει ακόμα συνείδηση, ας το δημοσιεύσει. Οι υπόλοιποι ας συνεχίσουν να παίζουν το παιχνίδι της κυβέρνησης.

● Η πυροσβεστική υπηρεσία δεν έχει δώσει έγγραφη άδεια για το συγκεκριμένο κτίριο, η συμφωνία ήταν κάτω από το τραπέζι, όπως άλλωστε γίνεται πρακτικά με όλες τις επιχειρήσεις και τις εταιρείες στην Ελλάδα.

● Το συγκεκριμένο κτίριο δε διαθέτει πυρασφάλεια και πυροπροστασία, ούτε μελέτη ούτε εγκατάσταση, δηλαδή ψεκαστήρες οροφής, εξόδους διαφυγής, πυροσβεστικές φωλιές. Μόνο φορητούς πυροσβεστήρες, οι οποίοι φυσικά δε μπορούν να αντιμετωπίσουν μια εκτεταμένη πυρκαγιά σε ένα κτίριο φτιαγμένο με προ πολλού ξεπερασμένες προδιαγραφές ασφαλείας.

● Κανένα κατάστημα της τράπεζας δε διαθέτει προσωπικό εκπαιδευμένο στην αντιμετώπιση πυρκαγιών. Ούτε καν στη χρήση των λιγοστών πυροσβεστήρων. Η διοίκηση προφασίζεται πάντα το κόστος και δεν κάνει ούτε στοιχειώδεις κινήσεις για να προφυλάξει το προσωπικό.

● Ποτέ δεν έχει γίνει άσκηση εκκένωσης οποιουδήποτε κτιρίου από τους εργαζόμενους της τράπεζας ούτε έχει γίνει σεμινάριο από πυροσβέστες, ώστε να δοθούν οδηγίες για τέτοιες καταστάσεις. Οι μόνες ασκήσεις που έχουν γίνει στη Mafrin Bank είναι για σενάρια τρομοκρατικών ενεργειών και διαφυγή των μεγάλων κεφαλιών της τράπεζας από τα γραφεία τους.

● Το συγκεκριμένο κτίριο δεν είχε ειδική πρόβλεψη για φωτιά, παρόλο που λόγω η κατασκευή του είναι πολύ ευαίσθητη κάτω από τέτοιες συνθήκες και παρόλο που ήταν γεμάτο με υλικά από πάνω μέχρι κάτω. Υλικά που παίρνουν φωτιά πολύ εύκολα, όπως χαρτί, πλαστικά, καλώδια, έπιπλα. Το κτίριο αυτό αντικειμενικά είναι ακατάλληλο για χρήση σαν τράπεζα λόγω της κατασκευής του.

● Καμία ομάδα προσωπικού ασφαλείας δεν έχει γνώση πρώτων βοηθειών και πυρόσβεσης, παρόλο που πρακτικά του ανατίθεται με προφορική εντολή κάθε φορά να προστατέψει το κατάστημα. Οι τραπεζικοί υπάλληλοι καλούνται να γίνουν πυροσβέστες και σεκιούριτι ανάλογα με τις επιθυμίες του κάθε κ.Βγενόπουλου.

● Τα στελέχη της τράπεζας απαγόρεψαν κάθετα και κατηγορηματικά στους εργαζόμενους να φύγουν, παρόλο που οι ίδιοι το ζητούσαν επίμονα από νωρίς το πρωί, ενώ επέβαλλαν στους εργαζόμενους να κλειδώσουν τις πόρτες και επιβεβαίωναν συνέχεια τηλεφωνικά το κλείδωμα του κτιρίου. Όποιος φύγει να μην έρθει αύριο για δουλειά, ήταν η μόνιμη απειλή. Τους έκλεισαν ακόμα και την πρόσβαση στο διαδίκτυο για να μην επικοινωνούν με τον έξω κόσμο.

● Εδώ και μέρες επικρατεί πλήρης τρομοκρατία στην τράπεζα σχετικά με τις κινητοποιήσεις, με την προφορική προσφορά "ή δουλεύεις ή απολύεσαι".

● Οι δύο αστυνομικοί της ασφάλειας που δουλεύουν στο συγκεκριμένο κατάστημα για τις ληστείες δεν εμφανίστηκαν σήμερα, παρόλο που τα στελέχη είχαν υποσχεθεί προφορικά ότι θα τους φέρουν εκεί.

Επιτέλους κύριοι, κάντε την αυτοκριτική σας και σταματήστε να περιφέρεστε παριστάνοντας τους σοκαρισμένους. Είστε οι υπεύθυνοι για αυτό που έγινε σήμερα και σε κάποιο ευνομούμενο κράτος (σαν κι αυτά που κατά καιρούς χρησιμοποιείτε σαν παράδειγμα από τηλεοράσεως) θα ήσασταν ήδη κρατούμενοι για τις παραπάνω πράξεις. Με δόλο έχασαν τη ζωή τους οι συνάδερφοί μου σήμερα. Δόλο της τράπεζας και του κ.Βγενόπουλου προσωπικά, που έδωσε εντολή, όποιος δε δουλέψει να μην έρθει αύριο στο γραφείο.
''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''''

Θεωρούμε ότι κανένας από όσους χρησιμοποίησαν τις μολοτοφ για να κάψουν την τράπεζα δεν είχαν πρόθεση να δολοφονήσουν οποιονδήποτε. Η κακή συγκυρία και η σε μεγάλο βαθμό μαλακισμένη νοοτροπία (πείτε το και ανευθυνότητα) των μολοτοφάκιδων προστίθενται σε μια μεγάλη εγκληματική ενέργεια από την πλευρά των αφεντικών: το να θεωρούν τα μέτρα εργασιακής ασφάλειας περιττά έξοδα. Το θέμα της εργασιακής ασφάλειας ήταν διακύβευμα έντονων αγώνων στην δεκαετία του 60 και 70.

Το καλύτερο που θα μπορούσε να γίνει είναι να μην πολιτικοποιηθούν τα τρία θύματα: ούτε δικά μας να είναι, ούτε δικά τους. Να πολιτικοποιηθούν οι ευθύνες του καθενός για το συμβάν. Κυρίως ας λειτουργήσει ως μάθημα (με πολύ ακριβά δίδακτρα): ότι η φωτιά καίει.

Βέβαια ήδη (χωρίς να μας εκπλήσσει) οι από πάνω έχουν κάνει ήδη την διαχείριση του συμβάντος: ταύτισαν την μαζική διαδήλωση με κάποιους μολοτοφάκιδες και τους μολοτοφάκιδες με την αντιεξουσία και όλους αυτούς με δολοφόνους (εδώ). Η εξουσία ήδη εξαπέλυσε τις δυνάμεις τρομοκράτησης (έτσι και αλλιώς θα γινόταν) με πρόσχημα τα γεγονότα και τους νεκρούς: έχουν εισβάλει σε χώρους οργανώσεων και καταλήψεων, έχουν εισβάλει σε σπίτια σπάζοντας ό,τι έβρισκαν μπροστά τους και τραυματίζοντας κόσμο... και άλλα τέτοια ωραία δημοκρατικά πράγματα. Ο Χρυσοχοίδης αποκάλεσε την σημερινή μέρα ως μαύρη ημέρα για την δημοκρατία. Αυτή η φράση είναι κλασσική περίπτωση αντεστραμμένης έννοιας: τις αντιδημοκρατικές πρακτικές της εξουσίας τις επιστρέφει σαν χαρακτηρισμό σε όσους και όσες αντιστέκονται.

Ήδη με τις δηλώσεις των πολιτικών για εθνική συνεννόηση, εθνική ομοψυχία κλπ διαφαίνεται που πάει το πράγμα: απαγόρευση των διαδηλώσεων, των απεργιών και καταστολή γενικά των κοινωνικών αντιστάσεων. Το συμβάν αυτό θα το χρησιμοποιήσουν ως ένα επιπλέον όπλο στο οπλοστάσιό τους. Το δικό μας χρέος είναι να τους αφοπλίσουμε : και κυριολεκτικά και μεταφορικά. Ένα σοβαρό κοινωνικό κίνημα, μεταξύ των άλλων, θα πρέπει να έχει ως στόχο τον αφοπλισμό της εξουσίας: ειδικά στην δημοκρατία που δεν υπάρχουν αδιέξοδα, δεν υπάρχει και ανάγκη της ένοπλης διασφάλισής της... Στην δημιο-κρατία όμως;

Ένα είναι σίγουρο: η κατάσταση είναι βουτηγμένη στο μπαρούτι.
Επίσης, σημερινή διαδήλωση ήταν μαζικότατη (χωρίς να σημαίνει από μόνο του κάτι). που δείχνει ότι ένα μεγάλο μέρος του λαού είναι αντίθετο με τα μέτρα. Μαζικοί αγώνες σημαίνει κοινωνική δράση. Αν κάτι τρομάζει την εξουσία είναι το ωστικό κύμα της βίαιης κατάρρευσης της ιδεολογίας της. Χρέος μας είναι να εντείνουμε αυτή την κατάρρευση.

Οι αγώνες πρέπει να συνεχιστούν...

...

2010-05-04T21:51:00.004+03:00

Ένα από τα ζητήματα που τίθενται ανοιχτά είναι αυτό του δημόσιου χώρου και των δημόσιων οργάνων. Υπό το πρίσμα της λογικής αφού η ΕΡΤ είναι δημόσιο όργανο θα έπρεπε να είναι ανοιχτή στον καθένα που επιθυμεί να εκφράσει γνώμη και άποψη.
Αλλά η εξουσία διαχειρίζεται το δημόσιο υπέρ της, αλλοτριώνοντάς το, αλλοτριώνοντας το ίδιο το δημόσιο από τον εαυτό του: δηλαδή το δημόσιο επειδή είναι δημόσιο δεν ανήκει σε κανέναν αφήνοντας χώρο να ανήκει σε αυτόν που, υποτίθεται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, τον αντιπροσωπεύει.
Αλλά μια δημόσια πλατεία είναι δημόσια όταν ο καθένας μπορεί να πάει και να κάνει οτιδήποτε θέλει. Το οτιδήποτε θέλει είναι ένα πρόβλημα που θα το λύσει η εκόστωτε σύνθεση των ατόμων εκείνου του χώρου. Η απαγόρευση και η εκ των προτέρων επιτρεπτότητα είναι αυτών που θέλουν να κατέχουν και να επιτάσσουν: δηλαδή της εξουσίας.
Το ίδιο συμβαίνει και με τον δημόσιο διάλογο: ο καθένας μπορεί και πρέπει να λέει ό,τι θέλει. Το τι θα λέει είναι πρόβλημα το οποίο θα το κρίνει η εκάστοτε σύνθεση των διαλογούντων.

Στην ΕΡΤ και στην κάθε ΕΡΤ ο καθένας έχει το δικαίωμα να πάει όποτε θέλει και να πει ό,τι θέλει. Αυτό ισχύει και για τα ιδιωτικά κανάλια: από την στιγμή που εκπέμπουν σε δημόσιο χώρο (ο αέρας είναι δημόσιος χώρος) και από την στιγμή που τίθενται σαν μέσα δημόσιου διαλόγου, ο καθένας μπορεί να πάει και να ζητήσει τον λόγο. Κάθε παρεμπόδιση αντίκειται στις αρχές του δημοκρατικού διαλόγου.

Το ίδιο και για την Ακρόπολη. Όποιος θέλει μπορεί να ανέβει και να κάνει ό,τι θέλει από το να αναρτήσει ένα πανό μέχρι το να φωτογραφηθεί με κατεβασμένα βρακιά και τον κώλο έξω.

Τα λέμε όλα αυτά γιατί η ίδια σχεδόν προσέγγιση γίνεται και στην σφαίρα της οικονομίας: η εξουσία διαχειρίζεται τον κοινωνικό πλούτο με τρόπο που να τίθεται όχι ως τέτοιος αλλά ως σαν να ανήκει σε όσους, υποτίθεται με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, τον παράγουν: δηλαδή το κεφάλαιο ή οι καπιταλιστές ή οι επιχειρηματίες ή οι κεφαλαιοκράτες ή οι...
Η δημόσια σφαίρα στην οικονομία, όσα δημιούργησαν δηλαδή οι (εργατικοί και όχι μόνο) κοινωνικοί αγώνες του παρελθόντος για την έμμεση αύξηση της ευκολίας (μείωση της δυσκολίας) της προλεταριακής αναπαραγωγής βρίσκονται στο στόχαστρο της εξουσίας γιατί ακριβώς εκεί στις προλεταριακές ανάγκες υπάρχει πολύ μεγάλος χώρος για ιδιοποίηση και εκμετάλλευση: είναι πολλά τα λεφτά...
Η πολιτική του νεοφιλελευθερισμού έγκειται ακριβώς σε αυτό: να ιδιωτικοποιήσει όσα περισσότερα δημόσια αγαθά γίνεται και να κάνει όσο περισσότερο δύσκολες τις συνθήκες της προλεταριακής αναπαραγωγής . Γιατί αν θεωρήσουμε τον πλούτο που παράγεται σαν μια τυρόπιτα, η προλεταριακή αναπαραγωγή είναι ένα στόμα που τρώει ένα κομμάτι της. Η δουλειά της εξουσίας και των αφεντικών είναι να μειώσουν όσο γίνεται περισσότερο αυτό το κομμάτι (ας μην μπούμε στις αντιφάσεις του καταναλωτικού καπιταλισμού, θα μπλέξουμε).
Οι περικοπές στους μισθούς, η ευελιξία στην εργασία και η μείωση των δαπανών για το δημόσιο είναι μια πολιτική επιλογή που βαδίζει στην κατεύθυνση του νεοφιλελευθερισμού. Και πρέπει να το κατανοήσουμε πολύ καλά αυτό: τα μέτρα που παίρνει το ΠΑΣΟΚ δεν είναι μονόδρομος. Είναι πολιτική επιλογή. Και πολιτική επιλογή σημαίνει ότι μεταξύ δύο συνιστωσών επιλέγεται να ευνοηθεί η μία: Για αυτό το λόγο λέμε ότι το πραξικόπημα του ΠΑΣΟΚ είναι ταξική επίθεση: γιατί επιλέγει, προκειμένου να κρατηθεί στη θέση (ή και για να αυξήσει αυτή τη θέση) του παγκόσμιου ανταγωνιστικού συσχετισμού για όφελος των αφεντικών, να επιβάλει την εξαθλίωση σε ένα υπόλοιπο μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Τα μέτρα του ΠΑΣΟΚ δεν είναι αντικοινωνικά (θα υπάρξουν ευνοημένοι): είναι αντιλαϊκά και αντιταξικά=αντιπρολεταριακά.

Ένα καθήκον του σύγχρονου ταξικού αγώνα είναι ο επαναπροσδιορισμός και η επαναοικειοποίηση του δημόσιου χώρου: είτε αυτό λέγεται πλατεία, είτε τηλεόραση είτε χώρος παραγωγής (οποιασδήποτε παραγωγής).

'''''''''''''''''''''''''''''''
Στο παραπάνω βίντεο: ο μόνος πραγματικός δημοκρατικός διάλογος που μπορεί να αναπτύξει η εξουσία είναι αυτός που φαίνεται περίπου στο χρονικό σημείο 2.40

καλή θέαση, καλή ακρόαση, και καλόν διαλογισμόν... (δημοκρατικόν διαλογισμόν, φυσικά).

Από τον νεοφιλελευθερισμό στον οικονομικό πόλεμο

2010-04-24T23:04:00.004+03:00

Αναδημοσίευση από εδώ.

Από τον νεοφιλελευθερισμό

στον οικονομικό πόλεμο:

6 θέσεις για την σημερινή ταξική συγκυρία

ΘΕΣΗ 1:

Υπάρχει παγκόσμια κρίση αναπαραγωγής του καπιταλισμού και γι’ αυτό κρίση του

ελλαδικού καπιταλισμού.

Δεν είναι μόνο ο ελλαδικός καπιταλισμός σε κρίση αλλά ο παγκόσμιος.

Και είναι σε κρίση λόγω της πολύμορφης, παγκόσμιας ταξικής αντίστασης που δεν επιτρέπει στο κεφάλαιο (κυρίως της Δύσης) να αξιοποιήσει επαρκώς τα συσσωρευμένα κεφάλαια (ήδη από τη δεκαετία του ’70) και να δημιουργήσει ένα νέο κύκλο κερδοφορίας στα επίπεδα του μεταπολεμικού θαύματος. Αυτά έχουν περιγραφτεί αλλού (http://rizospastes.blogspot.com/2008/10/2.html ).

Το θέμα είναι ότι η κρίση στην Ελλάδα είναι όψη της παγκόσμιας κρίσης.

Και είναι μια συγκεκριμένη όψη: αυτή των αναπτυγμένων χωρών

(Αμερική, Ε.Ε., Ιαπωνία κ.α.), η όψη που ονομάζουν «κρίση χρέους»: χρέους του κράτους, των επιχειρήσεων, των νοικοκυριών. Που σημαίνει: χρόνια έλλειψη συναίνεσης (ακόμα και με αντιφατικούς τρόπους, όπως ο δανεισμός) στο να υποβαθμιστεί σφοδρά η ζωή όσων έφτασαν σ’ ένα καλύτερο βιοτικό επίπεδο (σε σχέση με άλλες περιοχές του κόσμου, σε σχέση με περασμένες δεκαετίες).

Η Ελλάδα δεν είναι (πια) περιφέρεια και ας παρουσιάζεται έτσι.

ΘΕΣΗ 2:

Ο ελλαδικός καπιταλισμός ανέπτυξε συγκεκριμένο ρόλο για την ευρωπαϊκή καπιταλιστική (ανα)παραγωγή,

και συνάμα για την παγκόσμια

Μετά από 30 χρόνια ανάπτυξης της διαδικασίας της «παγκοσμιοποίησης», στον σημερινό διεθνοποιημένο καπιταλισμό, κάθε χώρα έχει έναν «πιο συγκεκριμένο», «εξειδικευμένο» ρόλο για τον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας, για την καπιταλιστική (ανα)παραγωγή: για την περιφερειακή καπιταλιστική αναπαραγωγή (σε Ε.Ε., Ν.Α. Ασία, Λατινική Αμερική κτλ.), και συνάμα, για την παγκόσμια.

Κάποιες χώρες, συνήθως της ίδιας γεωπολιτικής περιφέρειας, έχουν κοινούς ρόλους.

Αλλά υπάρχουν ανισομέρειες.

Δηλαδή ο ρόλος της Σαουδικής Αραβίας στην παραγωγή πετρελαίου δεν είναι ανάλογος με αυτόν του Κουβέιτ.

Ο ελλαδικός καπιταλισμός, ως μέρος -εδώ και 30 χρόνια- του ευρύτερου καπιταλιστικού μπλοκ της Ευρωπαϊκής Ένωσης (και των γεωπολιτικών-οικονομικών συμφερόντων που εκφράζει αυτό το μπλοκ συνολικά), έχει και αυτός έναν «συγκεκριμένο» ρόλο, που συμπυκνώνεται στα εξής 3 σημεία της (περιφερειακής και παγκόσμιας) καπιταλιστικής (ανα)παραγωγής:

α) παράγει/εξάγει σημαντικές τουριστικές υπηρεσίες, κυρίως για τα υπόλοιπα μέλη της περιφέρειας της Ε.Ε.

β) ελέγχει ένα μέρος του παγκόσμιου εμπορίου μέσω της ελληνόκτητης ναυτιλίας. Όχι τόσο το ελληνικό κράτος, αλλά οι διεθνιστές έλληνες εφοπλιστές, που μέρος των κεφαλαίων τους επένδυαν και επενδύουν στη μαμά-πατρίδα (σε τράπεζες, τηλεπικοινωνίες, μμε κ.α.).

β) παράγει/εξάγει κομβικές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες στον χώρο της Ν.Α. Ευρώπης, σε χώρες που μπορεί να μην είναι τυπικά, θεσμικά, μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά είναι «προ των πυλών». Χώρες που αυτές θα έπρεπε να χαρακτηριστούν σήμερα «η περιφέρεια της Ευρώπης». Το ελλαδικό κράτος και κεφάλαιο έχουν παίξει κομβικό ρόλο στο να γίνουν αυτές οι χώρες εταίροι της Ένωσης, δηλαδή του νεοφιλελεύθερου σχεδίου της καπιταλιστικής ανάπτυξης. Και οι «εξαγωγές» της Ελλάδας, με τη μορφή επενδυτικών κεφαλαίων, δεν περιορίζονται μόνο στον χρηματοπιστωτικό τομέα αλλά αναπτύσσονται και στον τομέα της ιδιωτικής υγείας, στις κατασκευές, στο εμπόριο, στη βιομηχανία κ.α. Μιλάμε για τα ελληνικά κεφάλαια που έκαναν «business στα Βαλκάνια» εκμεταλλευόμενες το φθηνό εργατικό κόστος.

Θα πρέπει να πούμε εδώ ότι, και βιομηχανικά αγαθά, και αγροτικά προϊόντα παράγονται στην Ελλάδα, δεν είναι μια χώρα που «δεν παράγει τίποτα» όπως με στόμφο λέγεται, από έλληνες και ξένους «αναλυτές». Το ισοζύγιο 1 προς 3 (ένα αγαθό/υπηρεσία εξάγεται, 3 εισάγονται) θεωρείται σήμερα το «μεγάλο πρόβλημα», δηλαδή αυτά που παράγει η ελληνική οικονομία δεν είναι αρκετά, δεν είναι ανταγωνιστικά προϊόντα και υπηρεσίες, οι εξαγωγές της είναι μικρές σε σχέση με τις εισαγωγές. Δεν έχουμε λοιπόν μια «ανταγωνιστική, εξαγωγική οικονομία,» και «έτσι δημιουργήθηκε σταδιακά και το υπέρογκο έλλειμμα και χρέος». Κανείς δεν μιλά για την παγκόσμια κρίση που ειδικά για την Ελλάδα σημαίνει κρίση του παγκόσμιου εμπορίου, κρίση του τουρισμού, κρίση στις επενδύσεις στο εξωτερικό (σε Βαλκάνια, Τουρκία κτλ.). Κρίση δηλαδή των επιχειρηματιών και των πλάνων τους. Μιλούν για έλλειψη ανταγωνιστικότητας γενικά, που στο κοινού νου μεταφράζεται ως ακριβό κόστος εργασίας. Ακόμα, κανείς δεν λέει σε τι μπορεί να γίνει πιο ανταγωνιστική η ελληνική οικονομία: στο ρύζι, το φάρμακο, την αυτοκινητοβιομηχανία; Μπορεί πραγματικά να γίνει πιο ανταγωνιστική σε όλα; Και ακόμα περισσότερο, κανείς δεν λέει το εξής: ότι οι εξαγωγές συνειδητά δεν επιδιώχθηκαν ως πρώτη προτεραιότητα τα τελευταία 20 χρόνια που κυριάρχησε το ευρωενωσιακό νεοφιλελεύθερο σχέδιο. Το αντίθετο μάλιστα π.χ. η Κοινή Αγροτική Πολιτική συρρίκνωσε σημαντικούς τομείς που η ελλαδική παραγωγή θα μπορούσε να έχει κάποιο εξαγωγικό χαρακτήρα. Κάνουν σαν να ανακαλύπτουν την Αμερική, όταν λένε ότι «η χώρα δεν παράγει τίποτα, δεν εξάγει τίποτα, όλα τα εισάγει, δεν είναι ανταγωνιστική». Η χώρα δεν τόνωσε την ανταγωνιστικότητα/εξαγωγές καθότι πρωταρχικό μέλημα ήταν άλλο:

η επιρροή/επέκταση του ευρωενωσιακού σχεδίου καπιταλιστικής ανάπτυξης στον χώρο της Ν.Α. Ευρώπης, της «νέας Ευρώπης».

Και αυτόν το ρόλο, αυτό το μέλημα προώθησαν, για 20 χρόνια, όλοι: οι ελληνικές κυβερνήσεις, οι ευρωπαίοι εταίροι, τα κυρίαρχα ελλαδικά και ξένα κεφάλαια (τράπεζες, βιομηχανίες, επιχειρηματικοί όμιλοι). Και με αυτόν τον ρόλο, με τα κέρδη, τα οφέλη, την γεωπολιτική επιρροή αυτού του ρόλου, μπήκε η Ελλάδα στο σκληρό ευρώ, στην ΟΝΕ, έκανε Ολυμπιακούς Αγώνες, έγινε η «ισχυρή Ελλάδα».

ΘΕΣΗ 3:

Η Ελλάδα δεν είναι «περιφέρεια» λόγω της ταξικής πάλης, λόγω της ιστορίας της.

Αυτός είναι ένας άλλος λόγος που η Ελλάδα δεν είναι «περιφέρεια». Το εργατικό και αντικαπιταλιστικό της κίνημα έχει ανάλογη ιστορία και κατακτήσεις με αυτές των δυτικών ευρωπαϊκών χωρών. Σαν κοινωνικός σχηματισμός θυμίζει περισσότερο Ιταλία ή Ισπανία παρά Βουλγαρία ή Τουρκία. Και η παράδοση αντίστασης επικρατεί μέχρι σήμερα. Κάτι που εκφράστηκε σφοδρά, μόλις έναν χρόνο πριν, με την εξέγερση του Δεκέμβρη. Ο ρόλος που «υπερίσχυσε» (μέσα από πολλές παραμέτρους) για τον ελλαδικό καπιταλισμό -να κάνει/διαχειριστεί επενδύσεις για να προωθήσει οικονομικά-τεχνικά την καπιταλιστική ανάπτυξη στη Ν.Α. Ευρώπη και όχι να φτιάξει μια εξαγωγική οικονομία όπως του Μεξικού για τις ΗΠΑ) δεν έχει να κάνει μόνο με την γεωγραφική εγγύτητα με τη Νέα Ευρώπη, αλλά και με τον ταξικό συσχετισμό μέσα στον ελλαδικό κοινωνικό σχηματισμό, έχει να κάνει με τους «απείθαρχους» που έριξαν τελικά τη νεοφιλελεύθερη κυβέρνηση Μητσοτάκη στις αρχές του ’90 και δεν ήταν έτοιμοι να υποτιμηθούν τόσο, όσο οι γείτονες τους βαλκάνιοι (που υποτιμήθηκαν, εντός και εκτός ελλαδικών συνόρων, τόσο από το ελληνικό κράτος όσο και από τους έλληνες εργοδότες).

ΘΕΣΗ 4:

Δεν είμαστε κερδοσκοπικό ή νεοφιλελεύθερο «πείραμα»,

αυτά τα έχουν κάνει,

είμαστε «στοίχημα» για την υποβάθμιση και πειθάρχηση όλων των λαών της ΕΕ ως μέσο ξεπεράσματος της κρίσης και διεκδίκησης της ηγεμονίας από ΗΠΑ-Κίνα

Οι ανισομέρειες των οικονομιών των χωρών της ευρωζώνης είναι ανάλογες με αυτές των πολιτειών των ΗΠΑ. Δηλαδή η ευρωζώνη είναι αρκετά συνεκτικός οικονομικός χώρος, και ας υπάρχει μια μεγάλη ανισομέρεια ως προς τον εξαγωγικό ρόλο της Γερμανίας (που παράγει/εξάγει καινοτομία που καμιά άλλη χώρα δεν μπορεί).

Σε αυτόν τον συνεκτικό οικονομικό χώρο, το ερώτημα «τι θα γίνει με την Ελλάδα» είναι πρόβα του «τι θα γίνει με όλες τις χώρες της ευρωζώνης». Χωρίς να πρέπει να ισοπεδώνουμε τις ιστορικές διαφορές και κληρονομιές των κοινωνικών σχηματισμών, το ερώτημα, σε μια τέτοια βάση και σύγκριση μπαίνει. Η Ελλάδα δεν είναι ένα πείραμα, αλλά ένα στοίχημα.

Ένα στοίχημα με μικρό ρίσκο οικονομικά (μπαίνει σε μια χώρα που παράγει μόλις το 2% του ΑΕΠ της Ε.Ε.), ένα στοίχημα με μεγάλο ρίσκο πολιτικά: η κοινωνία της, που πρόσφατα γνώρισε αναταραχή (Δεκέμβρης) και ακόμα έχει «ακαμψίες», είναι κρίσιμος δείχτης μέτρησης για τις συνολικότερες (ευρωπαϊκές) κοινωνικές αντιδράσεις - αντιδράσεις στο σχέδιο ξεπεράσματος της καπιταλιστικής κρίσης που επιλέγει αυτή τη στιγμή το ευρωπαϊκό (μαζί και ελλαδικό) «ηγεμονικό» κεφάλαιο: νεοφιλελεύθερη θεραπεία, δηλαδή σφοδρή υποτίμηση/καταστροφή κεφαλαίου και εργασίας ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ.

Ή να το πούμε πιο λιανά: ό,τι θα γίνει στην Ελλάδα θέλουν οι (κυρίαρχοι) αστοί να το κάνουν και στην Γερμανία, δεν είναι η Γερμανία εκτός του σχεδίου υποτίμησης του βιοτικού επιπέδου/αύξησης της γενικής ανταγωνιστικότητας, δεν είναι αυτή που, σαν κράτος, σαν οικονομία, πιέζει για τα νέα μέτρα. Άρα η μάχη της Ελλάδας θα επηρεάσει όλη την Ευρώπη.

Όσο για το ποιο είναι το ηγεμονικό, κυρίαρχο κεφάλαιο στην Ευρώπη, που τα θέλει όλα αυτά, δεν είναι δύσκολο να το αναγνωρίσουμε. Είναι το ίδιο που κήρυξε τον «πόλεμο στις ρυθμίσεις του Ομπάμα» στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού:

το τραπεζικό.

Το τραπεζικό/χρηματιστηριακό κεφάλαιο, με ουρά το βιομηχανικό, είναι αυτό που θέλει πρώτα και κύρια να προωθήσει τη νεοφιλελεύθερη θεραπεία.

Σε Ελλάδα και Ευρώπη λένε:

Αρκετά τα δανεικά χωρίς ανταπόκριση! Ανταγωνιστικότητα τώρα!

Και κηρύττουν τον πόλεμο στην εργατική τάξη και τις ιστορικές της κατακτήσεις.

Και με αυτά που προωθούν, στρέφονται και ενάντια στο εμπορικό, επισιτιστικό, κατασκευαστικό κεφάλαιο, ενάντια στις υπηρεσίες, ενάντια στους «μικρούς» (μαγαζάτορες, εργολάβους κτλ.), που πλήττονται από τη μείωση της κατανάλωσης, που είχαν κερδίσει πολλά τα προηγούμενα χρόνια από την πολιτική του δανεισμού, που οι δασμοί, η προστασία του εισοδήματος δεν τους χαλάει (αρκεί να μην είναι για τους δικούς τους εργάτες).

Οι αστοί, αφού αντιμετώπισαν αρχικά την κρίση με κρατικό παρεμβατισμό που διέσωσε τις τράπεζες και τις μεγάλες βιομηχανίες (αλλά φέσωσε τα κράτη), κατάλαβαν πως το financial fix, η πολιτική των δανείων και των κερδοσκοπικών χρηματικών επενδύσεων έχει τα όρια της και έβαλαν ως πρώτη προτεραιότητα τη γενική ανταγωνιστικότητα και το ισχυρό νόμισμα, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για όλη την Ε.Ε. Διότι τώρα νιώθουν ξεκάθαρα ότι η Κίνα είναι εδώ (φέτος έγινε η πρώτη εξαγωγική δύναμη του κόσμου ξεπερνώντας τη Γερμανία και η οικονομία της έχει αναπτύξει πάλι ραγδαίους ρυθμούς ανάπτυξης), η Ν.Κορέα και η Ινδία καταφθάνουν, τώρα καταλαβαίνουν ότι το G8 δεν έχει πια νόημα και πρέπει να γίνει G20, τώρα βλέπουν πως και οι ΗΠΑ τα έχουν χάσει μπροστά στην απώλεια της ανταγωνιστικότητας των προϊόντων τους και έχουν π.χ. σκυλιάσει να πιέζουν το κινέζικο κράτος να κάνει ανατίμηση του γουάν.

Και τί προωθούν συγκεκριμένα: τη λύση της εποπτείας μέσω ΕΕ-ΔΝΤ, τη λύση των

σφοδρών νεοφιλελεύθερων μέτρων τύπου Αργεντινής.

Είναι σίγουρες δηλαδή οι ιδιωτικοποιήσεις σε ΔΕΚΟ και ό,τι αυτό θα σημάνει (απολύσεις), είναι σίγουρες οι στρατιές ανέργων από τους συμβασιούχους (και όχι μόνο) του δημοσίου και κυρίως των Δήμων (σχέδιο Καλλικράτης), είναι σίγουρο το αντιδραστικό νέο Ασφαλιστικό τον Μάη κ.α. πολλά….

Να περιμένουμε μήπως ότι θα γίνουμε «Αργεντινή»;

Δεν είναι αστείο. Δεν θα σταματήσουν να μας πιέζουν, είναι σίγουρο,

θα το πάνε όσο αντέχουμε, για «να γίνουν οι έλληνες όσο το δυνατόν πιο ανταγωνιστικοί»… (και να σκεφτεί κανείς πως, σε εργατοώρες, είμαστε από τους σκληρότερα εργαζόμενους των αναπτυγμένων χωρών).

Αλλά είναι λίγο πιο «σοφοί». Μετά τις αποτυχίες του ΔΝΤ την προηγούμενη εικοσαετία, μέχρι και οι αστοί, ειδικά οι ευρωπαίοι, καταλαβαίνουν τις «υπερβολές» του ταμείου.

Και επιπλέον, η Αργεντινή που φέραμε ως παράδειγμα, δεν ήταν στην ευρωζώνη, δεν ήταν μέρος ενός νομίσματος μιας ευρύτερης περιφέρειας, και ήταν «ορθάνοιχτη» στην –πάντα μεγαλύτερη- αρπακτικότητα του αμερικάνικου κεφαλαίου στην Λατινική Αμερική.

Η Αργεντινή, υπό το βάρος της εξέγερσης, άφησε το δολάριο, πήγε ξανά στο πέσο, έκανε υποτίμηση, έκανε στάση πληρωμών. Αυτή η σειρά γεγονότων, ή απλά η στάση πληρωμών, είναι πολύ πιο δύσκολο να λάβει χώρα στην περίπτωση της Ελλάδος και απαιτείται ασφαλώς σφοδρή κοινωνική αντίδραση στα μέτρα που θα παίρνονται.

Πιο πιθανό είναι να αλλάξει η συνολικότερη ευρωπαϊκή πολιτική, να γίνει αναδιαπραγμάτευση του χρέους χωρίς στάση πληρωμών (άλλωστε το χρέος της Ελλάδας ΔΕΝ ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΝΑ ΜΕΙΩΘΕΙ αφού υπάρχει παγκόσμια κρίση, ύφεση, κρίση στο παγκόσμιο εμπόριο-ναυτιλία, στον τουρισμό, στις οικονομίες των Βαλκανίων κτλ.), παρά να οδηγηθεί η Ελλάδα σε χρεοστάσιο που βάζει σε κίνδυνο το νόμισμα και όλο το ευρωπαϊκό καπιταλιστικό οικοδόμημα τόσων χρόνων. Γιατί μη ξεχνάμε: η Ε.Ε., σήμερα, είναι η μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου και αξιώνει να γίνει το νόμισμα της το κύριο αποθεματικό μέσο, αξιώνει να υπονομεύσει τη νομισματική ηγεμονία των ΗΠΑ (την γεωπολιτική-πολεμική ηγεμονία δεν μπορεί) και να αντιμετωπίσει τον αναδυόμενο γίγαντα-Κίνα ως προς την ανταγωνιστικότητα.

ΘΕΣΗ 5: Τώρα είναι η ώρα τους

Το «στοίχημα» για την Ελλάδα μόνο ένας αστικός σχηματισμός μπορεί να φέρει εις πέρας και μόνο σε μια συγκεκριμένη ιστορική συγκυρία: ο σχηματισμός αυτός είναι το κόμμα του ΠΑΣΟΚ, ο πολιτικός σχηματισμός με τη μεγαλύτερη διείσδυση στις εργατικές και λαϊκές μάζες. Και η συγκυρία είναι αυτή που η ΝΔ αποδοκιμάστηκε σφοδρά, που δεν υπάρχει δηλαδή εναλλακτική κοινοβουλευτική, αστική λύση (διότι η Αριστερά, αυτή, η παραδοσιακή, πολιτική Αριστερά της Ελλάδος, η Αριστερά του 20^ου αιώνα, έχει πια απαξιωθεί – φάνηκε και από τον Δεκέμβρη, βγάζει μάτι και σήμερα).

Αλλά το κύριο σημείο για την ταξική συγκυρία είναι τελείως άλλο:

η μισθωτή εργασία έχει είτε οικονομικά, είτε πολιτικά, αποδιαρθρωθεί και συνάμα η «νέα» εργατική τάξη δεν έχει ακόμα συγκροτηθεί και αναπτυχθεί σε ένα νέο ταξικό κίνημα, με νέες μορφές οργάνωσης που αντιστοιχούν στην κατάσταση της π.χ. επιτροπές προσωρινών ή ανέργων ή γειτονιάς κτλ.

Ο κύκλος αγώνων του 2006-2009 έδειξε ξεκάθαρα ότι:

α) από τη μια πλευρά η μισθωτή εργασία στις κρίσιμες παραγωγικές ηλικίες και κλάδους βρίσκεται, είτε σε αποσύνθεση, χωρίς οργάνωση και δύναμη,

είτε διαμεσολαβείται από συναινετικές, «ρεαλιστικές» δυνάμεις που θα συμφωνήσουν ότι «τα μέτρα είναι άδικα αλλά αναγκαία».

Σε αυτή την κατάσταση, η έλευση των απολύσεων και των λουκέτων σε «μεγάλους παίχτες των κλάδων» τρομοκρατεί και φιμώνει τους πάντες

(π.χ. στα τρόφιμα-ποτά κάνει πια απολύσεις και η ΦΑΓΕ, στις ταχυμεταφορές έχουμε το κανόνι της Ιντεράτικα, στα ΜΜΕ είχαμε το κανόνι του Ελ.Τύπου και οι απολύσεις συνεχίζονται, στις ασφάλειες είχαμε την Ασπίς Πρόνοια, στις τηλεπικοινωνίες η Wind απολύει, λουκέτο για την Elite στην υπόδηση, έκλεισε η φαρμακαποθήκη του Ιπποκράτη και πάει λέγοντας…)

β) από την άλλη πλευρά, έχει εμφανιστεί ένα κύμα αγωνίας και εξέγερσης από το νέο εργατικό δυναμικό και από τους φοιτητές και μαθητές που κατά περίπτωση οδηγεί σε νέες κοινωνικές συγκροτήσεις που αμφισβητούν τα πάντα: τον παραδοσιακό συνδικαλισμό, τη δημοκρατία της μεταπολίτευσης, τη ρεαλιστική οικονομία της αγοράς κτλ. Αυτός ο κόσμος όμως είναι διάχυτος, κινητικός, προσωρινός, δεν συγκροτείται εύκολα.

Τώρα λοιπόν είναι η ώρα για τους αστούς:

η μισθωτή εργασία έχει αποδιαρθρωθεί

(είτε πολιτικά με την έλλειψη αγώνων π.χ. δημόσιο, ΔΕΚΟ, είτε οικονομικά με την ανεργία/επισφάλεια π.χ. κατασκευές, κομμάτια της μεταποίησης) και συνάμα η νέα εργατική δύναμη δεν έχει ακόμα δυνατή συγκρότηση και επιρροή στην παραγωγή για να την σταματήσει.

ΚΑΙ ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΕΠΙΔΕΙΝΩΝΟΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΟΛΥΣΕΙΣ, ΠΟΥ ΑΠΟΔΙΟΡΓΑΝΩΝΟΥΝ, ΝΕΑ ΚΑΙ ΠΑΛΙΑ ΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ.

ΘΕΣΗ 6: Τώρα είναι και η ώρα μας

Είμαστε το «στοίχημα» τους λοιπόν. Τους έχουμε όλους απέναντι μας. Τι κάνουμε;

Α) Συστράτευση. Των πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων ενάντια στα μέτρα που (συνεχώς θα) παίρνονται και, ακόμα πιο σημαντικό, συστράτευση για τη στήριξη και σύνδεση των πολλών μεμονωμένων αγώνων που σίγουρα θα ξεσπάνε από εδώ και πέρα. Κομβικά μπαίνει το ζήτημα της οργάνωσης των απολυμένων/ανέργων, όταν αυτοί θα βιώσουν ότι δεν υπάρχει πια μέλλον, όταν οι αποζημιώσεις, οι αποταμιεύσεις, οι θέσεις «μαύρης εργασίας» θα έχουν εκλείψει. Όσο για τις πολιτικές διαφωνίες χρόνων, δεν θα λυθούν τώρα, άμεσα, σε μια φάση αντιφατικών συναισθημάτων, οργής, απογοήτευσης, αμηχανίας του «πολιτικοποιημένου» κόσμου. Συστράτευση σημαίνει κατανόηση της κρίσιμης φάσης από ταξική σκοπιά, σημαίνει άνοιγμα των παρωπίδων, όχι ένωση αλλά συνεργασία στην βάση των κοινωνικών αγώνων. Και πολυμορφία, αναγκαστικά.

Β) Πίεση. Πίεση στα σωματεία για αγωνιστικές αποφάσεις και διαδικασίες συνέλευσης. Αν δεν γίνεται αυτό, πίεση να πάρει ο κόσμος την κατάσταση στα χέρια του και να μην περιμένει τον συνδικαλιστή να «τραβήξει». Πίεση να σπάσει σιγά-σιγά το ΠΑΣΟΚ, δηλαδή ο καθημερινός κόσμος τους. Είναι πολύ σημαντικό ο κόσμος να απεμπλακεί από την ηγεμονία του ΠΑΣΟΚ, από το ιδεολόγημα της αναγκαιότητας: «δεν γίνεται αλλιώς», «είναι αναγκαία τα μέτρα», «προσπαθούμε για το λιγότερο επώδυνο» κτλ.

Γ) Γεγονότα. Καταλήψεις, παρεμβάσεις, μπλοκαρίσματα, γεγονότα που οξύνουν την κατάσταση βοηθούν, και είναι πλήρως κοινωνικά δικαιολογημένα, κοινωνικά ώριμα, στην συγκυρία.

Δ) Υπομονή και συνέχεια. Ο κοινωνικός χρόνος δεν είναι ίδιος με τον πολιτικό. Αυτό που περιμένουμε άμεσα μπορεί να έρθει πολύ αργότερα, ακόμα και μετά από χρόνια, όταν πολλά μέτρα θα έχουν παρθεί εις βάρος μας, όταν οι απολυμένοι θα έχουν καταλάβει πια ότι δεν υπάρχει καθόλου δουλειά, όταν οι αποταμιεύσεις θα έχουν εξαφανιστεί πλήρως και τα νοικοκυριά θα έχουν χάσει σπίτια, αυτοκίνητα, περιουσίες. Εμείς εκεί, συνεχή πάλη, χωρίς χρονοδιάγραμμα, μη λέμε «τώρα ή ποτέ». Η ιστορική εμπειρία άλλωστε κάτι μας διδάσκει: το ’31, δύο χρόνια μετά το κραχ του ’29, η κρίση ήρθε στην Ελλάδα και η εργατική τάξη πέρασε έναν από τους βαρύτερους χειμώνες της ιστορίας της. Δεν έφτανε όμως η υποτίμηση της και έγινε στάση πληρωμών το 1932. Η ανάπτυξη ξεκόλλησε και η υποτιμημένη εργατική τάξη ανασυγκροτήθηκε σιγά-σιγά, και έφτασε 5 χρόνια μετά, να διεκδικεί όσα είχε χάσει, στον μοναδικό Μάη της Θεσσαλονίκης. Αλλά και η Αργεντινή πέρασε αρκετά χρόνια στην φτώχεια και την ύφεση, μέχρι να γίνει η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2001 και να ακολουθήσει η εγκατάλειψη των νεοφιλελεύθερων πολιτικών.

Ε) Διεθνισμός. Τα λαϊκά ομόλογα, οι δασμοί, η προστασία σαν σύνθημα, μόνο εθνοσοσιαλισμό θα φέρουν. Η καταγγελία των Βρυξελλών, των Γερμανών, των κερδοσκόπων, των αγορών, ακόμα και του ΔΝΤ, μόνο εθνικισμό φέρνουν (καίριος εδώ ο λόγος της Αριστεράς). Σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε (λόγω της διαδικασίας της παγκοσμιοποίησης), ή θα ζητήσουμε να κρατήσουμε το βιοτικό επίπεδο μας σε Ελλάδα και Ευρώπη και θα πιέσουμε (συνειδητά ή ασυνείδητα) να ανεβεί το βιοτικό επίπεδο και σε Κίνα, Ινδονησία κτλ. (αυτή είναι η «ταξική απάντηση» στην ανταγωνιστικότητα που μας έχουν πρήξει), ή θα υποτιμηθούμε όλοι οι εργαζόμενοι μαζί, παγκοσμίως. Δεν γίνεται αλλιώς, η ήττα στην Ελλάδα θα είναι ήττα και για τον Κινέζο εργάτη και το ανάποδο…

Ζ) Άρνηση και οργάνωση. Σημαίνει «δεν πληρώνω, δεν πληρώνω».

Πανεύκολα θα έβρισκαν τα 5 δις. των πρόσφατων μέτρων, αν ήθελαν: από την εκκλησία, τους εξοπλισμούς, τον περιορισμό της φοροδιαφυγής για μια χρονιά μόνο.

Το ποσό που έψαχναν είναι της πλάκας, είναι κυριολεκτικά γελοίο.

Είναι πολιτικό σχέδιο να μην το κάνουν, πιο μακροπρόθεσμο, τέρμα τα δανεικά, μείωση του κόστους εργασίας, υποτίμηση βιοτικού επιπέδου, άνοδος της ανταγωνιστικότητας, επιλέγουν νεοφιλελεύθερη θεραπεία για όλη την ΕΕ.

Αν τα πράγματα δεν πάνε καλά, αν το «στοίχημα» δεν βγει τελικά, έτοιμες τις έχουν τις λύσεις, μια χαρά θα διαγράψουν χρέη, μια χαρά θα «χαλαρώσει» το σύμφωνο σταθερότητας.

Άρνηση λοιπόν, ωμή, δεν περνάνε τα μέτρα, ουστ, «εμείς θα πληρώσουμε, είστε με τα καλά σας». Και οργάνωση, οργάνωση αδιαμεσολάβητη, με περιεχόμενα που αφορούν τις καθημερινές μας ανάγκες, τη ζωή μας, το αβέβαιο μέλλον μας.

Ο πόλεμος θα είναι μακρύς και συνεχής, ξεκινάει τώρα και δεν ξέρουμε που θα καταλήξει…

...

2010-04-13T17:30:00.003+03:00

Για όποιον/α είχε κάποια αμφιβολία για την κινητήρια δύναμη του κόσμου:

It's not love or money that makes the world go round, it's photosynthesis.

Mosojidek J.

2010-04-12T12:21:00.003+03:00

Το ύφος της επιτυχίας.

Το εξώφυλλο της παραγγελίας.

...

2010-04-02T20:29:00.005+03:00

Υπάρχει ένα ανέκδοτο:

Ερώτηση: Γιατί πάνε οι αριστεροί στον επιτάφιο;
Απάντηση: Γιατί ακολουθεί πορεία.

---
Από έγκυρες πληροφορίες φέτος οι πορείες μετά τον επιτάφιο δεν θα αποτελούνται από αριστερούς αλλά από κουκουλοφόρους παπάδες και πιστούς που θα φέρουν πανό πάνω στο οποίο θα αναγράφει με μεγάλα γράμματα: κάτω τα χέρια από την εκκλησία. Με μικρότερα θα συνεχίζει: όχι στους φόρους που θέλουν να επιβάλουν στην εκκλησία.
---

Θα συγκεντρωθούν μετά στην πλατεία και στην μέση της θα κάψουν τα νομοσχέδια του φορολογικού νόμου και παρεμπιπτόντως ίσως και κανέναν ξεχασμένο τόμο του Καζαντζάκη.

Ποιος ξέρει; Ίσως να υπάρξουν και ευτράπελα που θα οδηγήσουν σε επεισόδια.
---

Για αύριο οι έγκυρες πληροφορίες λένε ότι δεν θα υπάρξει ανάσταση. Ο κομπάρσος που παίζει τον χριστό που ανασταίνεται, θα κάνει απεργία για τους ίδιους λόγους.

Εν δυο... εν δυο... εν δυο... εν δυο....

2010-03-26T20:50:00.003+02:00

Η αισθητική θα είναι η ηθική του μέλλοντος. Φ.Νίτσε.

Άσχετα με το πως εννοούσε* ο Φρειδερίκος το "αισθητική" και το "ηθική", ένα είναι σίγουρο: ένας από τους θεούς του σήμερα είναι το θέαμα και η καρδιά του θεάματος είναι η αισθητική, αισθητική όμως σαν φαινομενο(-λογία). Όχι φαινομενολογία με την έννοια των φιλοσόφων, αλλά με την έννοια που το ίδιο το θέαμα επιβάλλει: το ότι πραγματικότητα είναι ό,τι παρουσιάζεται ως τέτοια και πραγματικό είναι ό,τι παρουσιάζεται ως τέτοιο.

Ο ντόρος που προκλήθηκε και τα "κεφάλια που θα πέσουν" μετά τα φασιστικά συνθήματα στην χτεσινή παρέλαση (ή αλλιώς επίδειξη καθεστωτικής δύναμης) κινείται σε αυτό που παραθέσαμε πριν: στο επίπεδο της αισθητικής τέτοιες απροκάλυπτες φασιστικές φραστικές συμπεριφορές από κρατικά όργανα πρέπει να αποφεύγονται: κανένα φασιστικό καθεστώς δεν φωνάζει ότι είναι φασιστικό. Απλώς πράττει φασιστικά:

Άλλωστε τον φασισμό τον αισθητικοποιούν πιο αποτελεσματικά οι Τρέμο-Πρετεντέρο-Παπαχελο-Μανδραβέληδες.

Ο καθένας στο πόστο του... και ο κολιός τον Αύγουστο...

Κατά την δικιά μας ανάγνωση των γραπτών του Νίτσε, το τσιτάτο αυτό θεωρούμε ότι δεν λέει τίποτα παραπάνω από το ότι η αισθητική θα είναι η ηθική του μέλλοντος με την έννοια ότι σαν τομέας της φιλοσοφίας θα είναι τόσο διαδεδομένος όσο ήταν στην εποχή του Νίτσε ο τομέας της ηθικής... ίσως πάνω σε αυτό θα μπορούσε να μας πει κάποιος πιο σχετικός με τα του Νίτσε.

Άγις Στίνας Συνέντευξη 1985

2010-03-25T11:10:00.002+02:00

Από εδώ

...

2010-03-14T12:36:00.007+02:00

Μας αρέσει η kathimerini.gr γιατί σε αυτή διαβάζουμε απόψεις που εκφράζουν ρητά τις προσδοκίες του καθεστώτος. Μεταξύ των πολλών απόψεων είναι και αυτή του Παπαχελά (για παράδειγμα εδώ), που ούτε λίγο ούτε πολύ, απευθύνεται στο κράτος να εφαρμόσει αυτό που, μονομερώς, κατέχει: την νομιμότητα της χρήση βίας.

Η νομιμότητα της χρήσης βίας, δηλαδή οι αμέτρητες "σιωπηρές" δολοφονίες, οι αμέτρητες φυλακίσεις, οι αμέτρητες εκβιάσεις, οι αμέτρητες βίες μικρής ή μεγαλύτερης εντασης... των κρατικών οργάνων σε όλους όσους με τον έναν ή τον άλλο τρόπο αποτελούν τους αποδοχείς αυτής της βίας, πηγάζει από την κοινωνική συναίνεση κατά την διάρκεια της "κοινωνικής ειρήνης": δηλαδή όσο δεν υπάρχει μαζική και συντονισμένη αντίδραση, η μη-αντίδραση λαμβάνεται ως συναίνεση και άρα σαν νομιμοποίηση.

Όταν διαταράσσεται όμως η "κοινωνική ειρήνη", όταν οι αντιδράσεις γίνονται μαζικές και συντονισμένες και απονομιμοποιείται η εξουσία, προβάλει η αυτοαναφορικότητα της κρατικής βίας: εκεί που πριν, η άσκησή της, φαινομενικά, ήταν νομιμοποιημένη, κατά την διάρκεια των μαζικών αντιδράσεων η βία εμφανίζεται να ασκείται για να διατηρήσει την νομιμότητά της. Και από την στιγμή που η νομιμότητα της χρήσης βίας εκφράζει και τη νομιμότητα του συστήματος, το σύστημα καθορίζεται από την εφαρμογή της βίας.
Με άλλα λόγια η νομιμότητα του κρατικού συστήματος είναι η νομιμότητα της άσκησης βίας που το ίδιο νομιμοποιεί.

Μετά από τόσους διαλόγους που έχει διεξάγει το καθεστώς με τους κοινωνικούς εταίρους , έχει φανεί τελικά ότι ο μόνος διάλογος είναι η βία του καθεστώτος . Οπότε η μόνη συμμετοχή σε έναν τέτοιο διάλογο είναι αντίδραση στη βία με βία.

Νομίζουμε ότι είναι σημαντικό σε αυτό το σημείο να κάνουμε μια διαφοροποίηση των τύπων βίας. Θεωρούμε ότι η κοινωνική κινηματική βία, που στοχεύει στην αλλαγή των κοινωνικών σχέσεων, εκφρασμένων θεσμικά, νομικά, δικαιϊκά κλπ. για να δημιουργήσει συνθήκες όσο το δυνατόν "περισσότερης ισότητας" ή "περισσότερης ελευθερίας" είναι βία πολιτική που ασκείται στο επίπεδο των κοινωνικών σχέσεων με επιθέσεις σε νόμους, θεσμούς, νοοτροπίες, τάσεις, δυνάμεις κλπ.
Η καθεστωτική βία, αντιθέτως, που είναι εξορισμού πολιτική, στοχεύει στην φυσική εξόντωση αυτών που συμμετέχουν στα κοινωνικά κινήματα, ασκώντας ωμή βία: φυλακίσεις, δολοφονίες, εξορίες κλπ κλπ. Είναι μια βία που ασκείται σε ανθρώπους, δηλαδή στα σώματά τους. Είναι άστοχη οποιαδήποτε ταύτιση αυτών των δύο μορφών βίας.

Οπότε:
Άλλη η βία των μαζικών κινητοποιήσεων και άλλη η βία του καθεστώτος.

Άλλη η βία που καλούν τα διάφορα γκρουπούσκουλα από τα κάτω και άλλη η βία που καλούν τα διάφορα γκρουπούσκουλα από τα πάνω.

Άλλη η βία που προέρχεται από τις δυνάμεις για την ισότητα και την ελευθερία και άλλη η βία που προέρχεται από τις δυνάμεις της καταστολής και της κυριαρχίας.

------

Η συμπύκνωση του καλέσματος του φαιού Παπαχελά θεωρούμε ότι εκφράζεται στο κομμάτι αυτό:

Αυτό το άγχος, ενός θύματος στους δρόμους, είχε επανειλημμένα παγώσει τις κυβερνήσεις Καραμανλή και εμπόδιζε την αστυνομία να κάνει αυτό που το Σύνταγμα ορίζει ως καθήκον της. Ακόμη και σήμερα η κυβέρνηση φοβόταν να ανοίξει την Πανεπιστημίου με τη χρήση αστυνομικής δύναμης για να μη σημειωθούν τραυματισμοί.

Ο Παπαχελάς είναι αυτός που μαζί με την παρέα του (Μάνος και Ανδριανόπουλος) τον Δεκέμβρη του 2008 καλούσαν να βγουν τα τανκς στους δρόμους για να επιβάλουν τον νόμο και την τάξη.

Αλλά επειδή μάλλον τα τανκς παραπέμπουν στην Χούντα και στην εξέγερση του Πολυτεχνείου... που γύρω από αυτή την εξέγερση η μεταπολίτευση δημιούργησε τους μύθους της, η τακτική που θα ήθελαν να ακολουθηθεί είναι αυτή της πρόληψης (εδώ), κρατώντας όσους περισσότερους δυνατόν μεταπολιτευτικούς μύθους ανέπαφους.
Αλλά το ζήτημα είναι: πως είναι δυνατή η προληπτική καταστολή της επερχόμενης κοινωνικής εξέγερσης; Είναι ένα ζήτημα με πρακτικές κυρίως αδυναμίες. Οπότε μάλλον η μόνη λύση θα είναι αυτή του Παπαχελά: για να επιβληθεί ο νόμος και η τάξη, η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ δεν θα πρέπει να κοντοσταθεί μπροστά στο ενδεχόμενο ενός (η και πολλών) θύματος.

Ζήτω η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ... ζήτωωωωωωω!!!
Ζήτω η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ... ζήτωωωωωωω!!!
Ζήτω η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ... ζήτωωωωωωω!!!

Πύρ...

Το τούτο της Τζούλιας

2010-03-13T14:54:00.004+02:00

Μετά από τόσες χιλιάδες πωλήσεις του DVD με την Τζούλια, ήρθε και η δική μας σειρά να ασχοληθούμε και να σχολιάσουμε αυτό το γεγονός.

Προειδοποιούμε όμως ότι δεν έχουμε δει το επίμαχο DVD, και ούτε πρόκειται. Αλλά αυτό δεν μας εμποδίζει από το να καταλάβουμε την αισθητική υποκίνηση, όχι του περιεχομένου, αλλά του περιτυλίγματος, το οποίο είναι και το επίμαχο σημείο.

Δεν θα μιλήσουμε για το περιτύλιγμα κυριολεκτικά, αλλά για τις κινήσεις γύρω από αυτό το προϊόν.

Υπάρχει ένα επίπεδο ανάλυσης από τον Αρανίτση (εδώ) με το οποίο όμως διαφωνούμε με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Κύριο σημείο διαφωνίας είναι ότι δεν θεωρούμε πως ο πρωταγωνιστής του DVD της Τζούλιας είναι η Τζούλια, ούτε ότι η Τζούλια ενσαρκώνει κάποιον μεταμοντέρνο ή νέο τύπο ανθρώπου. Σε αντίθεση θεωρούμε ότι ενσαρκώνει ένα ενεργό θύμα (με την έννοια ότι συμμετέχει στην θυματοποίησή του, αλλά στην κατάληξη, υφίσταται τις συνέπειες του θύματος) της ολοκληρωτικής υπαγωγής του θεάματος στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής προϊόντων και του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής προϊόντων στο θέαμα.

Αντί της Τζούλιας, εμείς θα κοιτάξουμε κατευθείαν σε αυτούς που δημιουργούν το προϊόν, ένα προϊόν που συγκεντρώνει πάνω του τρία είδη προϊόντων: 1) προϊόν διαφήμιση, 2) προϊόν είδηση-πληροφορία και 3) προϊόν υλικό (το DVD καθ’ εαυτό). Το θέμα Τζούλια είναι η υπαγωγή της διαφήμισης, της είδησης και του υλικού προϊόντος, στις απαιτήσεις του καθενός ξεχωριστά. Δηλαδή το "μέσα ενημέρωσης" δημιούργησαν μια είδηση η οποία αποτελεί την διαφήμιση ενός DVD το οποίο είναι η είδηση μιας διαφήμισης, με τρεις διακριτούς αλλά και ταυτόχρονα αλληλεπικαλυπτόμενους στόχους. Και φυσικά με τελικό στόχο το κέρδος (και ως κεφαλαίου αλλά και ως ιδεολογίας).

Μόνο από τις πωλήσεις του DVD έχουμε: 200.000 DVD επί 20,00 ευρώ έκαστο, μας κάνει 4.000.000 ευρουλάκια. Pas mal !!!

Στις συνέπειες αυτής της τακτικής συμπεριλαμβάνονται όλα αυτά που αναφέρει ο Αρανίτσης. Αλλά δεν αποτελεί την έναρξη ενός νέου τύπου ανθρώπου ή κάτι τέτοιο. Αποτελεί την συνεχή μεταμόρφωση του "ανθρώπου" στις επιταγές του κεφαλαίου. Και μην ξεχνάμε ότι το πρώτο κινούν στον καπιταλισμό είναι το κέρδος. Η υπεραξία. Η συσσώρευση.

Θεωρούμε ότι και το θέαμα πάσχει από την ίδια «ασθένεια» όπως η οικονομία [1]: την υπερπαραγωγή. Η υπερπαραγωγή προϊόντων θεάματος αντιστοιχεί σε μια αδυναμία δημιουργίας ζήτησης. Όχι στο σύνολό του, αλλά για την επίτευξη επιμέρους κερδοφόρων κινήσεων. Όπως στην οικονομία, ένα προϊόν για να είναι ανταγωνιστικό θα πρέπει να ενσωματώσει μεγαλύτερη αξία χρήσης, έτσι και το θέαμα πρέπει να αυξήσει την αξία χρήσης του: να γίνει πιο εντυπωσιακό, πιο κραυγαλέο. Και ο πιο πετυχημένος κράχτης για την δημιουργία ζήτησης στο επίπεδο του θεάματος είναι το ΣΟΚ.

Ειδικά όταν οι θεατές-καταναλωτές βρίσκονται σε δινή καταναλωτική κατάσταση, το σοκ πρέπει να είναι έντονο για να τους κινητοποιήσει, προς κατανάλωση.

Ακριβώς με αυτόν τον τρόπο προσεγγίζουμε την τελευταία μεγάλη προσπάθεια δημιουργίας θεαματικού σοκ: την έκθεση Bodies (εδώ).

Θεωρώντας τις βιοπολιτκές προεκτάσεις δευτερεύουσες, η έκθεση Bodies συμπυκνώνει σε μεγαλύτερο βαθμό αυτό που είπαμε παραπάνω. Τα σώματα-πτώματα ήταν η κραυγαλέα διαφήμιση του ίδιου τους του εαυτού. Καταλήγοντας, με κάτι σαν θεαματικό διαλεκτισμό, η ολοένα και μεγαλύτερη αδυναμία των προκλήσεων του θεάματος οδηγεί στην ολοένα και εντονότερη πρόκληση του θεάματος.

[1] Ξεχωρίζουμε το θέαμα από την οικονομία για λόγους ευκολίας, για να αναδειχτεί η σύμπνοιά τους.

Περί μείωσης του βιοτικού επιπέδου κατά 15-20%.

2010-03-10T21:48:00.003+02:00

Μετά την επιβολή των μέτρων λιτότητας, ακούμε διάφορους από εδώ και από εκεί να λένε την περίφημη φράση: «μείωση του βιοτικού επιπέδου κατά 15-20%». Θα προσπαθήσουμε να δούμε λίγο καλύτερα αυτό που περιγράφει ή αποκρύπτει αυτή η φράση.

Προτρέχουμε λέγοντας ότι γενικά δεν είμαστε αλλεργικοί με τους αριθμούς. Οι αριθμοί είναι ποσότητες που μπορεί να βοηθήσουν στην αντίληψη ενός μεγέθους, και έτσι μας είναι αρκετά χρήσιμο εργαλείο για πολλά θέματα.

Στην προκειμένη περίπτωση όμως, τα πράγματα είναι λίγο διαφορετικά. Μια μείωση κατά τάδε ποσοστό από μόνο του δεν λέει τίποτα συγκεκριμένο για το «μέγεθος» βιοτικό επίπεδο. Πέραν της διαφωνίας μας με τα μέτρα, γιατί αποτελούν αύξηση και ένταση των εκμεταλλευτικών όρων από τους κυρίαρχους, υπάρχει ακόμα ένα σημαντικό σημείο. Τουλάχιστον εμείς εδώ, που προσπαθούμε να είμαστε αντικαταναλωτικοί και κάνουμε, που και που, κριτική στην κατανάλωση, θεωρούμε ότι η μείωση των μισθών δεν θα συμβάλει απλώς σε μια μείωση της καταναλωτικής νοοτροπίας κάποιων στρωμάτων, αλλά θα δημιουργήσει συνθήκες αποκλεισμού αρκετά μεγάλων κομματιών της κοινωνίας από στοιχειώδη αγαθά.

Επειδή η μείωση των μισθών είναι παρεξηγημένη από μερικούς, ξαναλέμε: με την μείωσή τους δεν είναι ότι κάποιος θα φάει 10 γιαουρτάκια και 2 μπριζόλες λιγότερο, αλλά σε συνδυασμό με τις περικοπές του δημοσίου, είναι ότι μπορεί να μην έχει πρόσβαση στον γιατρό ή στην εκπαίδευση ή σε οποιοδήποτε παραμένον κοινωνικό αγαθό.

Μιλώντας για ξύλο.

2010-03-09T18:55:00.001+02:00

Στις 5 του Μάρτη, κατά την συγκέντρωση της γενικής απεργίας, έπεσε "λίγο" ξύλο. Ξυλοδέκτες ήταν ο Γ. Παναγόπουλος, ο πρόεδρος του τριτοβάθμιου (ανώτατου) συνδικαλιστικού οργάνου των εργατών της Ελλάδας και ο Μ. Γλέζος ο γνωστός αριστερός αγωνιστής που έμεινε στην ιστορία, κυρίως, για το κατέβασμα (υποστολή) της ναζιστικής σημαίας από την ακρόπολη την περίοδο της κατοχής από τις γερμανικές δυνάμεις.
Όπως συμβαίνει κάθε φορά που πέφτει ξύλο, στην καλύτερη των περιπτώσεων, βγαίνουν διάφοροι και καταδικάζουν την βία από όπου και αν προέρχεται. Κάποια μέσα ενημέρωσης όμως έκαναν το πραγματικό σεληνιακό άλμα και μίλησαν για κοινή «επίθεση που δέχτηκαν από διαδηλωτές» (εδώ) την ώρα που όλοι ξέρουμε ότι ο Παναγόπουλος έφαγε ξύλο από διάφορους απεργούς που ήταν εκείνη την ώρα στην συγκέντρωση, ενώ ο Γλέζος έφαγε ξύλο και δέχτηκε χημικά δηλητήρια από τα ΜΑΤ (Μονάδες Αποκατάστασης Τάξης). Ας μην μείνουμε όμως στην προφανή παραποίηση των γεγονότων. Καλύτερα να κοιτάξουμε την κεκαλυμμένη παραποίησή τους.
Η ερμηνεία για το ξύλο που έφαγε ο Παναγόπουλος παρ’ όλες τις γραφικές προσπάθειες που έκαναν να το προσδώσουν σε μια οργανωμένη επίθεση κουκουλοφόρων τρομοκρατών αντιεξουσιαστών με καλάσνικοφ και βόμβες μολότοφ, (ο Παναγόπουλος μίλησε για οργανωμένη δολοφονική επίθεση), καταστάλαξε τελικά σε ένα «καταδικάζουμε το γεγονός» και τελειώσανε. Αυτό από την μία πλευρά. Κάποιοι της αριστεράς όμως μίλησαν για προβοκάτσια [1]. Η θεώρηση όμως αυτού του γεγονότος ως προβοκάτσια, δεν μπορεί να έχει άλλο σκοπό από το να λειτουργήσει σαν δεκανίκι στην καταγγελία, περιστέλλοντας την σημασία του γεγονότος: όχι μόνο το καταδίκασαν αλλά τόνισαν και την απαξία του, αφού ήταν βαλτό από τα πάνω και τα έξω.
Για εμάς το ξύλο που δέχτηκε ο Παναγόπουλος έχει μια άλλη σημασία. Θεωρούμε ότι αυτό το γεγονός είναι ένας από τους παραπόταμους της εξέγερσης του 2008. Δεδομένου ότι η επίθεση έγινε από κάποιους και διάφορους απεργούς που βρίσκονταν εκείνη την στιγμή εκεί κοντά στο σημείο που ο Παναγόπουλος πλησίασε τα μικρόφωνα για να βγάλει λόγο, θεωρούμε ότι ξυλοδαρμός του Παναγόπουλο φέρει μέσα του όχι απλώς μια οργή για τον θεσμικό συνδικαλισμό, αλλά μια έμπρακτη έκφραση της απονομιμοποίησής του. Ο ξυλοδαρμός του Παναγόπουλου σημαίνει την κρίση της εκ- και αντι-προσώπευσης κομματιού των εργαζομένων από τη ΓΣΕΕ. Και αυτό είναι αποτέλεσμα της ανάγκης αναζήτησης οργάνωσης από την βάση.

Το ξύλο και τα χημικά που έφαγε ο Γλέζος κάποιοι το χάρηκαν σίγουρα (η «παράληψη» αναφοράς στο γεγονός από την ιστοσελίδα της kathimerini.gr, μόνο ως τέτοιο μπορούμε να το εκλάβουμε). Αλλά οι περισσότεροι έτρεξαν να εκφράσουν τον έμπρακτο ρατσισμό τους: ο τονισμός ότι ένας ήρωας έφαγε ξύλο δεν μπορεί να είναι τίποτα άλλο από εφαρμοσμένος ρατσισμός, την ώρα που τα τάγματα ασφαλείας έχουν οργιάσει στην χρήση βίας γενικότερα. Η δήλωση του Μ. Γλέζου ότι στο πρόσωπό τους χτυπήθηκε ο «πολίτης», είναι μια τίμια αλλά αποτυχημένη προσπάθεια να προσγειώσει το γεγονός στις πολιτικές του διαστάσεεις, δεδομένου ότι η έννοια του «πολίτης» είναι διαστρωματωμένη έτσι και αλλιώς: δεν είναι όλοι οι πολίτες ίσοι και κυρίως, δεν είναι όλοι πολίτες (με την έννοια ότι δεν είναι όλοι θεσμικά αναγνωρισμένοι ως πολίτες, δες «λαθρομετανάστες»).
Μια τέτοια τίμια, πλην αποτυχημένης, προσπάθεια έχει ξαναγίνει από τον Μ. Γλέζο: τότε με την υποστολή της ναζιστικής σημαίας από την ακρόπολη. Το κατέβασμα της σημαίας, ως συμβόλου κατοχής από ξένες δυνάμεις και συμβόλου του φασισμού-ναζισμού, δημιούργησε ένα έλλειμμα στον ιστό. Ο αέρας φύσαγε και δεν είχε τι να κυματίσει. Οπότε τα καθεστωτικά τζμάνια σκέφτηκαν, εκ των υστέρων, σε αυτό το έλλειμμα να ανυψώσουν την ΕΛΛΗΝΙΚΗ σημαία: ούτως ή άλλως η εθνικόφρονη ιστοριογραφία είχε και έχει κατακρεουργήσει την περίοδο της «εθνικής» αντίστασης, ταυτίζοντάς την μόνο με το εθνικό στοιχείο. Αλλά η κατοχική αντίσταση δεν ήταν ποτέ μια καθαρά εθνικο-απελευθερωτική κίνηση. Ήταν μαζί με όλα τα άλλα και μια επαναστατική ταξική σύγκρουση. Η συμμετοχή στην Αντίσταση βιώθηκε ως μια διαδικασία επαναστατικού μετασχηματισμού (τόσο σε ό,τι αφορά την ίδια την καθημερινότητα, όσο και σε σχέση με την προοπτική της μεταπολεμικής κοινωνίας) από ευρύτερα τμήματα των λαϊκών τάξεων, είτε των εργατικών στρωμάτων των αστικών κέντρων, είτε των αγροτικών στρωμάτων της υπαίθρου ( Παναγιώτης Σωτήρης, 2007, εδώ).

Όπως και να έχει, αν για το 1942 το έλλειμμα σημαίας απαντήθηκε με τον πληθωρισμό της εθνικής σήμανσης, στα 2010 ο πληθωρισμός της σήμανσης του «πολίτη» καλύπτει το έλλειμμα αναγνώρισης πολιτών.

[1] Και εμείς έχουμε χρησιμοποιήσει αρκετές φορές αυτό το ερμηνευτικό εργαλείο, αλλά όσες φορές το κάναμε μιλήσαμε για κινήσεις που άσχετα αν είναι προβοκάτσια ή όχι, ως εκ τούτου δρουν ως προβοκάτσια.

...

2010-03-05T23:28:00.003+02:00

Παρ’ όλα τα σκληρά μέτρα που εξήγγειλε και ψήφισε το ΠΑΣΟΚ (και όποιος θα τύχαινε να είναι στην εξουσία, από ΝΔ μέχρι ΣΥΝ-ΣΥΡΙΖΑ) για να κατευνάσει τις μεταφυσικές απατήσεις των αγορών και των κερδοσκόπων, η Ελλάδα δανείστηκε πάλι με επιτόκιο που τσούζει. Από τα έσοδα των μέτρων, όπως μας ενημερώνουν (εδώ), το 65% θα πάει στους (που θα λέγατε;) δανειστές.
Μα τι σόι είναι αυτοί οι δανειστές όμως; Έχουν άραγε κάποια σχέση με τους κερδοσκόπους και με τις αγορές;

Αρχικά ας ξεκινήσουμε με το εξής: όλες οι έννοιες είναι αμφίσημες και είναι αμφίσημες γιατί μέσα από την αμφισημία τους προκύπτει και η δυνατότητα της πολιτικής τους διαχείρισης. Υπάρχουν όμως και αμφισημίες που δεν έχουν να κάνουν με έννοιες αλλά με μηχανισμούς. Όπως ο καπιταλιστικός μηχανισμός.
Υποστηρίζουμε δηλαδή ότι οι έννοιες όπως αγορά, κερδοσκόποι, δανειστές, ανάπτυξη κλπ είναι αμφισημίες ενός και του αυτού μηχανισμού. Η πολιτική διαχείριση των εννοιών αυτών στόχο έχουν την απόκρυψή του, ή έστω τη δυνατόν δημιουργία σύγχυσης.

Οι εθνικο-κρατικοί καπιταλισμοί αποτελούνται από τον μέσα και τον έξω συσχετισμό δυνάμεων. Στο εσωτερικό τους υπάρχει ο ταξικός συσχετισμός, ο ανταγωνισμός δηλαδή των διαφόρων κοινωνικών στρωμάτων (τάξεων), ενώ στο εξωτερικό υπάρχει ο ανταγωνισμός μεταξύ των διαφόρων εθνο-κρατικών καπιταλισμών. Και για να μην κατηγορηθούμε για απλοποιητικές σχηματοποιήσεις λέμε ότι υπάρχουν και οι όλες ενδιάμεσες αποχρώσεις των παραπάνω.
Προλαβαίνοντας κάποιες ενστάσεις, ομολογούμε ότι ο καπιταλισμός, πράγματι, δεν είναι μόνο ανταγωνισμός. Είναι και συνεργασία. Υπάρχουν πολλές ανταγωνιστικές πλευρές που ομαδοποιούνται για να ανταγωνιστούν αποτελεσματικότερα κάποιους από τους άλλους ανταγωνιστές. Έτσι εξηγείται το γεγονός ότι ο καπιταλιστικός πλανήτης είναι γεμάτος από διάφορα μπλοκ Η συγκολλητική όμως ουσία που ωθεί στην συνεργασία, ταυτόχρονα την υπονομεύει. Με άλλα λόγια, ο ανταγωνισμός ασκείται και μεταξύ και εντός των συνεργασιών.
Από αυτή τη δισυπόστατη τάση πάσχει και η ΕΕ. Σαν ΕΕ ανταγωνίζεται τους υπόλοιπους, πχ ΗΠΑ, Κίνα κλπ, αλλά και εντός της, η Γερμανία ή η Ιρλανδία ή η Ελλάδα ανταγωνίζεται η μια την άλλη.

Η συσσώρευση του χρήματος είναι πλέον τόσο τεράστια που μερικές μόνο εταιρίες έχουν τζίρο όσο το ΑΕΠ κάποιων χωρών. Στη σημερινή οικονομική κρίση είμαστε μάρτυρες ακριβώς αυτού του γεγονότος: τεράστια κεφάλαια που δεν μπορούν να επενδυθούν καταφεύγουν στην κερδοφορία μέσω των αποδόσεων των δανείων. Αυτή η δομική λειτουργία του καπιταλισμού αποτελεί μια πολιτική επιλογή. Η προτεραιότητα που δίνεται στην αποπληρωμή των τοκοχρεολυσίων σε βάρος των κοινωνικών παροχών, εκφράζει αυτή την πολιτική επιλογή: την πολιτική ανακατανομή του πλούτου. Η κερδοφορία σε αυτά τα απίστευτα μεγέθη για να είναι χορταστική πρέπει να παρασύρει ολόκληρους λαούς και εθνικο-κρατικές οικονομίες. Όπως το 2007 οι κεφαλαιοκρατικές επενδύσεις κατευθύνθηκαν σε αγαθά, όπως τρόφιμα και ύλες πρώτης ανάγκης, αυξάνοντας τις τιμές τους κατά 200% και πάνω και σηκώνοντας εξεγέρσεις σε όλο σχεδόν τον αναπτυσσόμενο κόσμο (εκεί όπου οι πιέσεις των αυξήσεων των τιμών ήταν αφόρητες στην αναπαραγωγική δυναμικότητα των προλετάριων), έτσι και τώρα, οι κεφαλαιοκρατικές επενδύσεις μην έχοντας διέξοδο κατευθύνονται σε εθνο-κρατικές οικονομίες, χτυπώντας με πρόσχημα τα ελλείμματα και δανείζοντας ακριβά. Και μην ξεχνάμε ότι η κινητήριος δύναμη του καπιταλισμού είναι η κερδοφορία.

Γυρνώντας στην αμφισημία των εννοιών του καπιταλιστικού μηχανισμού, μπορούμε να πούμε ότι αναλόγως της πολιτικής στόχευσης υπάρχει και η σχετική χρήση των εννοιών. Όταν στόχος είναι οι εντός του εθνο-κρατικού καπιταλισμού συσχετισμοί, η ταξική πάλη δηλαδή, με μορφή μεταρρυθμίσεων, η έννοια που χρησιμοποιείται είναι οι αγορές. Η μεταφυσική αυτή χρήση της αγοράς γίνεται για να αοριστοποιηθεί ο συγκεκριμένος μηχανισμός συσσώρευσης του πλούτου. Η έννοια των αγορών αντλεί την σημασία της από την ίδια την οικονομία, που μπορούμε να πούμε ότι είναι μια άρθρωση των κοινωνικών σχέσεων στο υλικό τους επίπεδο. Ταυτίζοντας την οικονομία με τις αγορές (χωρίς να αγνοούμε ότι η οικονομία είναι ενορχηστρωμένη από τις επιταγές του κεφαλαίου, χωρίς βέβαια να υποτιμούμε και την τεράστια δημιουργικότητα της κοινωνικής εργασίας) η στόχευση είναι να εσωτερικεύσει η οικονομία τις επιταγές των αγορών, δηλαδή του κεφαλαίου, που δεν είναι άλλες από την διευκόλυνση του προτσές της συσσώρευσης.
Η παρούσα διευκόλυνση του προτσές της συσσώρευσης δημιουργεί μια μεταφορά πλούτου χωρίς ιστορικό προηγούμενο, στο επίπεδο του μεγέθους αλλά και στο επίπεδο του τρόπου. Αυτός ο ενδογενής τρόπος συσσώρευσης θα πρέπει να μην γίνει αντιληπτός και να αποφευχθούν οι διάφορες αντιδράσεις που θα προκύψουν από την συνειδητοποίηση του τρόπου λειτουργίας του καπιταλισμού. Αυτή η μεταφορά του πλούτου καλύπτει το σώμα της πολιτικής της επιλογής φορώντας έναν μανδύα κατηγορηματικό δημιουργώντας μια φανταστική κατηγορία κεφαλαιοκρατών: τους κερδοσκόπους. Η πολιτική επιλογή μετουσιώνεται δηλαδή σε κερδοσκοπική διάθεση κάποιων. Με την απόδοση κακεντρέχειας στους κερδοσκόπους αποκρύπτεται ο απόλυτος και λογιστικός τρόπος λειτουργίας του ίδιου του καπιταλισμού. Την αδυναμία του να συμπεριλάβει κοινωνικούς όρους. Ή συμπεριλαμβάνει τέτοιους όρους θα είναι για να τους ισοπεδώσει.

Συνοψίζοντας, η πολιτική διαχείριση των εννοιών της κερδοσκοπίας και των αγορών, προσπαθεί να καλύψει όσο μπορεί το κεντρικό ζήτημα: τις δομικές αντιφάσεις και τα όρια του καπιταλισμού.

Στον καπιταλισμό, όπως έχουμε πει αρκετές φορές η κυριαρχία εφαρμόζεται με έναν διαμεσολαβημένο-εξωτερικοποιημένο τρόπο. Στη ίδια την βάση της παραγωγής, το κεφάλαιο είναι η διαμεσολαβημένη σχέση κυριαρχίας αφεντικού-εργάτη. Η εντεινόμενη εργασιακή εκμετάλλευση δεν τίθεται ως επιλογή του αφεντικού αλλά ως μια εξωτερική αναγκαιότητα που προκύπτει από τον αριθμητικό ισολογισμό των εσόδων και των εξόδων. Στο επίπεδο της πολιτικής, με μια αναλογία, οι πολιτικές επιλογές δεν τίθενται σαν επιλογές, αλλά σαν επιβολές από έναν εξωτερικό παράγοντα.
Έτσι και αυτή την εποχή στην Ελλάδα, οι πολιτικές επιλογές της κυβέρνησης τίθενται ως επιβολές της ΕΕ και των αγορών. Αποκρύπτεται τεχνιοτρόπως η σχέση των πολιτικών αυτών επιλογών με τον εσωτερικό εθνο-κρατικό καπιταλισμό. Θα σας φαινόταν περίεργο, αν ακούγατε ότι κερδισμένοι από τα μεγάλα επιτόκια δανεισμού των ελληνικών ομολόγων είναι και οι ελληνικές τράπεζες; Εδώ θα βρείτε ένα κείμενο που ίσως σας φανεί διαφωτιστικό.

Με λίγα λόγια, η κρίση αυτή αντικατοπτρίζει το όριο του καπιταλισμού όπως τον ξέρουμε σήμερα: καταναλωτικού καπιταλισμού. Γίνεται μια τεράστια προσπάθεια για την επιβίωσή του ανασχηματίζοντας τους όρους αναπαραγωγής της καπιταλιστικής σχέσης.

Οι εξουσίες όμως, δυστυχώς για αυτές, δεν παίζουν μόνες τους. Σε καιρούς οικονομικής κρίσης, υπάρχουν κοινωνικές διεργασίες που πολώνουν τις διάφορες πλευρές του πλοίου. Πέρα από την εμφάνιση της ακροδεξιάς και το αβαντάρισμά της από την εξουσία, υπάρχουν κινητοποιήσεις από την γενικότερη αριστερά και την εργατική τάξη. Στην κρίση επανασχηματοποιούνται οι τάξεις δείχνοντας και αναδύονται πολιτικές ευκαιρίες για τον μετασχηματισμό της κοινωνίας. Σε καιρό κρίσης, όπου συμβαίνουν κοινωνικοί μετασχηματισμοί, το κύριο ζήτημα είναι η κατεύθυνση αυτών των μετασχηματισμών.

Επειδή η ταξική συνείδηση είχε πάει διακοπές με δάνεια και με πιστωτικές, κάρτες η επανασχηματοποίησή της είναι σχετικά βραδεία. Είναι εύλογη η αμυντική της στάση απέναντι στις επιθέσεις που δέχονται κοινωνικά κεκτημένα δεκαετιών.
Το κυριότερο όμως ζήτημα της εργατικής τάξης είναι να ξεπεράσει την αμυντικού τύπου κινητοποίησή της και να προβάλει αιτήματα καθολικά και επιθετικά. Το ζήτημα δεν είναι οι μισθοί των δημοσίων. Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι στον ταξικό ανταγωνισμό οι τάξεις είναι σύνολα. Και όταν οι τάξεις δεν αντιλαμβάνονται τον «εαυτό» τους ως τέτοια, όταν τα αιτήματά τους δεν είναι καθολικά, παίζουν γκολφ με σπασμένο μπαστούνι.
Οι κινητοποιήσεις θα πρέπει να μεταμορφωθούν από αμυντικές σε επιθετικές. Θα πρέπει να ανοίξουν αρχικά αγώνες για την μείωση της εργάσιμης ημέρας (πχ σε τέσσερις ώρες χωρίς μείωση των αποδοχών) και την ένταξη όλων των μεταναστών, όσων ήρθαν και όσων θα έρθουν, στους κόλπους της τάξης με πλήρη δικαιώματα και να αρχίσει να παράγεται κοινωνικός πλούτος, υλικός και άυλος.

Επίσης θα πρέπει να αρχίσουμε να διαχωρίζουμε τον κρατικό μηχανισμό από τις δημόσιες υπηρεσίες. Οι δημόσιες υπηρεσίες πρέπει να προσεγγίζονται ως σχηματισμοί που συγκεντρώνουν τον κοινωνικό πλούτο, τον αυξάνουν και τον ανακατανέμουν προς όλους χωρίς διακρίσεις. Οι δημόσιες υπηρεσίες πρέπει να αποκτήσουν πάλι τον ταξικό τους χαρακτήρα: οι δημόσιοι σχηματισμοί των προλετάριων ως απάντηση στο κράτος των αφεντικών.

Ας μην γελιόμαστε, τα μέτρα αυτά είναι μόνο η αρχή. Όσο ο καπιταλισμός δεν θα βρίσκει διέξοδο για έναν νέο κύκλο ανάπτυξης, τόσο η κερδοφορία θα επιτυγχάνεται με την πολιτική ανακατανομή του πλούτου μέσω πακέτων σωτηρίας προς τις τράπεζες και τις μεγάλες επιχειρήσεις, τα οποία θα χρηματοδοτούνται από την φορολογία της εργατικής τάξης και τις περικοπές του βιοτικού τους δημόσιου και ιδιωτικού επιπέδου, από την διοχέτευση κοινωνικού πλούτο προς τον ιδιωτικό τομέα. Ίσως τελικά ο επόμενος κύκλος ανάπτυξης του καπιταλισμού να στηρίζεται ακριβώς σε αυτή την πολιτική ανακατανομή του πλούτου.
Όπως διαγράφεται ήδη, αυτή η ανάπτυξη θα περάσει πάνω από τα κορμιά μας, όπως περνούσαν χρόνια τώρα οι διάφορες προηγούμενες αναπτύξεις πάνω από τα κορμιά των άλλων.

...

2010-03-01T23:15:00.005+02:00

... κάθε μέρα, κάθε 20:00, τα τανκς της προπαγάνδας κάνουν βόλτες στους δρόμους των κοινωνικών μας σχέσεων.

... η φράση του παπανδρέου, που την αναμεταδίδουν οι δημοσιογράφοι, ότι τον συγκινεί όταν άνθρωποι του μόχθου του λένε ότι θυσιάζουν για την ΠΑΤΡΙΔΑ τον ΜΙΣΘΟ τους, είναι ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ.
Πέρυσι μιλάγαμε για την χούντα του καραμανλή.
Για το 2010 θα πρέπει να μιλάμε για το πραξικόπημα του παπανδρέου και του πασοκ. Γιατί είναι πραξικόπημα όταν εκλέγεσαι με το αντίθετο πρόγραμμα που εφαρμόζεις. Οι ευαίσθητοι σε "δημοκρατικά" ζητήματα, προφανώς πρέπει να αρχίσουν να αναρωτιούνται.
Μέσα από την λογική του κοινοβουλευτισμού, αφού το πασοκ δεν μπορεί να εφαρμόσει το πρόγραμμα με το οποίο εκλέχθηκε, θα πρέπει να κηρύξει εκλογές. Θα πρέπει να δώσει την δυνατότητα στον "ελληνικό λαό" να "επιλέξει" ΞΑΝΑ αυτόν που θα τον κυβερνήσει, με πρόγραμμα που θα πρέπει να τηρηθεί.
Μέσα από την λογική του κοινοβουλευτισμού, μια απαίτηση, γα την αρχή, που πρέπει να δημιουργηθεί είναι η: κάτω η κυβέρνηση...

Δείτε παρακάτω ένα ντοκιμαντέρ για την δίκη της χούντας (1967-1974). Αν εξαιρέσει κανείς τον πατριωτικό αριστερό λόγο, την προσέγγιση με βάση την "εθνική εξάρτηση" και τον "ξένο δάχτυλο", τα πλάνα αρχείου είναι διδαχτικά.